Συντάκτης: Guevaristas

“Θυμάμαι τον Τσε”: Οι αναμνήσεις ενός πρώην αξιωματούχου της KGB

nikolai_leonov1Σαρανταπέντε χρόνια μετά τη δολοφονία του Τσε Γκεβάρα, ένας πρώην υψηλόβαθμος ρώσος πράκτορας των σοβιετικών μυστικών υπηρεσιών (KGB) μιλάει για τη γνωριμία του με τον θρυλικό επαναστάτη. Οι δηλώσεις του υπολοχαγού Νικολάι Λεόνωφ έγιναν στο ρωσικό πρακτορείο ειδήσεων RIA Novosti τον περασμένο Οκτώβρη.

Ο Ν.Λεόνωφ, συνταξιούχος αξιωματικός σήμερα των Μυστικών Υπηρεσιών της Ρωσικής Ομοσπονδίας – απογόνου της τέως KGB (Komitet Gosudarstvennoy Bezopasnosti) – συνάντησε για πρώτη φορά τον Τσε πολύ πριν το θρίαμβο της Κουβανικής Επανάστασης. Τον χαρακτηρίζει ως “ακαταμάχητη προσωπικότητα” με διαχρονική αξία για όλες τις γενιές. «Ήταν η προσωποποίηση των μυθικών και λόγιων μορφών που έκανε εντύπωση στους ανθρώπους. Σε περιπτώσεις σαν αυτόν τον άνθρωπο αναλογίζομαι μορφές όπως ο Χριστός και ο Δον Κιχώτης» λέει ο Λεόνωφ, ο οποίος συνταξιοδοτήθηκε τον Αύγουστο του 1991 ως επικεφαλής του Τμήματος Ανάλυσης της KGB.

Ο Νικολάι Λεόνωφ πρωτοσυνάντησε τον Τσε το 1956 στο Μεξικό, την περίοδο που ο Γκεβάρα είχε έρθε σε επαφή με κουβανούς εξόριστους που προετοίμαζαν τη δημιουργία αντάρτικου αγώνα στο νησί. «Τότε ήταν άλλος ένας νέος άνθρωπος, σαν εμένα», λέει ο Λεόνωφ προσθέτοντας πως «ο Τσε ήταν ένας απόλυτα ανεξάρτητος, πνευματικά ολοκληρωμένος άνθρωπος που πάντοτε δρούσε για το εθνικό συμφέρον της Κούβας αλλά και των λατινοαμερικάνικων εθνών».

Ο Γκεβάρα ήταν ιδιαίτερα εντυπωσιασμένος από την σοβιετική αντίδραση στο θρίαμβο της Κουβανικής Επανάστασης και ιδιαίτερα με την ετοιμότητα που είχαν δείξει τότε οι σοβιετικοί ηγέτες Νικίτα Χρουστσώφ και Αλεξέι Κοσίγκιν στην παροχή κάθε δυνατής βοήθειας και υποστήριξης. Ως μέλος της επαναστατικής κουβανικής κυβέρνησης ο Τσε ταξίδεψε πρώτη φορά στη Μόσχα, όχι ως τυπικός διπλωμάτης αλλά με την αποστολή να πουλήσει στην ΕΣΣΔ 2 εκατομμύρια τόνους ζάχαρης που δε μπορούσαν, πλέον, να διατεθούν στις ΗΠΑ.

Σύμφωνα με το Λεόνωφ, ο Τσε έτρεφε συναισθηματική αγάπη για την Σοβιετική Ένωση και τα επιτεύγματα των σοβιετικών. Κατά την πρώτη του επίσκεψη στην ΕΣΣΔ (1960) ο Γκεβάρα είχε μείνει έκπληκτος από το πως 260 εκατομμύρια σοβιετικοί πολίτες ζούσαν με ότι αναγκαίο χρειαζόντουσαν, χωρίς να έχουν την αγωνία του να πλουτίσουν εις βάρος των υπολοίπων.

«Ο Τσε ονειρεύτηκε τον άνθρωπο ελεύθερο από τα δεσμά του χρήματος» σημειώνει ο Λεόνωφ προσθέτοντας ότι ο ίδιος ο αργεντίνος του είχε πει κάποτε οτι «το χρήμα είναι ένα απαίσιο πράγμα που κολλάει επάνω σου σαν τοξική ουσία».

Ο Ν.Λεόνωφ, δίπλα στον Τσε, κατά την συνάντηση του δεύτερου με τον Νικίτα Χρουστσώφ.
Ο Ν.Λεόνωφ, δίπλα στον Τσε, κατά την συνάντηση του δεύτερου με τον Νικίτα Χρουστσώφ.

Σχολιάζοντας την επαναστατική δραστηριότητα του Τσε Γκεβάρα στο Κονγκό, τη Βολιβία και άλλες χώρες της Λατινικής Αμερικής, ο τέως αξιωματούχος της KGB είπε πως θα ήταν λάθος να την συγκρίνουμε με την αντίστοιχη “εξαγωγή πολύχρωμων επαναστάσεων” [*] ανα τον κόσμο στην οποία έχουν επιδοθεί επί δεκαετίες οι ΗΠΑ.

«Ο Τσε είχε ξεκάθαρους κοινωνικούς στόχους – να κάνει τη ζωή καλύτερη για τους λαούς, για την πλειοψηφία. Κανένας από αυτούς που τώρα οργανώνουν “πολύχρωμες επαναστάσεις” δεν συγκινούνται στην εικόνα των εξαθλιωμένων ανθρώπων, σε αντίθεση με τον Τσε που δάκρυζε» εξομολογείται ο Λεόνωφ. «Αυτός ήταν ο λόγος που πήγε στο Κονγκό, τη Βολιβία, την Κούβα».

Σύμφωνα με το Νικολάι Λεόνωφ ο Τσε δολοφονήθηκε έπειτα απο διαταγή της CIA. Παρ’ όλο που η διατάγη βγήκε – επισήμως – από τον τότε βολιβιανό πρόεδρο Ρενέ Μπαριέντος, ο ίδιος έδρασε κατ’ εντολήν του σταθμάρχη της CIA στη Λα Παζ που ήταν επικεφαλής της όλης επιχείρησης. «Οι ΗΠΑ», ξεκαθαρίζει ο Λεόνωφ, «έδρασαν με βιασύνη ώστε να απαλλαγούν από τον Τσε, βλέποντας τον ως μεγάλο κίνδυνο – μεγαλύτερο απ’ όσο μια ατομική βόμβα που θα έπεφτε στο έδαφος τους».

«Η εικόνα του, τους στοιχειώνει ακόμη και σήμερα».

[*]: Με τον όρο «πολύχρωμες επαναστάσεις» ο Ν.Λεόνωφ αναφέρεται πιθανότατα σε προαποφασισμένες μαζικές κινητοποιήσεις τύπου «πορτοκαλί επανάσταση» στην Ουκρανία, ή ακόμη και σε «επαναστάσεις» στη Μέση Ανατολή για την ανατροπή κυβερνήσεων, όπως π.χ. στη Λιβύη του Καντάφι και Συρία του Άσαντ.

Ομιλία & Συνέντευξη στην Σοβιετική Ένωση

Che Guevara with Yuri Gagarin 3Το Νοέμβρη του 1964, ο Τσε βρέθηκε στη Μόσχα για τους εορτασμούς της επετείου της Οκτωβριανής Επανάστασης. Στις 11 του μήνα παρεβρέθηκε σε εκδήλωση φιλίας και αλληλεγγύης των δύο χωρών. Πρώτος μίλήσε ο κοσμοναύτης Γιούρι Γκαγκάριν που εκλέχθηκε πρόεδρος του Ομίλου Κουβανο-Σοβιετικής Φιλίας και ακολούθησε χαιρετισμός του Γκεράρδο Μαζόλα, προέδρου τότε του Κουβανικού Ινστιτούτου Φιλίας των Εθνών (ICAP). Στο τέλος ήταν η σειρά του Τσε να απευθύνει χαιρετισμό που, σημειωτέον, ήταν ο τελευταίος του στην ΕΣΣΔ.

«Dorogie tovarishchi! (Αγαπητοί σύντροφοι!)

Τώρα θα μιλήσω στα ισπανικά. Γνωρίζετε ότι όταν οι ηγέτες της Κουβανικής Επανάστασης βρίσκονται στο μικρόφωνο είναι δύσκολο να τους απομακρύνετε απ’ αυτό.

Στην περίπτωση μου δεν έχετε τίποτα να φοβάστε. Ο σύντροφος Μαζόλα εξέφρασε τα αισθήματα του λαού μας. Και οι υπόλοιποι σύντροφοι μας έδωσαν ενδιαφέρουσες πληροφορίες, συμπεριλαμβανομένης μιας έκθεσης για την ολοκλήρωση του σχεδιασμού για τον επετειακό εορτασμό της Οκτωβριανής Επανάστασης.

Αυτό, ασφαλώς, λαμβάνει χώρα εδώ στην Σοβιετική Ένωση. Δυστυχώς, δε μπορώ να σας μεταφέρω ανάλογα νέα (από την Κούβα). Στο μέλλον θα πρέπει όλοι μας να σχεδιάσουμε τον τιμητικό εορτασμό της 7ης Νοέμβρη, αφού αυτή η ημερομηνία ανήκει σε όλους μας.

Σύντροφοι! Ο κουβανικός λαός ξεκίνησε την οικοδόμηση του Σοσιαλισμού πρόσφατα. Έχουμε ακόμα πολλά να μάθουμε. Πρέπει να αναπτύξουμε την συνείδηση μας και την αγάπη μας για την εργασία. Αλλά ο λαός μας είναι εξοικειωμένος με την ιστορία, την αληθινή ιστορία. Γνωρίζει την δύναμη του παραδείγματος και γνωρίζει το αίμα που οι σοβιετικοί στρατιώτες έχυσαν για την υπεράσπιση της ελευθερίας, του σοσιαλισμού και του κομμουνισμού – αυτό το αίμα θα μπορούσε να σχηματίσει ποτάμια. Επίσης γνωρίζουν (οι κουβανοί) πως ο σοβιετικός λαός έχυσε το αίμα του σε μέρη μακρινά από την πατρίδα του και πως υπάρχει σοβιετικό στρατιωτικό προσωπικό στο νησί μας που πράττει το προλεταριακό διεθνιστικό του καθήκον. Γνωρίζουν επίσης ότι την παρούσα στιγμή ένας μεγάλος αριθμός σοβιετικών ειδικών μας μαθαίνουν πλήθος τεχνών. Γνωρίζουν ότι σοβιετικοί ειδικοί βρίσκονται σε όλον τον κόσμο, εργαζόμενοι προκειμένου να βοηθήσουν τα αναπτυσσόμενα έθνη ώστε να χειριστούν την τελευταία λέξη της τεχνολογίας, προσφέροντας το κλειδί για ένα καλύτερο μέλλον. Ξέρουν πως οι εκπληκτικές προσπάθειες για την κατάκτηση του διαστήματος ξεκίνησαν από την Σοβιετική Ένωση.

Ο λαός μας, έχοντας μελετήσει ιστορία και γνωρίζοντας τη δύναμη που δίνει το “παράδειγμα”, θα αναγνωρίζει πάντοτε τις θυσίες του σοβιετικού λαού, ώστε να είμαστε σε θέση να ακολουθήσουμε το λαμπρό σας παράδειγμα, αμυνόμενοι ακούραστα της επανάστασης μας και χτίζοντας τον Σοσιαλισμό.

Η Κούβα, σοβιετικοί μου σύντροφοι, δεν θα υποχωρήσει ποτέ!

