- Αλμπέρτο και Ερνέστο στο Μπουένος Άϊρες, 1950-1951.
Κατηγορία: Ερνέστο Τσε Γκεβάρα
Ο Αλμπέρτο έζησε, εργαζόμενος ως γιατρός και ερευνητής, για ένα διάστημα στη Βενεζουέλα και την Ιταλία, ενώ ο Ερνέστο πραγματοποίησε και άλλο ταξίδι, αυτή τη φορά στην κεντρική Αμερική. Βρέθηκε στη Γουατεμάλα όπου ήρθε σε επαφή με κουβανούς εξόριστους και στο Μεξικό πήρε τη μεγάλη απόφαση να αφοσιωθεί στον σκοπό της κουβανικής επανάστασης. Ο Γκρανάδο θυμόταν ότι, ο Τσε, από τα πρώτα στάδια της πολιτικής του ενηλικίωσης, έδειχνε να στρέφεται προς τον επαναστατικό σοσιαλισμό, στην ανάγκη ένοπλης καταπολέμησης του φρικτού ιμπεριαλισμού, των ντόπιων και ξένων καπιταλιστικών “χταποδιών” όπως τα αποκαλούσε. “Ο Ερνέστο είχε την πεποίθηση ότι η αντιδραστική ισχύς και βία έπρεπε να αντιμετωπιστεί με επαναστατική βία” θυμόταν σε μια απ’ τις συνεντεύξεις του ο αργεντίνος γιατρός. Χαρακτηριστικός είναι άλλωστε και ο διάλογος τους, το 1952, στις ιστορικές κορυφές του Μάτσου Πίτσου, στο Περού, σε μια στιγμή που είχαν κάτσει να ξαποστάσουν: Ο Μιάλ ξεκινά με ένα παραλλήρημα, από αυτά που συνήθιζε, αναμειγνύοντας ποίηση (συνήθως του Πάμπλο Νερούδα και του Γκαρσία Μάρκες) με πολιτικούς στοχασμούς. «Θα παντρευτώ τη Μαρία Μαγδαλένα απ’ το Κούσκο, και καθώς είμαι απόγονος του Μάνκο Καπάκ ΙΙ, θα γίνω με τη σειρά μου ο Μάνκο Καπάκ ΙΙΙ. Οργανώνω το κόμμα μου, βάζω το λαό μου να ψηφίσει και ξαναγεννιέται έτσι η επανάσταση του Τουπάκ Αμάρου, δηλαδή η πραγματική ινδοαμερικάνικη Επανάσταση» λέει ο Μιάλ, για να λάβει την απάντηση απ’ τον Φούσερ που τον παρακολουθούσε κουνώντας το κεφάλι: «Επανάσταση χωρίς να πέσει τουφεκιά; Είσαι τρελός, Πετίσο!» .
Συναντήθηκαν για τελευταία φορά πριν την αναχώρηση του Τσε για το Κονγκό, τον Απρίλη του 1965. Αυτήν την συνάντηση θυμόταν ο Αλμπέρτο: «Αλεϊδα Γκεβάρα: Το αντι-ιμπεριαλιστικό όραμα του Τσε
Για τις εξελίξεις στη λατινική Αμερική και την Κούβα αλλά και για τον επαναστάτη πατέρα της, Ερνέστο, μίλησε η Αλεϊδα Γκεβάρα σε συνέντευξη που παραχώρησε στο ρωσικό ειδησεογραφικό δίκτυο RT. Παραθέτουμε μεταφρασμένα τα σημαντικότερα σημεία της συνέντευξης στα οποία η Αλεϊδα αναφέρεται στον πατέρα της και στο πολιτικό του όραμα για μια ενωμένη, ισχυρή λατινική Αμερική ενάντια στον Ιμπεριαλισμό.