Ας είναι η φιλία μας αιώνια!

Slava Sovetskomu Soyuzu!» (ελευθ. Μετάφρ. στα ρώσικα: Ζήτω η Σοβιετική Ένωση!)

Την παραμονή της αναχώρησης του από τη Μόσχα, ο Τσε μίλησε στον ανταποκριτή του ειδησεογραφικού πρακτορείου APN:

Che Guevara Red Square 1964«Είχα την τιμή να εκπροσωπήσω την Κούβα δύο φορές στους εορτασμούς της 7ης Νοέμβρη. Το 1960 και σήμερα. Όταν το 1960 σταθήκαμε στην εξέδρα του μαυσωλείου του Λένιν είμασταν εκπρόσωποι μιας χώρας η οποία ακόμη ήλπιζε να γίνει κάτι, που ήταν στη δίνη ενός αγώνα με τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Φέτος, βρεθήκαμε στις εξέδρες του μαυσωλείου ως εκπρόσωποι μιας σοσιαλιστικής χώρας, μιας νέας σοσιαλιστικής χώρας που γεννήθηκε στην αμερικάνικη ήπειρο. Ήμασταν στην ευχάριστη θέση να δούμε το όνομα της χώρας μας ανάμεσα σε αυτά των σοσιαλιστικών χωρών, να ακούσουμε τα στρατιωτικά μας εμβατήρια στην παρέλαση, όπως πρόσφατα στην Αβάνα όταν υποδεχθήκαμε το νέο σοβιετικό τάνκερ που φέρει το όνομα της πρωτεύουσας μας. Το τάνκερ αυτό είναι μέρος ενός μεγάλου στόλου που φέρει τα ονόματα των πρωτευουσών πόλεων των σοσιαλιστικών χωρών. Για εμάς τέτοιες πράξεις είναι πηγή ενθουσιασμού, μιας και ήταν μόλις πρόσφατα που ξεκινήσαμε το χτίσιμο του Σοσιαλισμού.

Στην Κόκκινη Πλατεία νιώσαμε τη ζεστή φιλία και τον ατέλειωτο ενθουσιασμό του σοβιετικού λαού. Επισκεπτήκαμε μια σειρά από σοβιετικές επιχειρήσεις. Είδαμε πολλά πράγματα που δείχνουν τις ανεπτυγμένες βιομηχανικές δυνατότητες της ΕΣΣΔ. Στην αυτοκινητοβιομηχανία Likhachev, για παράδειγμα, είδαμε νέα αυτόματα μοντέλα φορτηγών».

Ο ανταποκριτής ρώτησε τον Τσε αναφορικά με τις προοπτικές βιομηχανικής ανάπτυξης στην Κούβα και την περαιτέρω σύσφιξη της κουβανο-σοβιετικής οικονομικής συνεργασίας:

«Η συνεργασία μας με την Σοβιετική Ένωση κάνει βήματα επιτυχούς προόδου σε έναν αριθμό τομέων, περισσότερο απ’ όλα στον τομέα της μηχανικής ενέργειας όπου η ΕΣΣΔ έχει μεγάλη εμπειρία. Η πλειοψηφία των σταθμών μας παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας έχουν χτιστεί με την σοβιετική βοήθεια. Θα εγκαταστήσουμε τους παραδοσιακούς θερμο-ηλεκτρικούς σταθμούς, που λειτουργούν με πετρέλαιο, όταν θα είναι οικονομικά εφικτό.

Προς το παρόν, η μεταλλουργία αποτελεί σημαντικό βιομηχανικό βραχίονα της κουβανικής οικονομίας. Πρέπει να χτίσουμε νέες επιχειρήσεις χάλυβα. Πρέπει να αναπτύξουμε μη-σιδηρούχες βιομηχανίες μετάλλων. Έχουμε μεγάλα αποθέματα λατερίτη στα βόρεια της επαρχίας Οριέντε. Σε αυτό το σημείο θα χτιστεί ένα κεντρικό μεταλλουργικό εργοστάσιο που θα αποτελέσει την προμετωπίδα της μη-σιδηρούχας βιομηχανίας μετάλλου. Εδώ και πάλι βασιζόμαστε στην σοβιετική βοήθεια.

Βασιζόμενοι στην σοβιετική εμπειρία σχεδιάζουμε επίσης να βελτιώσουμε την παραγωγή των αγροτικών μας μηχανημάτων. Η Κούβα ενδιαφέρεται, πέραν τούτου, στην ανάπτυξη της χημείας, των αυτοματοποιημένων μηχανημάτων, τον τομέα της ηλεκτρονικής. Αλλά όλα αυτά είναι καινοτομίες για εμάς σε αυτή τη φάση και σε πρώτη φάση πρέπει να συγκεντρώσουμε την απαραίτητη εμπειρία. Οι σοβιετικοί μας σύντροφοι μας δίνουν ήδη χειροπιαστή βοήθεια στην χημική βιομηχανία – τον επόμενο χρόνο θα ξεκινήσουν το χτίσιμο βιομηχανίας λιπασμάτων στην πόλη Νουεβίτας».

Ο Τσε δεν παρέλειψε να χαιρετήσει τη δημιουργία του Ομίλου Κουβανο-Σοβιετικής Φιλίας και είπε ότι η δημιουργία αυτή θα ενισχύσει τις σχέσεις των δύο χωρών, σε πολιτιστικό και όχι μόνο επίπεδο:

«Όταν δημιουργήθηκε ο Όμιλος», δήλωσε ο Τσε, «ήμασταν ιδιαίτερα ενθουσιασμένοι από το ζεστό κλίμα που δημιούργησε ο σοβιετικός λαός, του μεγάλου αριθμού των ατόμων αλλά και οργανισμών που θέλησαν να λάβουν μέρος σε αυτόν, όσο και απο τον ενθουσιασμό με τον οποίο έγιναν δεκτά τα νέα της δημιουργίας του θεσμού αυτού. Με την ευκαιρία να πω ότι και μείς σχεδιάζουμε την ίδρυση ανάλογου Ομίλου στην Κούβα, αλλά κινηθήκατε γρηγορότερα απο εμάς.

Παρά το γεγονός ότι η φιλία μας είναι πρόσφατη, μας δένουν πολύ ισχυροί, άρρηκτοι δεσμοί. Όποτε κι’ αν πατάμε το έδαφος της χώρας όπου πρωτοχτίστηκε ο Σοσιαλισμός αισθανόμαστε τη ζεστασιά της φιλίας αυτής. Από πλευράς μας μπορούμε να επαναλάβουμε ξανά και ξανά ότι το αίσθημα αυτό είναι αμοιβαίο εκ μέρους του κουβανικού λαού. Όταν βλέπουμε τις βασικές κατακτήσεις του σοβιετικού λαού – τον πρωταθλητή της ειρήνης σε όλον τον κόσμο και σύμμαχο της Κούβας – αισθανόμαστε δύναμη και εμπιστοσύνη.

Γνωρίζουμε πως ο σοβιετικός λαός έχει τα μέσα να υπερασπιστεί την ειρήνη, είδαμε τα πειστήρια στην παρέλαση της 7ης Νοέμβρη».

Διαβάστε ΕΔΩ την ομιλία του Τσε στη Μόσχα, τέσσερα χρόνια πριν, το Δεκέμβρη του 1960.

Έκθεση Φωτογραφίας: Ο Τσε ως «σύγχρονος Προμηθέας»

che-the-photographer

ΠΑΤΡΑ – Με αφορμή τα 45 σχεδόν χρόνια από την δολοφονία του Τσε Γκεβάρα, Οκτώβριος του 1967 στην Βολιβία, η Λέσχη Κινηματογράφου Πάτρας διοργανώνει έκθεση φωτογραφίας.

Οι φωτογραφίες της θρυλικής μορφής του Τσε Γκεβάρα που οι περισσότερες είναι ανέκδοτες και κάποιες ελάχιστες γνωστές, θα εκτεθούν στο χώρο του Κέντρου Πολιτισμού «Περί Τεχνών» (Αράτου & Κανακάρη 65) στην έκθεση που εγκαινιάζεται την Παρασκευή 18 Ιανουαρίου στις 20.30. Τίτλος της έκθεσης «ως σύγχρονος Προμηθέας…»

Φωτογραφίες των Osvaldo και Roberto Salas προέρχονται από το «Ινστιτούτο της Ελευθερίας της Κούβας» στην Αβάνα. Οι φωτογραφίες αφορούν την ζωή του Τσε στην Κούβα στα έτη 1960 έως 1964.

Σε μια εποχή που ο λαός μας υποφέρει από τα μνημόνια, την ίδια στιγμή ριζοσπαστικοποιείται κάθε μέρα από τη μια αλλά και από την άλλη  βρίσκει έδαφος η απαισιοδοξία. Οι «αδύνατες» συνειδήσεις ανιχνεύουν ψεύτικους δρόμους, για να αποδράσουν από την καθημερινότητα. Η Λέσχη Κινηματογράφου Πάτρας με πνεύμα άκρως πολιτικό καταδεικνύει  πως σκοπός μιας κινηματογραφικής λέσχης και εν γένει ενός πολιτιστικού φορέα δεν φτάνει να μιλάει γενικά και αόριστα για τον πολιτισμό αλλά να προτείνει ανοικτά με ταυτότητα,  προβληματισμό, άποψη και θετικά πρότυπα. Στο κάτω-κάτω όπως λέει και ο Vladimir Mayakovsky «…η τέχνη δεν πρέπει να αντανακλά σαν τον καθρέπτη,  μα σαν φακός να μεγεθύνει..»

Η μνήμη αυτής της μορφής στην 45η επέτειο του θανάτου του είναι ο ταπεινός φόρος τιμής από τους καλλιτέχνες του φακού που έχουν διασώσει για όλον τον κόσμο αυτή την εικόνα. Ένας τρόπος να διαιωνίσουν ένα σύμβολο που είναι σημαία των επαναστατών και των προοδευτικών ανθρώπων του κόσμου.

Ο Πατρινός, και βραβευμένος συγγραφέας, Χρήστος Τσαντής λέει για την έκθεση φωτογραφίας: «Ένας σύγχρονος Προμηθέας πήρε τη θέση του -όσο κι αν δεν ήταν ποτέ αυτή η επιδίωξή του- πλάι στις μεσσιανικές μαρτυρικές μορφές που έδωσαν το πολυτιμότερο από τα αγαθά, την ίδια την ζωή τους, στο βωμό του αιώνιου πολέμου ενάντια στην αδικία απ’ όπου κι αν εκείνη πηγάζει.

Σπέρνει και σήμερα  χαμόγελα και ελπίδα στις νεανικές ψυχές -ανεξάρτητα από ηλικία- καυτηριάζει και τρομάζει τους τυράννους με όποιο μανδύα κι αν ντύνονται κάθε φορά «είτε φορούν ιεροεξεταστικές τηβέννους και χλαμύδες  είτε απλά αμπέχονα»  κατά πως λέει ο Μενέλαος Λουντέμης στον «Εξάγγελο».

Το όνομα του, Ερνέστο Τσε Γκουεβάρα, είναι πλέον το συνώνυμο της  Λευτεριάς…».

Έτσι μέσα στη καρδιά του χειμώνα αλλά και με τις αλκυονίδες μέρες να ζεσταίνουν επιδιώκει με τον ιδιαίτερο συμβολισμό της η Λέσχη Κινηματογράφου να «ζεστάνει» τους πολίτες της Πάτρας.

Η έκθεση φωτογραφίας θα ξεκινήσει στις 18/1 και μέχρι τις 25/1 με είσοδο ελεύθερη και καθημερινά (εκτός Κυριακής), οι ώρες επίσκεψης από τις 10 το πρωί μέχρι τις 2 το μεσημέρι και από τις 6 το απόγευμα μέχρι τις 9 το βράδυ στο κέντρο της πόλης στο φιλόξενο χώρο του Κέντρου Πολιτισμού «Περί Τεχνών»  (Αράτου & Κανακάρη 65).

Επιμελήτρια της έκθεσης η κ. Βάσω Μαργέλου, υπεύθυνη εκδηλώσεων «Περί Τεχνών».

Επικοινωνία: lesxikinimatografou@gmail.com.
Καλλιτεχνικός υπεύθυνος: Χιονίδης Παναγιώτης.

Πηγή: Λέσχη Κινηματογράφου Πάτρας.

Ρεζί Ντεμπρέ: Από τον Τσε και τον επαναστατικό κομμουνισμό στην… σοσιαλδημοκρατία του Μιτεράν

Regis Debray 3Εάν σε κάποιο λεξικό, δίπλα από τη λέξη «οπορτουνιστής», έπρεπε να υπάρχει επεξηγηματική φωτογραφία αυτή θα μπορούσε να είναι του αμφιλεγόμενου γάλλου διανοούμενου Ρεζί Ντεμπρέ. Ο Ντεμπρέ δεν είναι ένας τυχαίος γάλλος διανοητής της Αριστεράς. Στα νιάτα του, τη δεκαετία του ’60 βρέθηκε στην Κούβα, στο πλευρό των Κάστρο και Γκεβάρα, συμμετέχοντας με τον δικό του τρόπο στο κτίσιμο της επανάστασης. Το 1967 αποφάσισε να λάβει μέρος στην ομάδα των ανταρτών που, υπό την ηγεσία του Τσε, επιχείρησε να δημιουργήσει συνθήκες ένοπλου επαναστατικού αγώνα στη βολιβιανή ύπαιθρο. Συνελήφθη και καταδικάστηκε σε φυλάκιση. Τελικά αποφυλακίστηκε το 1970 έπειτα απο διεθνείς πιέσεις. Από τότε ξεκινά ουσιαστικά η «μετάλλαξη» του νεαρού επαναστάτη, που ολοένα και απομακρυνόμενος από την κομμουνιστική ιδεολογία, κατέληξε ειδικός σύμβουλος του γάλλου πρωθυπουργού Φρανσουά Μιτεράν τη δεκαετία του 1980. Για τον Ρεζί Ντεμπρέ θα μπορούσαν να γραφτούν πολλά, που ασφαλώς δεν μπορούν να συμπεριληφθούν σε μια μόνο ανάρτηση. Ενδεικτική της ιδεολογικοπολιτικής του μετάλλαξης, παρ’ όλα αυτά, είναι τα – μεταφρασμένα στα ελληνικά – αποσπάσματα δύο συνεντεύξεων που ο Ντεμπρέ έδωσε σε δύο διαφορετικές χρονικές περιόδους: Η πρώτη το 1968 και η δεύτερη το 1989. Επίσης, παρατίθεται απόσπασμα της απολογίας του γάλλου τότε δημοσιογράφου ενώπιον του βολιβιανού στρατοδικείου το 1967 (λίγες μόνο ημέρες μετά τη δολοφονία του Τσε Γκεβάρα) που τον καταδίκασε σε 50 χρόνια φυλάκιση. Η παράθεση αυτών των ντοκουμέντων δίνει μια επαρκή εικόνα του επαναστάτη Ντεμπρέ του ’60 και του – συμβιβασμένου με το καπιταλιστικό σύστημα πλέον – σοσιαλδημοκράτη διανοητή του ’90.

«Δεν θα παρακαλέσω ποτέ για συγχώρεση των ηττημένων. Δεν θα σας αποκαλέσω ποτέ νικητές. Αντιθέτως, θα σας πω ότι παρ’ όλο που είμαι βέβαιος για την αθωώτητα μου απέναντι στις κατασκευασμένες κατηγορίες, για εσάς είμαι ένοχος γιατί πιστεύω στην τελική νίκη του Τσε στο εγγύς μέλλον, ένοχος γιατί θέλω να κάνω πράξη την υπόσχεση που αναπότρεπτα θα έδινε ο καθένας που είχε το προνόμιο να δει τον Τσε ζωντανό, να σκέφτεται και να πολεμά, την υπόσχεση να παραμείνω πιστός σε αυτόν και να ακολουθήσω το παράδειγμα του, στο βαθμό που μπορώ, μέχρι το τέλος. Θα κάνω ότι περνά απ’ το χέρι μου ώστε να αξίζω μια μέρα την τεράστια τιμή που θα μου δωθεί, για το ότι με καταδικάζετε για κάτι που δεν έχω κάνει, αλλά τώρα θέλω να το κάνω περισσότερο απο ποτέ. Και με πλήρη γαλήνη, με όλη μου την καρδιά, σας ευχαριστώ εκ των προτέρων για την αυστηρή ποινή που αναμένω απο εσάς».

(Από την απολογία του Ρεζί Ντεμπρέ ενώπιον βολιβιανού στρατοδικείου, 1967).

ΒΟΛΙΒΙΑ, 1967. Ο ΡΕΖΙ ΝΤΕΜΠΡΕ (αριστερά) ΜΕ ΤΟ ΓΚΕΒΑΡΑ ΚΑΙ ΑΛΛΟΥΣ ΑΝΤΑΡΤΕΣ.
ΒΟΛΙΒΙΑ, 1967. Ο ΡΕΖΙ ΝΤΕΜΠΡΕ (αριστερά) ΜΕ ΤΟ ΓΚΕΒΑΡΑ ΚΑΙ ΑΛΛΟΥΣ ΑΝΤΑΡΤΕΣ.

Πέντε ημέρες μετά τη δολοφονία του Τσε Γκεβάρα, ένας γάλλος δημοσιογράφος 27 ετών, ο Ρεζί Ντεμπρέ, βρίσκονταν στις φυλακές Καμίρι της Βολιβίας, έχοντας καταδικαστεί σε 50 χρόνια φυλάκιση για συμμετοχή σε επιχείρηση ανατροπής της βολιβιανής κυβέρνησης. Ο Ντεμπρέ ήταν ήδη γνωστός στους κύκλους τις αριστεράς για το βιβλίο που είχε γράψει – το «Επανάσταση στην Επανάσταση» – που είχε αποτελέσει ένα απο τα εγχειρίδια της εποχής για την δημιουργία επαναστατικών ανταρτοπολέμων. Τη δεκαετία του ’60 ο γάλλος δημοσιογράφος υπήρξε βοηθός του Φιντέλ Κάστρο στην κουβανική επαναστατική κυβέρνηση, ενώ το 1967 ακολούθησε το Γκεβάρα στη Βολιβία. Συνελήφθη σε ενέδρα που είχαν στήσει οι βολιβιανές ένοπλες δυνάμεις.

Ακολουθεί ένα χαρακτηριστικό απόσπασμα της πρώτης συνέντευξης που έδωσε ο Ντεμπρέ μετά την σύλληψη και καταδίκη του από τις βολιβιανές αρχές. Η συνέντευξη δώθηκε στην αμερικανίδα δημοσιογράφο Μαρλένε Νάντλ και δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Ramparts το καλοκαίρι του 1968:

ΝΤΕΜΠΡΕ: “Ο Τσε ήταν ένας πολύ απολυταρχικός άνθρωπος. Στο αντάρτικο στρατόπεδο θα έλεγε απλά, “Έτσι θα γίνει”. Ο Τσε δεν υποστήριζε το διάλογο. Ο Φιντέλ θα το έπραττε, όχι όμως ο Τσε. Ήταν πολύ σκληρός. Πολύ τραχύς, αλλά κάποιες φορές, με ορισμένους ανθρώπους ήταν πολύ τρυφερός, πολύ συναισθηματικός. Νομίζω πως είχε δύο προσωπικότητες. Τη νύχτα έπειτα από το θάνατο ενός συντρόφου είπε πως “ένας κομμουνιστής πρέπει να γίνει σκληρός χωρίς να χάσει την τρυφερότητα του…”. Σκληρός; Δεν είναι αυτή η λέξη. Δεν μπορώ να το εκφράσω στα αγγλικά διότι, ξέρετε, είναι αδύνατο να μιλήσεις για τον Τσε Γκεβάρα στα αγγλικά. Μπορείς μόνο να μιλήσεις γι’ αυτόν στα ισπανικά και ίσως στα γαλλικά επειδή γνώριζε γαλλικά. Μιλούσε πολύ καλά γαλλικά. Αλλά αγγλικά, αδύνατον! Ξέρετε τι είναι η ιεροσυλία; (Ρωτά ο Ντεμπρέ με χαμόγελο). Λοιπόν, το να μιλήσουμε για τον Τσε στα αγγλικά είναι ιεροσυλία. Να βάλουμε τον Τσε στη θέση ενός Γιάνκη είναι ιεροσυλία επειδή όλη η έννοια της ζωής του είναι ο αγώνας ενάντια στους γιάνκηδες και ενάντια…. Δεν λέω ενάντια στον αμερικανικό λαό, αλλά ενάντια στον αμερικανικό τρόπο ζωής και ενάντια στο είδος της ζωής του αμερικανού, ενάντια στην έλλειψη ψυχής των αμερικανών. Αδύνατον (να περιγραφεί) στα αγγλικά…

Ο Τσε αγαπούσε τον Φιντέλ. Είχε γι’ αυτόν έναν σεβασμό και έναν θαυμασμό, ένα είδος ηθικής αδελφοσύνης, ένας συναισθηματικός κρίκος με τον Φιντέλ που ήταν πολύ προφανής, πολύ βαθύς. Πάντα θεωρούσε τον εαυτό του δεύτερο, μετά τον Φιντέλ. Γι’ αυτό και κάποτε μου είπε: “Ο Φίντελ είναι μόνο ένας – Τσε υπάρχουν πολλοί”.

Και οι δύο ήταν πάντοτε ισχυροί άνδρες, αλλά με διαφορετικό τρόπο ο καθένας. Σωματικά ο Φιντέλ είναι πιο δυνατός, ο Τσε ήταν αδύναμος, σε σωματική ισχύ. Για να το πω με μια λέξη, ο Τσε ήταν ένας διανοούμενος, ξέρετε, αλλά ο Φιντέλ όχι. Ο Φιντέλ είναι ιδιοφυϊα. Μια ιδιοφυϊα από ένστικτο… Ο Τσε είχε πει μια μέρα ότι ο Φιντέλ είναι μια φυσική δύναμη. Ο Τσε ήταν ένας άνθρωπος του στοχασμού, ένας άνθρωπος της σκέψης”.

Προς το τέλος της συνέντευξης με τη Ναντλ, ο Ντεμπρέ λέει:“Ο Τσε είχε παρόμοια αντίληψη για το θάνατο με τον Φιντέλ και το Μαρτί. Αυτό σημαίνει τον θάνατο ως υπόσχεση αναγέννησης. Ο Θάνατος ως ένα είδος επιτάχυνσης της ζωής, ένα είδος τελετουργίας της ανανέωσης. Και με τον θάνατο του (του Τσε), νομίζω πως έχουμε μιαν απόφαση που δεν είχαμε πριν. Αυτή η απόφαση που λέει να πάμε μέχρι το τέλος. Νομίζω πως τώρα ξέρουμε ότι ο καθένας πρέπει να παλέψει και ο καθένας πρέπει να πεθάνει σε αυτήν τη μάχη. Ο Μπολίβαρ μίλησε για έναν guerra a muerie, έναν πόλεμο μέχρι θανάτου. Τώρα όλοι είμαστε πολύ κοντά σε έναν πόλεμο μέχρι το θάνατο”.