RT: Αλεϊδα, η μητέρα σου παρέμεινε σιωπηλή αναφορικά με την σχέση της με τον Κομαντάντε Τσε Γκεβάρα για σχεδόν 40 χρόνια – μέχρι πρόσφατα, όταν εξέδωσε ένα βιβλίο αποκαλύπτοντας ορισμένες λεπτομέρειες. Γιατί της ήταν τόσο δύσκολο να αφηγηθεί την ιστορία αυτή νωρίτερα; Γιατί περίμενε τόσο πολύ;
ΑΛΕΪΔΑ: Πρώτα απ’ όλα, έπρεπε να ξέρετε τη μητέρα μου. Προέρχεται από αγροτική περιοχή και οι άνθρωποι της κουβανικής επαρχίας (στα χωριά) – όπως οπουδήποτε αλλού υποθέτω – είναι πολύ ευαίσθητοι σε ότι αφορά τις ρομαντικές τους περιπέτειες. Είναι πολύ φειδωλοί σχετικά με τέτοια πράγματα και (η μητέρα μου) μεγάλωσε με αυτήν την κουλτούρα. Πάντα ήταν έτσι. Ήταν υπερβολικά ερωτευμένη με τον Τσε. Ήταν μια απίστευτα όμορφη ιστορία αγάπης. Και είναι ένα από τα πράγματα που με κάνουν να νιώθω τόσο ιδιαίτερη – όχι επειδή είμαι κόρη ενός σπουδαίου άνδρα, όχι. Νιώθω ιδιαίτερη διότι είμαι κόρη ενός άνδρα και μιας γυναίκας που ήταν στοργικά αγαπημένοι μεταξύ τους και είμαι το προϊόν της αγάπης τους. Αυτό με κάνει να νιώθω ιδιαίτερα.
Το βιβλίο της μητέρας μου αφηγείται την ιστορία της σχέσης τους, την ιστορία της ζωής της μέσα απ’ το πρίσμα αυτής της αγάπης. Φανταστείτε πως ήταν για τη μητέρα μου, όταν πέθανε ο πατέρας μου. Ήταν ο πρώτος της άνδρας. Ήταν ο αρραβωνιαστικός της, ο σύντροφος, φίλος, μέντορας, εραστής, ο πατέρας των παιδιών της. Ήταν τα πάντα. Και έπειτα, έτσι απλά, έφυγε. Φανταστείτε τον πόνο που είχε να υποστεί. Έπρεπε να μεγαλώσει και να υποστηρίξει τέσσερα μικρά παιδιά. Αναγκάστηκε να κρύψει βαθιά κάπου όλες αυτές τις αναμνήσεις και να συνεχίσει τη ζωή της. Έπρεπε να περάσει ένα μεγάλο διάστημα προτού να νιώσει αρκετά δυνατή ώστε να επιστρέψει σε εκείνες τις μνήμες. Όταν κάθονταν για να γράψει το βιβλίο την έβλεπα συχνά δακρυσμένη. Έκλαιγε τόσο που μια φορά της είπα, “Μαμά, γιατί δεν σταματάς με το βιβλίο αυτό”. Ευτυχώς δε με άκουσε και το τελείωσε. Και αυτό το βιβλίο είναι ένα πραγματικά καταπληκτικό δώρο για μένα.
RT: Πρόκειται για όμορφη ιστορία. Τα τελευταία δέκα χρόνια, υπήρξαν πολλές ταινίες για τον Ερνέστο Τσε Γκεβάρα και γράφτηκαν πολλές βιογραφίες. Ποιά από τα έργα που έχεις δει και διαβάσει περιγράφουν με μεγαλύτερη εγκυρότητα τη ζωή του;
ΑΛΕΪΔΑ: Μέχρι στιγμής δεν υπάρχει ούτε μια βιογραφία που θα την συνιστούσα. Όταν μιλώ σε νέους ανθρώπους, συνήθως τους συμβουλεύω να διαβάσουν αυτά που ο πατέρας μου έγραψε για τον εαυτό του. Είχε το συνήθειο να καταγράφει οτιδήποτε συνέβαινε γύρω του από τότε που ήταν 17 ετών. Πολλά από τα ημερολόγια του έφτασαν σε μας, μπορείτε να τα διαβάσετε και να βγάλετε από πρώτο χέρι τα δικά σας συμπεράσματα. Η μοναδική ταινία που πιθανό να σας πρότεινα είναι τα “Ημερολόγια Μοτοσυκλέτας”, η μοναδική παραγωγή που άξιζε κατά τη γνώμη μου. Έγινε ολότελα από λατινοαμερικάνους. Είναι μια καταπληκτική ταινία και την συνιστώ.
RT: Υπάρχουν αρκετές διαφορετικές απόψεις για τον Τσε Γκεβάρα. Κάποιοι λένε πως ήταν ήρωας και μάρτυρας, άλλοι λένε πως ήταν τρομοκράτης και δολοφόνος. Τι πιστεύεις για τις στιγμές εκείνες της ζωής του όταν έπρεπε να σκοτώσει ανθρώπους χάρην της ιδεολογίας του;
ΑΛΕΪΔΑ: Μιλάμε για πόλεμο. Όταν εμπλέκεσαι σε ανταρτοπόλεμο, είτε ζείς είτε πεθαίνεις. Αυτός είναι ο νόμος του ανταρτοπολέμου. Αλλά δεν πρόκειται για δολοφονία. Δε δολοφονείς ανθρώπους. Δολοφονία είναι όταν επιτίθεσαι σε ανυπεράσπιστο άνθρωπο. Αλλά αυτό δεν συμβαίνει όταν λαμβάνεις μέρος σε μια μάχη. Στη μάχη πυροβολείς τους αντιπάλους σου γιατί σου πυροβολούν αυτοί. Τους σκοτώνεις ειδάλλως θα σε σκοτώσουν αυτοί. Αυτό είναι ο πόλεμος. Αντιθέτως, ήταν ο Τσε που δολοφονήθηκε. Συνελλήφθη, είναι αφοπλισμένος και αβοήθητος, και τον σκότωσαν χωρίς να τον δικάσουν. Αυτό ήταν αληθινή δολοφονία.
Ο πατέρας μου δεν έκανε ποτέ τίποτα τέτοιο. (Οι αντάρτες) δεν σκότωσαν ποτέ αιχμάλωτους, τους φρόντιζαν, τους διέθεταν ιατρική φροντίδα. Καθυστερούσαν ακόμη και τις αντεπιθέσεις τους επειδή έπρεπε να εξασφαλίσουν μέρος για τους αιχμαλώτους, ώστε να είναι ασφαλείς.
Επομένως οι άνθρωποι που τον κατηγορούνε για δολοφονίες απλά δε γνωρίζουν την όλη ιστορία και δεν έχουν ιδέα πόσο σπουδαίοι άνθρωποι υπήρξαν (οι κουβανοί επαναστάτες) – όχι μόνο ο Τσε αλλά ο καθένας που πολέμησε στο πλευρό του, όλοι αυτοί οι άνθρωποι. Αυτός ο πόλεμος τους έπλασε. Η Κουβανική Επανάσταση δεν ενεπλάκη ποτέ σε δολοφονία. Υπερασπιζόμασταν τους εαυτούς μας. Και θα συνεχίσουμε να το πράτουμε.
RT: Υπάρχει επίσης αρκετή παραφιλολογία για τον Φιντέλ σε αυτό το θέμα. Κάποιοι υποστηρίζουν ακόμα ότι ο Τσε νεκρός ήταν πολύ πιο χρήσιμος για τον Κάστρο απ’ ότι ζωντανός.
ΑΛΕΪΔΑ: Αυτό είναι το πιο ανόητο πράγμα που μπορεί να ειπωθεί. Όταν ο Τσε ήταν ζωντανός, υπήρξε εξόχως χρήσιμος για το Φιντέλ στην Κούβα. Ο Φιντέλ το έχει πει πολλές φορές. Είπε πως (όταν ο Τσε ήταν στην Κούβα) εργαζόταν αμέριμνος με διάφορα θέματα επειδή ήξερε πως ο Τσε ήταν υπουργός βιομηχανίας. Η Κουβανική οικονομία ήταν σε καλά χέρια, επειδή ο Φιντέλ εμπιστεύονταν πλήρως τον Τσε. Αλλά η κατάσταση άλλαξε όταν έφυγε ο Τσε. Έπρεπε όμως να συνεχίσει. Από το ξεκίνημα, όταν ο Φιντέλ και ο Τσε ήταν στο Μεξικό, έκαναν μια συμφωνία. Ο Τσε υποσχέθηκε στον Φιντέλ πως θα έμενε στην Κούβα μέχρι την απελευθέρωση της και, έπειτα, εάν ήταν ακόμη ζωντανός, θα πήγαινε σε άλλες χώρες της λατινικής Αμερικής. Ο Φιντέλ συμφώνησε σε αυτό και κράτησε την υπόσχεση του.
Μια φορά πήγα στον Φιντέλ. Είχαμε μια πολύ μακρά συζήτηση. Μιλήσαμε για αρκετές ώρες και σε κάποιο σημείο του είπα: “Πες μου για τις διαφωνίες σου με το μπαμπά. Πες μου για τις διαφωνίες για τις οποίες μιλάνε διάφοροι”.