Μια εικοσαετία αργότερα, το 1989, και έχοντας περάσει απ’ τον επαναστατικό κομμουνισμό στην – ενσωματωμένη στο σύστημα – σοσιαλδημοκρατία, ο Ρεζί Ντεμπρέ μιλάει στον Βίκτορ Χαργουντ, αρχισυντάκτη τότε του περιοδικού New York Writer που του θέτει προκλητικές ερωτήσεις. Η συνέντευξη δώθηκε στο Παρίσι.

Χαργουντ: Το 1981 γίνατε επίσημος σύμβουλος της σοσιαλιστικής κυβέρνησης της Γαλλίας. Μπορείτε να μας εξηγήσετε τις περιστάσεις που οδήγησαν εκεί.

ΝΤΕΜΠΡΕ: Το 1981 μου ανατέθηκε η αποστολή ως συμβούλου επί διεθνών θεμάτων του Φρανσουά Μιτεράν, του γάλλου προέδρου, με ειδικότητα σε θέματα Τρίτου Κόσμου. Γιατί; Διότι παρόλο που δεν είμαι Σοσιαλιστής, ούτε μέλος του Σοσιαλιστικού Κόμματος, είμαι ένας αριστερός διανοούμενος και ήμουν σε επαφή με τον Μιτεράν από το 1975 όταν επέστρεψα στη Γαλλία μετά το πραξικόπημα στην Χιλή και το τέλος των λατινοαμερικάνικων περιπετειών μου. Είχα λοιπόν μακρά φιλία με τον Φρανσουά Μιτεράν και όταν ανέλαβε την εξουσία ήταν πολύ φυσικό πως θα γινόμουν μέλος του προσωπικού του.

Χαργουντ: Έχουν αλλάξει τόσο πολλά σε 25 χρόνια – ο Γκορμπατσώφ στη Ρωσία, οι Κινέζοι έχουν ιδιωτικές επιχειρήσεις, αλλά στην Κούβα ο Φιντέλ παραμένει σκληροπυρηνικός σταλινικός. Μοιάζει αναπόφευκτο ότι ο κομμουνισμός στην Κούβα θα ξεθωριάσει. Πως μπορεί να αντέξει η Κούβα την σημερινή αμερικανοκουβανική επίθεση – την “Μηχανή του Μαϊάμι” – ροκ εν ρολ απ’ το Μαϊάμι, υπολογιστές από την Καλιφόρνια. Γιατί ο Φιντέλ δεν ανοίγει την χώρα του, δεν λαμβάνει μέρος στο αμερικανικό πρωτάθλημα μπειζμπολ; Σίγουρα θα γίνει. Ένα μήνα μετά το θάνατο του Φιντέλ, ο πρώτος μη-ιδεολόγος πρωθυπουργός της Κούβας θα κάνει κλείσει σίγουρα συμφωνία για το μπειζμπολ με τον Ντόναλτ Τραμπ. Γιατι θα έπρεπε ο Φιντέλ να στερεί απ’ τον εαυτό του και τους συμπατριώτες του την ευχαρίστηση να συναντήσουν τον Γουϊλι Μέϊς (σ.μ: αμερ. παίκτης μπεϊζμπολ). Είναι δυνατό να τεθεί μια νέα, μη ιδεολογική ατζέντα;

ΝΤΕΜΠΡΕ: Σας καταλαβαίνω. Ο Σάχης του Ιράν είχε απόψεις σαν αυτές 20 χρόνια πριν. Πίστεψε ότι η επανάσταση του πετρελαίου και των επικοινωνιών επρόκειτο να προστατέψουν την χώρα του. Μια τηλεόραση σε κάθε σπίτι – όλη αυτή η μοντέρνα δύναμη κατέληξε σε έναν άνδρα ονόματι Χομεϊνί. Ο εκσυγχρονισμός “έτρεξε” τόσο γρήγορα που στην πραγματικότητα αναβάθμισε την Χομεϊνική κουλτούρα. Ο εκσυγχρονισμός έφερε την επαρχία στην πόλη και με αυτήν ήρθαν στα αστικά κέντρα και οι ιδέες του επαρχιώτικου φονταμενταλισμού.

Χαργουντ: Αυτή η αναφορά στον Χομεϊνί αποτελεί κάποια μεταφορά για την σχέση σας με την Κούβα ή πρόκειται για κάτι άλλο;

ΝΤΕΜΠΡΕ: Είμαι βέβαιος πως δεν σας αρέσει να μιλάτε για τον Χομεϊνί επειδή μοιάζει να είναι έξω απ’ την συνείδηση η το ημισφαίριο σας. Αλλά προσπαθήστε να σκεφτείτε πως οι ιδέες που μοιάζουν να είναι εντελώς εκτός της αντίληψης σας ενδέχεται να έχουν το κλειδί στο να καταλάβετε καλύτερα τη ζωή. Γνωρίζετε πως όλοι οι φονταμενταλιστές ηγέτες στην Αίγυπτο, την Συρία, το Μαρόκο, την Τυνησία και αλλού, είναι σπουδαγμένοι σε επιστημονικούς τομείς πανεπιστημίων, άνθρωποι που σπούδασαν μαθηματικά. Πρέπει να καταλάβετε ότι δεν υπάρχει αντίθεση μεταξύ θρησκείας και επιστήμης. Το πραγματικό πρόβλημα σήμερα είναι μεταξύ Θεού και υπολογιστών. Το Κακό και τα κομπιούτερς. Όσο περισσότερους υπολογιστές έχεις, τόσο μεγαλύτερη ανάγκη έχεις για Θεό και για Κακό. Είναι παντελώς παράλογο να φανταζόμαστε ότι μπορούμε να εκδιώξουμε το Θεό, τη θρησκεία και τον αρχαϊσμό με τα κομπιούτερς. Όλη η σύγχρονη Ιστορία δείχνει πως τα πάντα προοδεύουν (αναπτύσσονται) ταυτόχρονα. Σε όλον τον κόσμο έχουμε τεράστιες, θρησκευτικού τύπου, ανακατατάξεις εθνικών κινημάτων και αγώνων. Δείτε στην Κεϋλάνη (σ.μ: σήμερα Σρι Λάνκα) όπου μάχονται οι βουδιστές, την Αρμενία και την χριστιανική πίστη, τη Λιθουανία, την Ουκρανία και όλη τη Ρωσία. Όσο περισσότερο εκσυγχρονίζεται η Σοβιετική Ένωση, τόσο περισσότερο ο λαός της στρέφεται στις αρχαϊκές ρίζες της ταυτότητας του.

Χαργουντ: Λέτε ότι είναι η δύναμη των παραδοσιακών θρησκειών που νίκησαν τον σταλινισμό. Αυτό αφορά και την Κούβα;

ΝΤΕΜΠΡΕ: Ο Κομμουνισμός, η ο επιστημονικός Σοσιαλισμός, δεν είναι μια πολύ βαθιά θρησκεία και ασφαλώς στην Κούβα η κομμουνιστική πίστη θα εξαφανιστεί κάτω από το σοκ της αμερικανικής κουλτούρας. Μιλήσατε για μπεϊζμπολ… ξέρετε ότι δεν έχουμε μπεϊζμπολ στη Γαλλία. Εσείς έχετε μπεϊζμπολ στην αμερικανική σφαίρα επιρροής, την Κολομβία, τη Βενεζουέλα, την Καραϊβική. Αλλά δεν υπάρχει μπεϊζμπολ στην Κίνα. Ούτε στη Γαλλία και τον υπόλοιπο κόσμο.

Χαργουντ: Σπάτε πλάκα με μας τώρα. Μπεϊζμπολ και χάμπουργκερς. Είμαστε τόσο πρωτόγονοι και βαρετοί, ή όχι;

Regis Debray 4ΝΤΕΜΠΡΕ: Για μένα είναι πολύ βαρετό. Όταν ήμουν με τον Φιντέλ Κάστρο με πήγε στο γήπεδο για να δω βαρετά πράγματα. Όλη την ώρα βαριόμουν. Τώρα, για να έρθουμε στο θέμα μας, πιστεύω ότι έχετε απόλυτο δίκαιο. Η Κούβα έχει μεγάλο έρωτα με τις Ηνωμένες Πολιτείες. Ο Φιντέλ Κάστρο είναι ερωτευμένος με τις ΗΠΑ. Φυσικά, μίσος και αγάπη, αγάπη και μίσος, μαζί. Αυτό είναι ο αδύναμος κρίκος στην αλυσίδα. Η ροκ μουσική από το Μαϊάμι και οι υπολογιστές θα σαρώσουν τον κομμουνισμό στην Κούβα και νομίζω πως το ξέρει ο ίδιος. Αυτός είναι ο λόγος που αποκλείει τα πάντα. Δεν θέλει να το δει να συμβαίνει όσο ζει. Είμαι σίγουρος πως μπορείτε να καταστρέψετε την κομμουνιστική ιδεολογία, αλλά δε μπορείτε να καταστρέψετε τη μουσουλμανική ιδεολογία, την καθολική ιδεολογία – αυτά είναι πολύ βαθιά και σοβαρά ζητήματα.

[…]

Χαργουντ: Αναφορικά με τον Κλάους Μπάρμπι. Επιστρέψατε στη Βολιβία ώστε να τον συλλάβετε και να τον φέρετε στη Γαλλία;

ΝΤΕΜΠΡΕ: Δεν επέστρεψα ειδικά γι’ αυτόν τον σκοπό, αλλά όταν ήμουν στην Χιλή κατά την περίοδο του Αλιέντε, 1972-1973.

Χαργουντ: Αυτό είναι αφότου είχατε αφεθεί ελεύθερος απ’ τη βολιβιανή φυλακή.

ΝΤΕΜΠΡΕ:Ένα η δύο χρόνια αργότερα έλαβα μέρος σε μια υπόθεση απαγωγής μαζί με λίγους γάλλους συμπατριώτες.

Χαργουντ: Βάλατε τη ζωή σας σε ρίσκο πολλές φορές στο παρελθόν, στα βουνά της Βολιβίας με τον Τσε. Θα θέλατε να ρισκάρετε το ίδιο σήμερα;

ΝΤΕΜΠΡΕ: Ναι, θα το έκανα, αλλά πρόκειται για πολύ θεωρητική ερώτηση. Εάν φονταμενταλιστές εισβάλλουν στην πατρίδα μου – κάτι που πιστεύω ότι είναι ελάχιστα πιθανό – θα πάρω τα βουνά. Είμαι έτοιμος να μπω σε περιπέτεια, αλλά δεν βλέπω κάτι που να αξίζει τον κόπο, κάτι ζωντανό. Δεν πιστεύω πως αν πάω στη Γουατεμάλα και πεθάνω εκεί θα έχω κάνει κάτι θετικό. Ο λαός της Γουατεμάλας δεν με χρειάζεται… και ίσως δεν τους χρειάζομαι και ‘γω.

Χαργουντ: Συνεχίζετε να έχετε σχέσεις με τον Φιντέλ Κάστρο σήμερα;

ΝΤΕΜΠΡΕ: Έχω κάποιες, ναι. Σε προσωπικό επίπεδο.