Οπότε μου είπε πως μια φορά, όταν βρίσκοντουσαν στο Μεξικό, ήξεραν πως θα συλλαμβάνονταν και ο Φιντέλ είχε πει σ’ όλους να κρατήσουν το στόμα τους κλειστό αναφορικά με τις πολιτικές τους ιδέες. Και με ρώτησε, “τι πιστεύεις ότι έκανε ο πατέρας σου;”. Όταν ήταν στη φυλακή, ξεκίνησε να μιλάει με τους δεσμοφύλακες για πολιτική. Τους μίλησε ακόμη και για τον Στάλιν! Ως αποτέλεσμα αυτού, όλοι αποφυλακίστηκαν εκτός από τον Τσε, επειδή η αστυνομία είπε πως είναι Κομμουνιστής. Ο Φιντέλ συνέχιζε να τον συμβουλεύει (να αποκρύπτει τις πεποιθήσεις του) αλλά ο μπαμπάς δεν μπορούσε να πει ψέμματα.
Ήταν τόσο ειλικρινής, δε μπορούσε να πει ψέμματα. Και δεν υπήρχε τίποτα που να μπορούσε να πει ο Φιντέλ, δεν υπήρχε τίποτα να συζητήσεις. “Πως να συνεννοηθείς με τέτοιον άνθρωπο;” είπε ο Φιντέλ. Αυτή ήταν μια διαφωνία που είχαν. Αλλά δεν ήταν καν διαφωνία. Και ο Φιντέλ παρέμεινε στο Μεξικό και δεν έφυγε μέχρι να απελευθερωθεί ο πατέρας μου, παρόλο που όλο αυτό έβαλε σε περιπέτειες το όλο σχέδιο που είχαν καταστρώσει για την Κούβα. Αυτό υπήρξε το ξεκίνημα μιας ξεχωριστής φιλίας μεταξύ του Φιντέλ και του πατέρα μου. Ο μπαμπάς αντιλήφθηκε πως ο Φιντέλ ήταν ένας πραγματικός στρατηγός που πάντοτε ένιωθε υπεύθυνος για κάθε έναν από τους στρατιώτες του.
Το ίδιο ακριβώς απόγευμα που είχα την συνομιλία αυτή με τον Φιντέλ, γέλασα και με ρώτησε ποιό ήταν το αστείο. Του είπα, “Θείε” – ήταν πάντα ο θείος Φιντέλ για μένα – “γελάω μαζί σου”. Μου είπε, “Γιατί;”. Του λέω “Δεν το πήρες χαμπάρι αλλά μιλάς για τον πατέρα μου σε παρόντα χρόνο, σα να ήταν ζωντανός”. Με κοίταξε με πολύ σοβαρό βλέμμα και είπε: “Όχι, ο πατέρας σου είναι πράγματι εδώ μαζί μας”. Και αυτό ήταν το τέλος της συζήτησης μας εκείνη τη νύχτα.
RT: Όλος ο κόσμος γνωρίζει το πρόσωπο του πατέρα σου και πολλοί αγοράζουν εμπορεύματα (αντικείμενα) με την εικόνα του αποτυπωμένη σ’αυτά. Τι νιώθεις όταν το βλέπεις;
ΑΛΕΪΔΑ: Κάποιες φορές θυμώνω γιατί σε πολλές περιπτώσεις οι άνθρωποι διαστρεβλώνουν την εικόνα του. Κάποιες άλλες φορές αστειεύομαι πως θα τους μηνύσω για αλλοίωση του προσώπου του, μιας και ο μπαμπάς ήταν όμορφος άνδρας. Κάποιες από τις φωτογραφίες του είναι απλά άσχημες. Από την άλλη πλευρά, πάντα λέω πως όλες αυτές οι εικόνες δεν σημαίνουν τίποτα εάν δε γνωρίζεις το τι αντιπροσωπεύουν, εάν δεν είσαι εξοικειωμένος με τη ζωή του και το τι έπραξε. Μια φορά ρώτησα κάποιον: “Γιατί φόρεσες αυτή τη μπλούζα με τον Τσε;” Και μου είπε: “Πρόκειται να δώσω εξετάσεις και δεν είμαι σίγουρος αν θα περάσω. Έβαλα λοιπόν αυτή τη μπλούζα, κοιτάω τον Τσε και λέω στον εαυτό μου να μην το βάλει κάτω, αφού αυτός το έκανε, θα το κάνω και ‘γω!”. Κάποιες από τις απαντήσεις είναι υπέροχες. Σημαίνει ότι, παρά την όλη προπαγάνδα και τις ανοησίες που έχουν ειπωθεί γι’ αυτόν, ο κόσμος δεν ξεγελιέται. Δεν πιστεύουν αυτά τα ψέμματα. Αντιλαμβάνονται τι είδους άνθρωποι ήταν εκείνοι οι επαναστάτες.
RT: Το ταξίδι του στη λατινική Αμερική άλλαξε τα πιστεύω του Τσε Γκεβάρα. Τον έκανε επαναστάτη. Εάν έκανε ένα παρόμοιο ταξίδι σήμερα, τι θα έβλεπε; Θα τον συγκλόνιζε τόσο πολύ όσο τότε, τη δεκαετία του 1950;
ΑΛΕΪΔΑ: Δυστυχώς, αυτό που έκανε τον Τσε να αναζητά την κοινωνική δικαιοσύνη για όλους είναι ακόμη ζωντανό και έχει αυξηθεί από τότε. Η ψαλίδα μεταξύ πλουσίων και φτωχών μεγαλώνει και οι λαοί στη λατινική Αμερική το ξέρουν πολύ καλά. Παρ’ όλα αυτά, τα τελευταία χρόνια παρατηρούμε μια καινούρια εξέλιξη, με περισσότερους ηγέτες να λαμβάνουν υπ’ όψη τις ανάγκες των ανθρώπων. Οι λατινοαμερικάνοι ηγέτες έχουν αρχίσει να αντιλαμβάνονται πως, εάν ενώσουν τις δυνάμεις τους, τίποτα δεν θα μας σταματήσει.
Ο πατέρας μου σίγουρα θα χαίρονταν εάν ανακάλυπτε πως ένας γηγενής αμερικανός όπως ο Έβο Μοράλες κατάφερε να γίνει πρόεδρος. Πιστεύω πως ο Τσε θα προσπαθούσε να τον υποστηρίξει και να προσφέρει οποιαδήποτε βοήθεια μπορούσε. Θα υποστήριζε επίσης τη Μπολιβαριανή Επανάσταση στη Βενεζουέλα. Για πρώτη φορά στην ιστορία, ένας πρόεδρος κατέστησε το λαό του το μοναδικό ιδιοκτήτη όλων των πηγών πετρελαίου της χώρας. Είναι κάτι μοναδικό στην σύγχρονη ιστορία. Πιστεύω πως ο Τσε θα το στήριζε και θα έκανε ότι καλύτερο μπορούσε ώστε να βοηθήσει τον Τσάβες. Στις μέρες μας αρκετά πράγματα θα τον έκαναν χαρούμενο αλλά τα ίδια πράγματα θα τον επιφόρτιζαν περαιτέρω μιας και υπάρχουν τόσα πολλά ακόμα που πρέπει να γίνουν.
RT: Πως πιστεύεις ότι ο Τσε θα αντιλαμβάνονταν τις ενοποιητικές διαδικασίες που λαμβάνουν χώρα σήμερα σε όλη τη λατινική Αμερική. Θα τις υποστήριζε;
ΑΛΕΪΔΑ: Αυτή (η διαδικασία) υπήρξε ένα όνειρο για χρόνια, και όχι μονάχα του Τσε. Ο Τσε θα έλεγε πως η ενότητα όλων των λατινοαμερικάνων αποτελεί τη μοναδική μας ελπίδα ώστε να σταθούμε δυνατοί ενάντια στον κοινό μας εχθρό. Και είχε ξεκαθαρίσει πως ο χειρότερος εχθρός της λατινικής Αμερικής είναι οι Ηνωμένες Πολιτείες.
RT: Και η Κούβα; Εάν ο Τσε έβλεπε την σημερινή κατάσταση και την ποιότητα ζωής στην σημερινή Κούβα θα ένιωθε περήφανος;
ΑΛΕΪΔΑ: Θα αντιλαμβάνονταν πως υπάρχουν ακόμη πολλά ζητήματα που πρέπει να αντιμετωπιστούν και πολλά πράγματα που πρέπει να βελτιωθούν. Αλλά ο πατέρας μου θα στέκονταν πάντα στο πλευρό του κουβανικού λαού. Είχε τη συνήθεια να εκφράζει ξεκάθαρα την άποψη του και ο λαός ήταν πάντα πρόθυμος να τον ακούσει. Επομένως, εάν ήταν ακόμη μαζί μας σήμερα, θα εργάζονταν όπως όλοι, προσπαθώντας να κάνει καλύτερα τα πράγματα. Υποθέτω πως δεν θα υπέκρυπτε τις όποιες διαφωνίες του αλλά θα ήταν ταγμένος στο να βρίσκει λύσεις. Θα ήταν πολύ απασχολημένος με αυτό.