Χαργουντ: Αναπολείτε τις παλιές μέρες; Θα μας λέγατε γιατί δεν σας έδωσε (σ.μ: ο Φιντέλ) ευρύτερη υποστήριξη όταν ήσασταν στα βουνά της Βολιβίας;

ΝΤΕΜΠΡΕ: Τον υποστηρίζω όταν δέχεται επίθεση και του επιτίθεμαι όταν είναι αρκετά…. φυσικά έχουμε κάνει πολλές συζητήσεις περί αυτού, αλλά έχει ανακαλύψει ότι είμαι τόσο εμφανώς ευρωπαίος και γάλλος και ‘γω με τη σειρά μου έχω ανακαλύψει ότι αυτός είναι εμφανώς κουβανός και αμερικάνος. Είμαστε απο δύο διαφορετικές κουλτούρες. Δεν συμμερίζομαι πλέον το διεθνιστικό αίσθημα αυτού που ανήκει στους επαγγελματίες επαναστάτες που μπορεί τη μια μέρα να είναι στη Σαγκάη και την επομένη στο Βερολίνο.

Χαργουντ: Πως ανακαλύψατε τη διαφορά του κουβανο-αμερικανισμού του Φιντέλ και της δική σας κουλτούρας;

ΝΤΕΜΠΡΕ: Ο αμερικανισμός του είναι τόσο ισχυρός. Αναφερθήκατε στο μπεϊζμπολ. Υπάρχουν τόσο πολλά στοιχεία της αμερικανικής ταυτότητας που μοιράζονται ο Κάστρο με το Μπους και που δεν σχετίζονται με μένα.

[…]

Χαργουντ: Εάν ο καταναλωτισμός είναι μια ιδεολογία στο ίδιο επίπεδο με τον Κομμουνισμό και τον Καπιταλισμό, αυτό δε αποψιλώνει κάπως την ισχύ της ιδεολογικής μάχης; Θά κατέβει ποτέ κάποιος αδρανής σε απεργία;

ΝΤΕΜΠΡΕ: Φυσικά η καταναλωτική ιδεολογία δεν έχει την ίδια ισχύ σε μια ιδεολογική κοινωνία όπως αυτή του Χομεϊνί. Δε μπορύμε να αντιμετωπίσουμε τον Χομεϊνί διότι αυτοί είναι αποφασισμένοι να πεθάνουν και μεις δεν είμαστε. Κάθε δέκα χρόνια ανακοινώνεται το τέλος των ιδεολογιών. Αυτό συνέβη λίγο πριν το 1968 στη Γαλλία και ο Ρεϊμόν Αρόν ανακοίνωσε το τέλος του Κομμουνισμού και του Σοσιαλισμού – και σε αυτό το σημείο είχαμε μια επανάσταση που ήταν πλήρως ιδεολογική. Ήταν μια πολιτιστική επανάσταση βασισμένη στις ιδέες του Μάο και του Τσε Γκεβάρα. Και παρόλο που αυτά τα πολιτιστικά ινδάλματα δεν υπάρχουν σήμερα, έχω την αίσθηση ότι εκεί ενυπάρχει ένα ισχυρό υπόγειο ρεύμα ανάγκης για ιδεολογία. Δεν συμμερίζομαι κάποια θεωρία “αποκάλυψης” για το τέλος της ιδεολογίας χάρην του κόσμου της κατανάλωσης.

Επιμέλεια, Μετάφραση: Νικ. Μόττας/Guevaristas. 

Ο “Τσε” του Καράκας προσεύχεται για την υγεία του Τσάβες

humberto-lopezΚΑΡΑΚΑΣ – Λέγεται Ουμπέρτο Λόπες και είναι 54 ετών. Στους δρόμους της βενεζοελάνικης πρωτεύουσας είναι γνωστός απλά με το προσωνύμιο “Ελ Τσε”. Με εμφάνιση που προσπαθεί να θυμήσει τον αργεντίνο επαναστάτη και οδηγώντας ένα τζιπ της δεκαετίας του ’60, ο Λόπες έχει δημιουργήσει τον δικό του μύθο στο Καράκας. Σήμερα, όπως η πλειοψηφία των βενεζοελάνων, αγωνιά για την υγεία του Ούγκο Τσάβες.

“Κάθε μέρα που ξυπνάω ανάβω ένα κερί για εκείνον” λέει στο Reuters o Λόπες και εξηγεί την λατρεία του για τον σοσιαλιστή ηγέτη της Βενεζουέλας: “Αγαπώ τον Τσάβες, τόσο απλά. Δεν είναι απλά ένας άνθρωπος η ηγέτης, είναι η ελπίδα για τους φτωχούς του κόσμου, είναι η καρδιά της πατρίδας. Όταν αυτή η καρδιά αιμορραγεί πως μπορώ να είμαι χαρούμενος;”.

Φορώντας τον χαρακτηριστικό μπερέ και καπνίζοντας πούρο, ο Λόπες δεν είναι απλά και μόνο ένας επίδοξος σωσίας του Τσε Γκεβάρα, μια χαρακτηριστική φιγούρα για φωτογραφίες. Δηλώνοντας ενεργός μαχητής, παραδέχεται ότι έχει λάβει μέρος σε διάφορες συγκρούσεις που έχουν λάβει χώρα στη Βενεζουέλα τα τελευταία χρόνια. Στον αστράγαλο του έχει κρυμμένο πάντα ένα μαχαίρι, ενώ δείχνει στους δημοσιογράφους ένα τραύμα απο σφαίρα που το “κληρονόμησε” απο κάποια φασαρία που έλαβε μέρος παλαιότερα. Πάντα στο πλευρό του προέδρου Τσάβες και ορκισμένος εχθρός της δεξιάς αντιπολίτευσης.

Για τον Λόπες, όπως άλλωστε και για πολλούς πολίτες της Βενεζουέλας, ο πρόεδρος είναι αναντικατάστατος. Και αυτό είναι που κάνει την αγωνία του μεγαλύτερη, όσο εντείνονται οι φήμες για επιδείνωση της υγείας του Τσάβες. “Άνδρες σαν αυτόν εμφανίζονται κάθε 100 χρόνια” λέει ο Λόπες και συνεχίζει να ελπίζει: “Πιστεύω πως θα ανακάμψει. Αλλά εάν δεν συμβεί, ας είμαστε ξεκάθαρει: Τσαβισμός χωρίς Τσάβες δεν υπάρχει. Οι υπόλοιποι είναι ένα τσούρμο συκοφάντες”.

Ο βενεζοελάνος σωσίας του Τσε δεν πιστεύει στις ικανότητες του νούμερο δύο της κυβέρνησης, αντιπροέδρου Νικολάς Μαδούρο. Δηλώνει δε έτοιμος να υπερασπιστεί τον Τσαβισμό μαζί με χιλιάδες άλλους υποστηρικτές του ασθενούς προέδρου εάν η αντιπολίτευση επιχειρήσει να εκμεταλλευτεί πιθανή ακυβερνησία στη χώρα.

Ο 54χρονος άνδρας γεννήθηκε σε μια φτωχογειτονιά του κέντρου της πρωτεύουσας – την επονομαζόμενη “23 του Γενάρη”. Απο μικρή ηλικία έγινε αυτόπτης μάρτυρας μαχών μεταξύ της αστυνομίας και διάφορων συμμοριών, σε μια πόλη όπου κυριαρχούσε η βία. Ο Λόπες ασκεί κριτική στην επίδραση που η αμερικάνικη κουλτούρα είχε στη Βενεζουέλα. Ανακαλεί στη μνήμη του ένα μικρό παιδί που ντυμένο Σούπερμαν πήδηξε από ένα κτιριο, πιστεύοντας ότι το κοστούμι που φορούσε του προσέδιδε τις μαγικές ικανότητες του ήρωα.

Σήμερα, το ενδιαφέρον του εστιάζεται αποκλειστικά στην υγεία του ηγέτη της χώρας του. Ο ίδιος δείχνει να συμμερίζεται θεωρίες που καταστούν τις αμερικανικές μυστικές υπηρεσίες υπεύθυνες για την ασθένεια του Ούγκο Τσάβες. “Όλοι γνωρίζουμε ότι η CIA και η ΝΑSΑ είναι σε θέση να προκαλέσουν ασθένειες όπως ο καρκίνος, οπότε ποιός μπορεί να μας εγγυηθεί ότι η κυβέρνηση των ΗΠΑ δεν τον μόλυνε (τον Τσάβες) με κάποιο τρόπο;” λέει ο Λόπες, αναφερόμενος στην εκτίμηση που πρώτος ο Τσάβες είχε κάνει για το ρόλο που οι ΗΠΑ ενδέχεται να παίζουν σε σοβαρές ασθένειες πολιτικών ηγετών διεθνούς κύρους.

Πηγή: Reuters/Andrew Cawthorne.

Humberto Lopez in Caracas, Venezuela.

Lopez, known as "El Che", smokes a cigar at his house in Caracas

Γράμμα στον Τσε: Η Αθάνατη Εικόνα

Che gaze 1967Του Βίκτωρ Μοντόγια*.

Αείμνηστε Κομαντάντε:

Την ογδόη του Οκτώβρη του 1967, έπειτα από την τελευταία σου μάχη στο φαράγγι του Ελ Χούρο και ευρισκόμενος στο έλεος των εχθρών σου, με μια σφαίρα στο πόδι σου και τα πνευμόνια σου καταπονεμένα από το άσθμα, το ημερολόγιο σου και άλλα έγγραφα σου έπεσαν στα χέρια των ενόπλων δυνάμεων. Αυτό ήταν, τα δικά σου έγγραφα, από το δερμάτινο σάκο σου βρέθηκαν σε ένα κουτί, ως απόρρητα, στο Ανώτατο Γενικό Αρχηγείο της Βολιβίας.

Το ρολόϊ σου, που σου το πήρε ένας στρατιώτης λίγο μετά την σύλληψη σου, κατέληξε στον καρπό του Συνταγματάρχη Αντρές Σέλιχ. Το τουφέκι σου, αυτό που θα ήθελα να κληρονομήσω, να το κουβαλάω στον ώμο μου όπως έκανες εσύ σε όλες τις μάχες προσπαθώντας να ανάψεις την σπίθα της επανάστασης στη Λατινική Αμερική, αυτό το τουφέκι κατέληξε στα χέρια του Συνταγματάρχη Σεντένο Ανάγιο. Το πήρε χωρίς να αισθάνεται την ευχαρίστηση που είχε νιώσει ο Ίντι, όταν σε συνάντησε στην Κάσα ντε Καλαμίνα, στο Νανκαουαζού, και σου έσφιξε το χέρι σαν φίλος. Η πίπα σου, από την οποία γεύτηκες την τελευταία ρουφηξιά καπνού, όπως κάποιος που προσμένει γαλήνια το θάνατο, την έδωσες στον λοχία Μπερναντίνο Χουάνκα, ο οποίος σου συμπεριφέρθηκε ευγενικά. Αλλά ο λογαχός Μάριο Τεράν [1] μπήκε μπροστά και φώναξε “την θέλω! την θέλω!”, τότε τον κοίταξες με ατέλειωτη περιφρόνηση, τράβηξες πίσω το χέρι σου και του ‘πες: “Όχι, όχι εσύ”.