Πηγή: RT, «Che dreamed of united Latin America standing strong against the US’ – Guevara’s daughter». Επιμέλεια/Μετάφραση: Ν.Μόττας.
Βιβλιοπαρουσίαση στη Λάρισα: «Ο Σοσιαλισμός και ο άνθρωπος στην Κούβα»
Το βιβλιοπωλείο «Γνώση» και οι εκδόσεις «Διεθνές Βήμα» σας προσκαλούν στην παρουσίαση του βιβλίου του Τσε Γκεβάρα «Ο σοσιαλισμός και ο άνθρωπος στην Κούβα» το Σάββατο 2 Μαρτίου και ώρα 6 μ.μ. στον πολυχώρο πολιτισμού «Χορίαμβος» (Γαληνού 5, Λάρισα).
Ομιλητές της εκδήλωσης θα είναι ο κ. Osvaldo Jesus Cobacho Martínez (Πρέσβης της Δημοκρατίας της Κούβας στην Αθήνα), ο κ. Θεόδωρος Μισαηλίδης (Mεταφραστής – Εκδόσεις «Διεθνές Βήμα») και ο κ. Ηρακλής Δημητριάδης (MSc Διεθνών και Ευρωπαϊκών Σπουδών – Κίνηση Hasta La Victoria Siempre).
Μετά τις τοποθετήσεις των ομιλητών, θα ακολουθήσει συζήτηση του κοινού με τον κ. Πρέσβη για θέματα που αφορούν την Κούβα του 21ου αιώνα.
Τι είναι ο σοσιαλισμός; Η οικοδόμηση μιας σοσιαλιστικής κοινωνίας είναι στόχος εφικτός; Μήπως είναι, όπως επιχειρηματολογούν οι εχθροί του, μια ουτοπία ενάντια στην «ανθρώπινη φύση»; Ποια είναι η σχέση ατόμου και πρωτοπορίας μέσα σε μια επανάσταση; Πώς μπορεί να λειτουργήσει μια σχεδιασμένη οικονομία, σε όφελος της συντριπτικής πλειονότητας του λαού, όπου δεν ενδημεί η γραφειοκρατία; Πώς μπορεί να αλλάξει η φύση της εργασίας ώστε να γίνει δημιουργική για το άτομο και ταυτόχρονα να συμβάλλει στην κοινωνία;
Στη νέα αυτή έκδοση από το Διεθνές Βήμα, ο Ερνέστο Τσε Γκεβάρα καταθέτει τις απόψεις του πάνω στα ερωτήματα αυτά, αντλώντας από τη ζωντανή εμπειρία της κουβανικής επανάστασης. Πρόκειται για τρία κείμενα, γραμμένα κατά την περίοδο που υπήρξε υπουργός Βιομηχανίας, στα οποία συμπυκνώνεται η πολιτική του οικονομία.
Ο Τσε ήταν βαθιά πεπεισμένος ότι ο εργαζόμενος λαός, μέσα από τη συλλογική του προσπάθεια, είναι πράγματι σε θέση να μετασχηματίσει τις οικονομικές βάσεις της κοινωνίας και, μέσα στη διαδικασία αυτή, να αλλάξει και ο ίδιος. Τα παραπάνω ερωτήματα αποκτούν μεγαλύτερη σημασία μπροστά στην πραγματικότητα ενός καπιταλιστικού συστήματος που βυθίζεται όλο και πιο πολύ σε μια κρίση την οποία πληρώνουν εκατομμύρια εργαζόμενοι σε ολόκληρο τον κόσμο.
Ο Γκεβάρα έχει αφήσει μια αναντικατάστατη κληρονομιά για τους αγωνιστές του σήμερα που βλέπουν τη χρεοκοπία της δικτατορίας του κεφαλαίου και διερωτώνται εάν και πώς μπορεί να αντικατασταθεί.
Με τιμή,
Οι συνδιοργανωτές.
ΚΑΤΕΒΑΣΤΕ ΕΔΩ ΤΗΝ ΠΡΟΣΚΛΗΣΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΔΗΛΩΣΗ.
La librería «Gnosi» y los «Diethnes Vima» ediciones de libros organizar la presentación del libro del Che Guevara «El socialismo y el hombre en Cuba», en Larisa, Sábado, 2 de Μarzo a las 18:00, en «Horiamvos» (5 Galinou calle , Larisa, Grecia).
Oradores: El Embajador de Cuba en Grecia, Sr. Osvaldo Jesús Cobacho Martínez, el Sr. Theodoros Misailidis (traductor, «Diethnes Vima») y Iraklis Dimitriadis, MSc (Organización Hasta la Victoria Siempre).