Στο Λα Ιγκέρα έμεινες ζωντανός για λίγες ώρες. Αρνήθηκες να συνομιλήσεις με τους δεσμώτες σου και είχες το θάρρος να τους φτύσεις στο πρόσωπο. Αλλά οι μισθοφόροι, έτοιμοι να υπακούσουν στις οδηγίες της CIA, αποφάσισαν να σε σκοτώσουν εν ψυχρώ – και έπειτα να κατασκευάσουν την εκδοχή ότι έπεσες στη μάχη στο φαράγγι του Ελ Χούρο και δεν εκτελέστηκες ανάμεσα σε τέσσερις τοίχους μιας σχολικής αίθουσας στο Λα Ιγκέρα. Ο δολοφόνος σου ήταν ο ίδιος χαμηλόβαθμος αξιωματούχος που προσπάθησε να αρπάξει την πίπα σου. Μεθυσμένος και φοβισμένος εισήλθε στο δωμάτιο και εκτέλεσε την εντολή να σε εξολοθρεύσει. Αλλά ήταν τόσο σπουδαία η εντύπωση που του έκανες, τόσο που όταν ερωτήθηκε από τον Τύπο το εξομολογήθηκε: “¨Αυτή ήταν η χειρότερη στιγμή της ζωής μου. Όταν εισήλθα, ο Τσε καθόταν σε έναν πάγκο. Μόλις με είδε είπε: “Ήρθες να με σκοτώσεις”. Ένιωσα άδειος μέσα μου και χαμήλωσα το βλέμμα χωρίς να απαντήσω. Έπειτα με ρώτησε, “τι είπαν οι άλλοι (αναφερόμενος στους αντάρτες Γουίλι και Τσίνο). Απάντησα πως δεν είχαν πει τίποτα. Μου είπε, “είναι γενναίοι!”. Δε μπορούσα να πυροβολήσω. Σε αυτό το σημείο ο Τσε έμοιαζε τεράστιος, πραγματικά τεράστιος, θεόρατος. Τα μάτια του λαμπύριζαν πεντακάθαρα. Όταν με κοίταξε ένιωσα ζαλισμένος. Πίστεψα ότι με μια γρήγορη κίνηση μπορούσε να μου πάρει το όπλο. “Ηρέμησε”, είπε, “στόχευσε καλά, πρόκειται να σκοτώσεις άνθρωπο”. Τότε έκανα ένα βήμα πίσω προς το κατώφλι της πόρτας, έκλεισα τα μάτια μου και έριξα την πρώτη τουφεκιά. Ο Τσε, με κατεστραμμένα πόδια, έπεσε στο πάτωμα, διπλώθηκε και αιμοραγούσε ακατάσχετα. Συνήλθα και έριξα δεύτερη τουφεκιά χτυπώντας τον στο χέρι, τον ώμο και την καρδιά. Ήταν νεκρός”.

Έπειτα σε έδεσαν και σε μετέφεραν με ελικόπτερο, απ’ το σχολείο του Λα Ιγκέρα στο νοσοκομείο, στο Βαλεγκράντε. Έβαλαν φορμαλίνη στις φλέβες σου και σε παρουσίασαν μπροστά στις κάμερες και τον Τύπο, πάνω σε ένα ξύλινο τραπέζι, όπου ήσουν ξαπλωμένος σαν το Χριστό από τη Ναζαρέτ, δείχνοντας περισσότερο ζωντανός απ’ ότι νεκρός – το κορμί σου γυμνό, το παντελόνι σου τσαλακωμένο, με γυμνά πόδια, μακρυά γενιάδα μέχρι το στέρνο σου και μαλλιά ανακατεμένα. Παρόλο που το βλέμμα σου ήταν κενό, τα μάτια σου ακτινοβούσαν μια παράξενη αθωότητα, τονιζόμενα απο χείλη που σχεδόν χαμογελούσαν στο μορφασμό του θανάτου. Αυτήν τη μέρα, αυτοί που κοίταξαν το όμορφο σου πρόσωπο του μαχητή λένε ότι, ακόμη και γεμάτος τρύπες τραυμάτων, το λείψανο σου είχε μια αύρα που ενέπνεε θαυμασμό και σεβασμό. Ίσως αυτό συνέβαινε διότι ήξερες πως να θέτεις τα ιδανικά σου στη δοκιμασία της φωτιάς, επειδή έκανες ότι έλεγες, επειδή έζησες όπως σκεφτόσουν και σκεφτόσουν όπως έζησες.

Σε αυτήν την τελευταία φωτογραφία, ήσουν περικυκλωμένος από ένα περίεργο πλήθος που σε κοιτούσε και κρατούσε την ανάσα του, ωσάν να είχαν ζαλιστεί από τη διαπίστωση πως ο άνδρας που κείτονταν εκεί είναι ο αντάρτης μαχητής που προσπάθησε να δημιουργήσει δύο, τρία… πολλά Βιετνάμ στη Λατινική Αμερική. Την ίδια ώρα, οι δεσμώτες σου δείχνουν τα τραύματα σου, παρουσιάζοντας σε ως έπαθλο πολέμου, παρ’ ότι δεν σε σκότωσαν στη μάχη, αλλά με άνανδρο τρόπο.

Παρ’ όλα αυτά, αυτή δεν είναι η πιο γνωστή σου φωτογραφία. Είναι η άλλη, αυτή από το 1960, όταν ο φωτογράφος Αλμπέρτο Κόρντα τραβούσε εικόνες για τον Τύπο στην Αβάνα, έπειτα από την φωτιά στο γαλλικό πλοίο που μετέφερε όπλα και πυρομαχικό προς υπεράσπιση της επανάστασης. Ο Κόρντα εστίασε την κάμερα του στην εικόνα σου και, ελκυόμενος από τη δύναμη και τη δραματική ποιότητα του βλέμματος σου που κοιτούσε τον κόλπο, αποθανάτισε τη μορφή σου. Αφού εμφανίστηκε στο σκοτενό δωμάτιο, η φωτογραφία έκανε το γύρο του κόσμου και μετεξελίχθηκε σε έναν κατακλυσμό απο κάρτες, σημαίες, μπλούζες, κουμπιά, αφίσες, καπέλα και γραμματόσημα – επιπλέον, το πρόσωπο σου ζωγραφίστηκε σε τοίχους και χαράκτηκε στο μυαλό αυτών που ακρωτηρίασαν τα χέρια σου και σε εξαφάνισαν, προσπαθώντας να σιγάσουν τη φωνή σου, να θάψουν τα ιδανικά σου, να καταστρέψουν την εικόνα σου, η οποία σήμερα είναι περισσότερο απο ποτέ παρούσα ανάμεσα μας, καλώντας μας να επαναλάβουμε τις προτάσεις του αποχαιρετιστήριου προς τους γονείς σου γράμμα: “Νιώθω και πάλι κάτω από τις φτέρνες μου το ανεβοκατέβασμα των πλευρών του Ροσινάντε. Ρίχνομαι πάλι στους δρόμους με την ασπίδα μου στα χέρια… Πολλοί θα με πουν τυχοδιώκτη και είμαι, μόνο που είμαι άλλου είδους τυχοδιώκτης, ένας από εκείνους που προβάλλουν τα στήθη τους για να αποδείξουν τις αλήθειες τους.”

Έτσι σε θυμόμαστε, Κομαντάντε, με το άστρο στον μπερέ σου και το μέλλον στο βλέμμα σου.

[1] Σημ. Μεταφρ: Ο Μάριο Τεράν ήταν λοχίας του βολιβιανού στρατού την εποχή εκείνη. Ο αρθρογράφος λανθασμένα, ή εκ παραδρομής, αναφέρει τον βαθμό του ως «λοχαγού».

Victor Montoya 1* Ο Βίκτωρ Μοντόγια (Victor Montoya) είναι βολιβιανός συγγραφέας και δημοσιογράφος. Γεννήθηκε στη Λα Παζ το 1958. Το παραπάνω κείμενο είναι μετάφραση στα ελληνικά του άρθρου «La imagen inmortal del Che» που γράφτηκε με την ευκαιρία των 43 χρόνων από τη δολοφονία του Γκεβάρα.

CIA Declassified: Ο φάκελος των αμερικανών για τον Τσε Γκεβάρα

CIA declassified Che bioΤο 1997, τριάντα χρόνια μετά τη δολοφονία του Τσε Γκεβάρα στη Βολιβία, η Κεντρική Υπηρεσία Πληροφοριών των ΗΠΑ ξεκίνησε τον αποχαρακτηρισμό (declassification) απόρρητων εγγράφων που αναφέρονταν στον αργεντίνο επαναστάτη. Τα έγγραφα αυτά είχαν συνταχθεί από πράκτορες των αμερικανικών μυστικών υπηρεσιών και προορίζονταν αποκλειστικά για εσωτερική χρήση (CIA, Πεντάγωνο, State Department). Παρακάτω παρατίθεται, κατ’ αποκλειστικότητα και για πρώτη φορά μεταφρασμένο στα ελληνικά, το βιογραφικό έγγραφο της CIA για τον Τσε. Φέρεται να συντάχθηκε τον Αύγουστο του 1964, ενόσω ο Γκεβάρα βρισκόταν ακόμη στην Κούβα και ήταν μέλος της επαναστατικής κυβέρνησης. Παρά το γεγονός ότι το έγγραφο δεν μας αποκαλύπτει κάποια ιδιαίτερα άγνωστη πληροφορία (προφανώς ορισμένες γραμμές έχουν σβηστεί), είναι δηλωτικό του πως «έβλεπε» τον Τσε Γκεβάρα η υπηρεσία πληροφοριών των ΗΠΑ τη δεδομένη χρονική περίοδο. Στο τέλος του κειμένου παρατίθεται αυτούσια τα αποχαρακτηρισμένα έγγραφα της CIA.

CUBA.

Ernesto «Che» Guevara de la Serna.

Υπουργός Βιομηχανίας.

 Ο τσάρος της οικονομίας Ερνέστο Γκεβάρα υπηρετεί προσωρινά στην κουβανική κυβέρνηση από τη θέση του γραμματέα του JUCEPLAN (την επιτροπή οικονομικού σχεδιασμού και συντονισμού), ως εθνικός διευθυντής του PURS (το αναδυόμενο “μονολιθικό” κουβανικό κόμμα), και ως ανεπίσημος αλλά με σημαντική επιρροή πολιτικός σύμβουλος του Φιντέλ Κάστρο. Όντας μέλος της απόβασης του “Γκράνμα” το 1956, έφτασε να γίνει ένας απ’ τους πιο αναγνωρίσιμους στρατιωτικούς ηγέτες των βουνών και αργότερα απ’ τους βασικούς εκφραστές της κουβανικής οικονομίας. Υπέρμαχος της ραγδαίας εκβιομηχάνισης παρά το όποιο κόστος της, ο Γκεβάρα πρόσφατα αναγκάστηκε να αλλάξει τη θέση του στην κατεύθυνση της συγκεντροποίησης των καταναλώμενων προϊόντων. Παραμένει στην άποψη ότι το οικονομικό μέλλον της Κούβας βρίσκεται στην εκβιομηχάνιση και, ως αποτέλεσμα αυτού, βρίσκεται συχνά σε αντιπαράθεση με τον Κάρλος Ράφαελ Ροντρίγκες, Υπουργό-Πρόεδρο του Ιδρύματος για την Αγροτική Μεταρρύθμιση (INRA), ο οποίος θεωρεί πως η Κούβα οφείλει να αναπτύξει τις αγροτικές της δυνατότητες. Ο Ροντρίγκες δείχνει να κερδίζει, μέχρι στιγμής, την αντιπαράθεση και η Κούβα προσωρινά φαίνεται να συγκεντρώνεται στην αγροτική ανάπτυξη.