Βιβλιοκριτική: Fidel & Che: A Revolutionary Friendship (Simon Reid-Henry)
Κριτική του βιβλίου “Fidel & Che: A Revolutionary Friendship” του Σάιμον Ρέϊντ-Χένρι, Sceptre, 2009. Εμπεριέχει στοιχεία και από το βιβλίο της Helen Yaffe, “Che Guevara: The Economics of Revolution” (Palgrave).
Του Ρίτσαρντ Γκοτ*.
Οι Επαναστάσεις πάντα αναδείκνυαν ενδιαφέροντες ηγέτες. Εντυπωσιακές μορφές προέκυψαν στη Γαλλία στα 1790: Ροβεσπιέρος, Νταντόν, Σεντ Ζυστ, Ναπολέων – ένα καταπληκτικό σύνολο ταλέντου. Στη Ρωσική Επανάσταση κυριάρχησε ένας γαλαξίας πρωτοτυπίας και πρωτοβουλίας: Λένιν, Τρότσκι, Στάλιν, Μπουχάριν. Η Δημοκρατική πολιτική ιστορία, σε οποιαδήποτε δεκαετία, απεναντίας, έχει συγκριτικά να προσφέρει ελάχιστα τέτοια παραδείγματα. Οι αριστεροί ιστορικοί ήταν κάποτε εχθρικοί στην ιδέα ότι το παρελθόν ήταν γεμάτο από “σπουδαίες προσωπικότητες” (που συνήθως είναι άνδρες), αν και πρόσφατα οι ομοϊδεάτες του Ντέιβιντ Στάρκλεϊ έχουν αναβιώσει αυτήν την συντηρητική άποψη με κάποια εμπορική επιτυχία. Παρ’ ότι παραμένει αληθές ότι οι επαναστάσεις είναι γεναιόδωρες στην παραγωγή επαναστατών – όταν κάποιος πεθαίνει υπάρχει πάντα κάποιος να πάρει τη θέση του – πρέπει να έχεις ιδιαίτερη έλλειψη ρομαντισμού ώστε να μην αναγνωρίσεις πως η Ιστορία θα είχε διαφορετική γεύση εάν, ας πούμε, ο Φιντέλ Κάστρο και ο Τσε Γκεβάρα είχαν πεθάνει και οι δύο στα κουβανικά παράλια το Δεκέμβρη του 1956, όταν προσάραξαν με το πλοιάριο Γκράνμα. Δεν υπάρχει αμφιβολία πως στην πτώση του Μπατίστα συνέβαλλε η κατάρρευση της τιμής της ζάχαρης, αλλά η Κούβα, ως παγκόσμιο φαινόμενο, δεν θα είχε ποτέ την λαμπερή της λάμψη χωρίς τα φωτογενή και χαρισματικά χαρακτηριστικά των πρώτων αρχηγών της Επανάστασης.
Εισερχόμενος σε γνωστά μονοπάτια, ο Σάϊμον Ρέϊντ-Χένρι είχε την φαεινή ιδέα να γράψει μια διπλή βιογραφία των δύο αυτών ανδρών (Φιντέλ και Τσε) κατά τη διάρκεια της δεκαετίας που ήταν μαζί. Είναι μια τόσο έξυπνη και προφανής σκέψη που αποτελεί έκπληξη πως κανένας δεν το είχε επιχειρήσει στο παρελθόν. Το έκανε ο Μπέρτραμ Γούλφ με το βιβλίο “Οι Τρείς που έκαναν την Επανάσταση”, δημοσιευθέν το 1948, ένας καθηλωτικός απολογισμός της Ρωσικής Επανάστασης μέσα από τις δραστηριότητες των Λένιν, Τρότσκι και Στάλιν, αλλά κανένας δεν είχε προηγουμένως χρησιμοποιήσει την ίδια μέθοδο με το παράδειγμα των Κάστρο και Γκεβάρα. Το αποτέλεσμα είναι μια πειστική ρεβιζιονιστική ερμηνεία της Κουβανικής Επανάστασης, που είναι και ακαδημαϊκή και προσιτή (στο πλατύ κοινό). Βασιζόμενος στις γνώσεις του πάνω στην υπάρχουσα βιβλιογραφία, καθως και την κατάθεση επιπλέον υλικού απο διάφορα αρχεία, ο Ρεϊντ-Χένρι εισέρχεται θαραλλέα στο μυαλό των δύο πρωταγωνιστών με υψηλό βαθμό αληθοφάνειας.