Βασικός παράγοντας στην πορεία των εθνικοποιήσεων και της συγκεντροποίησης διάφορων τομέων της οικονομίας, ο Γκεβάρα είναι εξαιρετικά αντιαμερικανός, υποκίνησε την εναντίωση στα οικονομικά συμφέροντα των ΗΠΑ (στην Κούβα) και προωθώντας την κουβανική εξάρτηση στο Σοβιετικό μπλοκ νωρίς, από το ξεκίνημα του καθεστώτος Κάστρο. Επιπλέον, έχει ταξιδέψει στο Σοβιετικό μπλοκ πολλές φορές προκειμένου να διαπραγματευτεί διακρατικές συμφωνίες και έχει επίσης βρεθεί σε διάφορες αφρο-ασιατικές και ευρωπαϊκές χώρες προκειμένου να δημιουργήσει νέους εμπορικούς διαύλους για την Κούβα.

Παρά την εξάρτηση του για οικονομική στήριξη από την ΕΣΣΔ, ο Γκεβάρα δείχνει να ακολουθεί την ιδεολογική γραμμή του κινεζικού Κομμουνιστικού Κόμματος. Μια ένδειξη για την πολεμοχαρή του διάθεση και την απαξίωση του για την σοβιετική πολιτική ήταν η απειλή του, αν και κενή περιεχομένου, κατά την κρίση του Οκτωβρίου 1962 να εκτοξευθούν πύραυλοι ενάντια στις Ηνωμένες Πολιτείες. Θαυμαστής του Μάο Τσε Τουνγκ, έχει επίμονα στηρίξει την επέκταση της κουβανικής Επανάστασης σε όλη τη Λατινική Αμερική. Το εγχειρίδιο του για τον ανταρτοπόλεμο έχει διανικηθεί παρανόμως σε όλη τη Λατινική Αμερική και ο ίδιος θεωρείται ως ο πρώτος κουβανός αξιωματούχος που επίσημα στηρίζει επαναστατικά κινήματα διάφορων εξόριστων ομάδων που αναζητούν καταφύγιο στην Κούβα. Πιο συγκεκριμένα, ήταν εκ των βασικών ανθρώπων που στήριξαν τις αποβάσεις στη Δομινικανή Δημοκρατία και την Αϊτή (1959), τη Νικαράγουα (Ιούνιος 1959) και τη Γουατεμάλα (Νοέμβριος 1959). Έχει επίμονα ενθαρρύνει επαναστάσεις στην Ουρουγάη, τη Βραζιλία και την Αργεντινή.

[τέλος σελίδας].

Έχοντας κατηγορηθεί ως κομμουνιστής από τα πανεπιστημιακά του χρόνια, ο Γκεβάρα υποστηρίζει ότι ποτέ δεν είχε διασυνδέσεις με κομμουνιστικό κόμμα, ούτε στην Αργεντινή, τη Γουατεμάλα ή την Κούβα. Η απάντηση του σε μια κατηγορία που δέχθηκε το 1959 ήταν: “Εάν σας φαίνεται ότι αυτό που κάνουμε είναι κομμουνιστικό, τότε είμαστε κομμουνιστές”. Δεν υπάρχει καμία απόδειξη ότι σχετίζονταν ποτέ με οποιοδήποτε κομμουνιστικό κόμμα, αν και μάλλον είχε πολλές επαφές με κομματικά μέλη στην Αργεντινή, τη Γουατεμάλα και το Μεξικό. Σε κάθε περίπτωση, ο Γκεβάρα διακατέχεται από ισχυρή, συναισθηματική αντιαμερικανική προκατάληψη και θετική άποψη για τον κομμουνισμό. Ιδιαίτερα καταδικάζει το ρόλο των ΗΠΑ στην αντικατάσταση της φιλοκομμουνιστικής κυβέρνησης Άρμπενς στη Γουατεμάλα με στρατιωτικό πραξικόπημα το 1954.

Επειδή είναι πολύ σταθερός στις απόψεις του, ο Γκεβάρα έχει, κατά καιρούς, φημολογούμενες προστριβές με τον Φιντέλ Κάστρο. Ένα θέμα αντιδικίας μεταξύ τους ήταν μια εκδοχή του γνωστού διλλήματος “όπλα ή βούτυρο”. Ο Γκεβάρα, υποστηρίζοντας το δεύτερο, θεωρούσε τη διατήρηση μεγάλου ετοιμοπόλεμου στρατού ανώφελη την στιγμή που το προσωπικό θα μπορούσε καλύτερα να χρησιμοποιηθεί στην εγχώρια βιομηχανική παραγωγή. Ανησυχούσε επίσης για το γεγονός ότι τα κονδύλια που πήγαιναν στις ένοπλες δυνάμες δεν απέφεραν κανένα ανταποδοτικό όφελος για την εθνική οικονομία. Σε μια τηλεοπτική συνέντευξη τον Ιανουάριο του 1961 ο Γκεβάρα άσκησε δημόσια κριτική στον Κάστρο για το θέμα αυτό. Παρ’ όλα αυτά, ο Κάστρο δείχνει να επηρρεάζεται από το Γκεβάρα και να στηρίζεται σε αυτόν σε τέτοιο βαθμό που ο Γκεβάρα είναι το μόνο ηγετικό στέλεχος που να μπορεί να αντιδικεί με τον Κάστρο χωρίς συνέπειες.

Ο Ερνέστο Γκεβάρα ντε λα Σέρνα γεννήθηκε στο Ροσάριο, Αργεντινή, στις 6 Ιουνίου 1928, το μεγαλύτερο από τα πέντε παιδιά μιας εύπορης, μεσοαστικής οικογένειας. Οι γονείς του έχουν χωρίσει από τότε που πήγαινε στο πανεπιστήμιο. Ο πατέρας του Γκεβάρα, ο Ερνέστο Ρ. Γκεβάρα Λιντς, είναι αρχιτέκτονας και τοπογράφος ισπανο-ιρλανδικής καταγωγής ο οποίος φέρεται να επικρότησε το κίνημα του Κάστρο από την αρχή. Η μητέρα του, Σέλια ντε λα Σέρνα, ισχυρίζεται πως δεν είναι κομμουνίστρια αλλά έχει δραστηριοποιηθεί σε Γυναικείες Λατινοαμερικάνικες Συνδιασκέψεις μιλώντας υπέρ της κουβανικής Επανάστασης. Υποφέροντας απο τα παιδικά του χρόνια απο άσθμα, ο “Τσε” (το αντίστοιχο στα αργεντίνικα για το “ε, εσύ” ή “φίλε”) υποβλήθηκε σε πρόγραμμα αυστηρής σωματικής εξάσκησης – κυνήγι, ψάρεμα και άλλες δραστηριότητες στο βουνό – προκειμένου να εξισορροπήσει αυτήν την ανεπάρκεια, υπό την καθοδήγηση του πατέρα του. (Παρ’ όλα αυτά, κουβαλά ακόμη μαζί του αναπνευστήρα οξυγόνου σε κάθε περίπτωση).

Το 1947 ο Γκεβάρα εισήλθε στο Πανεπιστήμιο του Μπουένος Άϊρες για να σπουδάσει Ιατρική, λαμβάνοντας το πτυχίο του το 1952. Όντας πολιτικά ενεργός κατά τη διάρκεια των σπουδών του, έλαβε μέρος σε διάφορα επαναστατικά κινήματα ενάντια στο καθεστώς του Περόν. Κατά το τελευταίο έτος στην ιατρική σχολή ο Γκεβάρα και ένας φίλος του αναχώρησαν για ένα “εκπαιδευτικό” ταξίδι σε λεπροκομεία και κλινικές καταπολέμησης της αλλεργίας. Έχει επίσης λεχθεί ότι πήγε σε αυτό το ταξίδι προκειμένου να αποφύγει τις στρατιωτικές του υποχρεώσεις στην Αργεντινή. Σε κάθε περίπτωση, ενδεικτικό της περιπετειώδους φύσης του, είναι το ταξίδι του με μοτοσυκλέτα κατά μήκος των Άνδεων, διαμέσου της Χιλής και του Περού, και με κανό διαμέσου ενός μέρους του βόρειου Αμαζονίου στην Κολομβία και τη Βενεζουέλα. Το ταξίδι του τον έφερε τελικά στο Μαϊάμι, όπου και απελάθηκε πίσω από τις μεταναστευτικές αστυνομικές αρχές των ΗΠΑ. Μετά την αποφοίτηση του απ’ την ιατρική σχολή ο Γκεβάρα πραγματοποίησε ένα παρόμοιο ταξίδι που κατέληξε στη Γουατεμάλα, όπου και δραστηριοποιήθηκε με την εσωτερική πολιτική της χώρας.

Ο ρόλος του Γκεβάρα στο φιλοκομμουνιστικό καθεστώς του τέως προέδρου Γιακόμπο Άμπενς (1951-54) έχει υπάρξει ζήτημα ιδιαίτερης αντιπαράθεσης και δεν έχει ποτέ ξεδιαλυθεί ικανοποιητικώς.

[Δύο γραμμές έχουν σβηστεί]… ισχυρίζεται ότι ποτέ δεν γνώρισε τον Άρμπενς προσωπικά, ότι είχε οικονομικές δυσκολίες κατά τη διαμονή του στη Γουατεμάλα, και πως η μοναδική του ενασχόληση με την κυβέρνηση της Γουατεμάλας ήταν αυτή του νοσηλευτή κατά τις τελευταίες ημέρες του Άρμπενς (Ιούνιος 1954). Οποιοσδήποτε κι’ αν ήταν ο αληθινός του ρόλος στην πολιτική της Γουατεμάλας, έχει επίμονα υποστηρίξει το καθεστώς του Άρμπενς την στιγμή που πικρόχολα κριτικάρει τις ΗΠΑ για την επιτυχή ανατροπή αυτού.

Μετά την πτώση της κυβέρνησης Άρμπενς, ο Γκεβάρα πήγε στο Μεξικό, όπου φέρεται να είχε επαφές με τον Βιθέντε Λομπάρδο Τολεδάνο, αρχηγό του μεξικανικού Μαρξιστικού Λαϊκού Σοσιαλιστικού Κόμματος (PPS) και εκ των γνωστών ηγετών του φιλοκομμουνιστικού κινήματος στο ημισφαίριο. Μια ανεπιβεβαίωτη έκθεση υποστήριζε ότι ο Λομπάρδο εξασφάλισε δύο άδειες αργομισθίας για τον Γκεβάρα στην Πόλη του Μεξικού, μία ως γιατρός στο Γενικό Νοσοκομείο και μια άλλη ως καθηγητής στο διδακτικό προσωπικό της ιατρικής σχολής του Εθνικού Πανεπιστημίου. Το καλοκαίρι του 1956, ο Φιντέλ Κάστρο φέρεται να συνάντησε τον Γκεβάρα τυχαία στο σπίτι ενός κοινού φίλου στο Μεξικό και στην συζήτηση που ακολούθησε ο Κάστρο περιέγραψε τις πολιτικές του ιδέες και ένα γενικό σχέδιο εισβολής στην Κούβα με το, ιδρυθέν στο Μεξικό, κίνημα της 26ης Ιουλίου. Προφανώς γοητευμένος από την προοπτική του αντάρτικου πολέμου, ο Γκεβάρα συμφώνησε να λάβει μέρος ως γιατρός των ανταρτών και ξεκίνησε σχετική εκπαίδευση υπο τις οδηγίες του ισπανού αντάρτη στρατηγού Αλμπέρτο Μπάγιο Γκιρούντ.

Τον Ιούλιο του 1956 οι συνομώτες του Κάστρο, συμπεριλαμβανομένου του Γκεβάρα, ο οποίος από τότε θεωρούνταν απ’ τους πιο σημαντικούς, συνελήφθησαν από την μεξικανική ασφάλεια για σκευωρία με σκοπό την ανατροπή της κουβανικής κυβέρνησης. Αφέθηκαν ελεύθεροι στις 25 Ιουλίου και το Δεκέμβριο του 1956 επιβιβάστηκαν στο “Γκράνμα” σηματοδοτώντας την έναρξη της ανταρσίας. Όταν η δύναμη των 82 ανδρών αποβιβάστηκε στην Κούβα όλοι, πλην 12, του πληρώματος είτε σκοτώθηκαν είτε συνελήφθησαν. Ο Γκεβάρα ήταν ανάμεσα στους επιζώντες, τραυματισμένος αλλά ακόμη δραστήριος. Όσο το – εδραιωμένο στην Σιέρρα Μαέστρα – κίνημα δυνάμωνε, ο Γκεβάρα αποδείχθηκε ικανός μαχητής και στρατιωτικός ηγέτης και, ως αποτέλεσμα αυτού, προβιβάστηκε σε υψηλή θέση στον αντάρτικο στρατιωτικό μηχανισμό. Άσκησε σποραδικά τις ιατρικές του γνώσεις και μόνο όταν ήταν απόλυτα αναγκαίο. Διοικητής μιας απ’ τις μεγαλύτερες αντάρτικες φάλλαγες, απέκτησε φήμη για τη γεναιότητα και στρατιωτική δεξιότητα, όντας δεύτερος τη τάξει μετά τον Φιντέλ Κάστρο. Επιπλέον, ηγήθηκε της πορείας από την επαρχία Οριέντε διαμέσου κυβερνητικά κατεχόμενων περιοχών μέχρι την κεντρική επαρχία Λας Βίγιας το Νοέμβριο του 1958 κάτι που τελικώς κατέληξε στην παράδοση της επαρχιακής πρωτεύουσας Σάντα Κλάρα.

[τέλος σελίδας]

Έπειτα από την επιτυχία της επανάσταση τον Ιανουάριο του 1959, ο Γκεβάρα επέλεξε να παραμείνει στην Κούβα και του απονεμήθηκε “πολιτογραφημένη ιθαγένεια” με ειδικό διάταγμα φτιαγμένο έτσι ούτως ώστε να του δίνει το δικαίωμα συμμετοχής στην προεδρία. Η πρώτη θέση του Γκεβάρα στη νέα κυβέρνηση ήταν αυτή του διοικητή του Κάστρου Λα Καμπάνια στην Αβάνα. Εκεί είχε την αρμοδιότητα αναφορικά με τις περίφημες δίκες των “εγκληματιών πολέμου”, που φέρονται να κατέληξαν στην εκτέλεση 600 πολιτών και στρατιωτικών. Όντας σε θέση να συλλάβει, να δικάσει και να εκτελέσει οποιονδήποτε κάτω από τον Επαναστατικό Κώδικα της Δικαιοσύνης, ενδιαφέρθηκε προσωπικά για τις διώξεις πρώην μελών του – επί Μπατίστα – Γραφείου για την Καταστολή Κομμουνιστικών Δράσεων (BRAC), έχοντας στα χέρια του τα έγγραφα του γραφείου. Ο Γκεβάρα βοήθησε επίσης το Ραούλ Κάστρο στην εκκαθάριση και αναδιοργάνωση του εθνικού στρατού με σκοπό να γίνει ο “βασικός πολιτικός βραχίονας της λαϊκής επανάστασης”. Ως επικεφαλής του Τμήματος Κατάρτησης των ενόπλων δυνάμεων διακρίθηκε για την πρώθηση μαθημάτων πολιτικής κατήχησης τα οποία φέρονται να ακολουθούσαν την κομμουνιστική γραμμή. Στο Γκεβάρα επίσης αποδίδεται η ανάπτυξη της κουβανικής πολιτοφυλακής.

Το πρώτο μη στρατιωτικού χαρακτήρα αξίωμα του Γκεβάρα ήταν αυτό του επικεφαλής του Τμήματος εκβιομηχάνισης του Εθνικού Ινστιτούτου για την Αγροτική Μεταρρύθμιση (INRA). Παρόλο που είχε έντονο ενδιαφέρον για την μεταρρύθμιση παρέμεινε στη θέση αυτή μόνο δύο μήνες (Σεπτέμβριος-Οκτώβριος 1959). Ασπάστηκε δημόσια την αρχή της ιδιοκτησίας της γης από τους αγρότες του δούλευαν σε αυτήν, αλλά φημολογείται ότι σε ιδιωτικές συζητήσεις ήταν υπέρ ενός συστήματος εθνικών κολλεκτίβων.

Όντας διορισμένος πρόεδρος της Εθνικής Τράπεζας το Νοέμβριο του 1959, ο Γκεβάρα, μην έχοντας τα απαραίτητα προσόντα για τη θέση αυτή, δημιούργησε γύρω του κύκλο ικανών συμβούλων και σύντομα επέδειξε εξοικείωση με τεχνικού είδους ζητήματα. Ως πρόεδρος της τράπεζας, ηγήθηκε της πορείας των κρατικοποιήσεων και της συγκεντροποίησης διάφορων τομέων της οικονομίας. Η λύση του για την πληρωμή του κόστους της επανάστασης ήταν να αυξήσει το ποσό του κυκλοφορούντος στην αγορά χρήματος κατά 62%, συγκρατώντας τον πληθωρισμό με άλλα μέσα.

Το Φεβρουάριο του 1961, ο Γκεβάρα έγινε Υπουργός Βιομηχανίας και συνέχισε τις προσπάθειες του για συγκέντρωση υπό κυβερνητικό έλεγχο των εθνικών οικονομικών δραστηριοτήτων. Καθόρισε σταθερές τιμές για τα βασικά προϊόντα, μείωσε τα ενοίκια και εισήγαγε μέτρα απαγορευτικά για την συσσώρευση ατομικών κεφαλαίων. Έθεσε ένα αυστηρό σύστημα αδειών για να μειώσει τις εισαγωγές και να περιορίσει την εκροή δολαρίων. Το πρόγραμμα λιτότητας του φορολόγησε αυστηρά τα υψηλά και μεσαία στρώμματα την ώρα που προσπαθούσε να καταπραϋνει τις εργατικές τάξεις, αλλά οι πολιτικές του φόρτωσαν στον Κάστρο το απαραίτητο νόμισμα που ήταν αναγκαίο για να συνεχιστεί το φιλόδοξο πρόγραμμα ανάπτυξης με ταυτόχρονη ελαχιστοποίηση του πληθωρισμού.

Η επιρροή του Γκεβάρα στα οικονομικά ζητήματα της Κούβας αυξήθηκε με σταθερό ρυθμό στην συνέχεια. Στα τέλη του 1960 ηγήθηκε οικονομικής αποστολής στην Ευρώπη και το σοβιετικό μπλοκ, όπου πέτυχε να διαπραγματευτεί εμπορικές συμφωνίες για βασικά αγαθά για την Κούβα. Έκτοτε, έχει ηγηθεί πολλών άλλων εμπορικών αποστολών σε χώρες του σοβιετικού μπλοκ και αλλού και έχει φιλοξενήσει αρκετές ξένες αντιπροσωπείες σε διεθνείς συνδιασκέψεις, συμπεριλαμβανομένης της Συνάντησης της Πούντα ντελ Έστε τον Αύγουστο του 1961 και την Συνδιάσκεψη του ΟΗΕ για το Εμπόριο και την Ανάπτυξη τον Απρίλιο του 1964.

[τέλος σελίδας]

ΑΠΟΡΡΗΤΟ

Εσωτερικό Έγγραφο (No Foreign Dissem).

Διορισμένο μέλος της εκτελεστικής επιτροπής του JUCEPLAN τον Αύγουστο του 1961, ο Γκεβάρα, μέχρι τον Ιούλιο του 1962, φέρονταν να βρίσκεται ήδη σε διαμάχη με τον Ρετζίνο Μπότι (τον γραμματέα επί τεχνικών θεμάτων της επιτροπής) για τον έλεγχο του οργανισμού. Τότε ο Γκεβάρα διορίστηκε γραμματέας του JUCEPLAN.

Παρόλο που ακόμη φοράει την στρατιωτική του στολή, ο Γκεβάρα δεν έχει επίσημο στρατιωτικό αξίωμα. Παρ’ όλα αυτά, σύμφωνα με μια πηγή απροσδιόριστης αξιοπιστίας, το Δεκέμβρη του 1963 ο Γκεβάρα επρόκειτο να κατευθύνει τις δυνάμεις στην επαρχία Πινάρ ντελ Ρίο σε περίπτωση εισβολής. Το Μάρτιο του 1964 είχε εντοπιστεί να είναι μέλος του Γενικού Επιτελείου.

Ένας “στεγνός”, μεθοδικός άνδρας που φέρει μια αλαζονεία παλαιού τύπου, ο Γκεβάρα έχει περισσότερο απο μια φευγαλέα οικειότητα με τη Δυτική κουλτούρα. Κατά τη διάρκεια της περιόδου στην Σιέρρα Μαέστρα φέρονταν να διάβαζε στους στρατιώτες του (αποσπάσματα) από τα έργα του Καρόλου Ντίκενς, του γάλλου συγγραφέα Αλφόνσο Ντοντέτ, του κουβανού ποιητή και επαναστάτη Χοσέ Μαρτί και του χιλιανού κομμουνιστή ποιητή Πάμπλο Νερούδα. Ο ίδιος ευχαριστιέται, περίπου ως μπον βιβάν (bon vivant), με την αίσθηση αυτού που ξέρει να εκτιμά το καλό φαγητό, το μπράντυ και τα πούρα. Συχνά επιδεικνύει καλλιεργημένους, γλυκομίλητους τρόπους συμπεριφοράς. Παρά την αύρα πολιτισμού που τον διακατέχει, ο Γκεβάρα έχει μια έντονη απέχθεια για το πλύσιμο και παρουσιάζει μια ατακτοποίητη και παραμελημένη (εξωτερική) εμφάνιση.

Ο πρώτος γάμος του Γκεβάρα με μια περουβιανή, την Ίλντα Γκαδέα Ακόστα, έληξε με διαζύγιο. Ένα παιδί, καρπός αυτού του γάμου, παραμένει με τη μητέρα, η οποία εργάζεται στο INRA. Στις 3 Ιουνίου 1959 ο Γκεβάρα παντρεύτηκε την Αλεϊδα Μαρτς ντε λα Τόρρε έπειτα απο ένα διάστημα κοινής συμβίωσης. Η ίδια (Αλεϊδα) αφιέρωσε χρόνο στην Σιέρρα Μαέστρα κατά τη διάρκεια της επανάστασης και τον Σεπτέμβριο του 1959 έγινε μέλος της επιτροπής χορηγιών για το – κυριαρχούμενο απο κομμουνίστριες – Λατινοαμερικανικό Συνέδριο Γυναικών. Έχει υπάρξει επίσης μέλος άλλων αριστερών οργανώσεων. Από αυτό το γάμο γεννήθηκε μια κόρη το 1960. Ο Γκεβάρα μιλάει γαλλικά και λίγα αγγλικά.

Αύγουστος 1964.

Τα σκαναρισμένα έγγραφα της Κεντρικής Υπηρεσίας Πληροφοριών.

CIA-Guevara-bio-1CIA-Guevara-bio-2    CIA-Guevara-bio-3   CIA-Guevara-bio-4

CIA-Guevara-bio-5

Μετάφραση: Ν.Μόττας/Guevaristas.