Ο Κάστρο παρέμεινε αβέβαιος για το αν πράγματι αντιλήφθηκε, ή ενέκρινε, την οικονομική στρατηγική του Τσε στο υπουργείο βιομηχανίας και η οποία αμφισβητήθηκε αρκετά από άλλα κυβερνητικά ιδρύματα με οικονομικές αρμοδιότητες. Τα ζητήματα που αναδείχθηκαν, γνωστά ορισμένες φορές ως “Η Μεγάλη Συζήτηση”, αφορούσαν αρκετά διαφορετικού είδους θέματα: η σχετική σημασία που δόθηκε στην εκβιομηχάνιση αντί της αγροτικής παραγωγής, το ερώτημα των ηθικών αντί υλικών κινήτρων και η καταλληλότητα του εισαγόμενου σοβιετικού οικονομικού μοντέλου.
Ένας πλήρης απολογισμός αυτής της σημαντικής αλλά δυσνόητης ιδεολογικής διαπάλης περιλαμβάνεται στο βιβλίο της Έλεν Γιάφε, Che Guevara: The Economics of Revolution (Palgrave Macmillan, 2009). Ένα μεχρί σήμερα άγνωστο πεδίο έρευνας, βασιζόμενο σε ευρεία έρευνα στα αρχεία αλλα και συνεντεύξεις με δεκάδες ζώντες συνεργάτες του Γκεβάρα, αποτελεί πραγματικά πρωτογενή συμβολή στη γνώση μας για τις εσωτερικές διαδικασίες της Κουβανικής Επανάστασης. Ο Γκεβάρα αντιλήφθηκε το σοβιετικό μοντέλο οικονομικής ανάπτυξης, που αναμφίβολα ήταν χρήσιμο τη δεκαετία του 1920 όταν και πρωτοεφαρμόστηκε, ως ασύμβατο για τη δεκαετία του 1960. Ενδιαφέρονταν περισσότερο για την (λογιστική, οικονομικοτεχνική) οργάνωση των σύγχρονων αμερικανικών καπιταλιστικών συστημάτων, από τα οποία η Κούβα είχε ήδη μια εμπειρία σε αντίθεση με την Σοβιετική Ένωση. Εάν το μέλλον του σοσιαλισμού είναι συνδεδεμένο με τον κρατικό καπιταλισμό, υποστήριζε ο Γκεβάρα, τότε ίσως μπορούμε να μάθουμε περισσότερα από την Αμερική παρά απ’ τη Ρωσία…
Ο Φιντέλ και ο Τσε τα πήγαιναν καλά μαζί, είχαν την ίδια αντίληψη σε πολλά σημαντικά ζητήματα, τα διαφορετικά ταλέντα τους συμπλήρωναν το ένα τ’ άλλο. Ήταν πολλοί διαφορετικοί. Στο βιβλίο της Γιάφε παρουσιάζεται μια ανέκδοτη μέχρι πρότινος πτυχή της σχέσης τους. Τον Οκτώβρη 1961, ο Τσε σημείωσε την “καταπληκτική ικανότητα” του Φιντέλ να πλησιάζει τον κόσμο και να δημιουργεί απευθείας επαφή με τις μάζες. Σε αντίθεση με αυτό, είπε ο Τσε σε μια συνάντηση στο υπουργείο βιομηχανίας, “δε γνωρίζω ούτε ένα καμπαρέ, σινεμά η παραλία… πρακτικά δεν έχω βρεθεί σε οικογενειακό σπίτι στην Αβάνα, δεν γνωρίζω πως ζούν οι κουβανοί, γνωρίζω μόνο στατιστική, αριθμούς ή προϋπολογισμούς…”. Η αυστηρή λιτότητα της επαναστατικής εμφάνισης και καθημερινής πρακτικής του Τσε τον τοποθετεί κοντύτερα στο Ροβεσπιέρο παρά στο Νταντόν.
Το βιβλίο του Ρεϊντ-Χένρι περιγράφει την ιστορία περισσότερο συνοπτικά από τα περισσότερα γιγαντιαία βιβλία-βιογραφίες που έχουν δημοσιευθεί για τον Φιντέλ και τον Τσε. Έχει όμως τις αδυναμίες του. Ακολουθεί προηγηθείσες ιστορίες δίνοντας βάση στην πρώϊμη περίοδο του ανταρτοπολέμου (παίρνει 200 σελίδες, το μισό βιβλίο, για να φτάσει στο 1959) και έπειτα είναι υποχρεωμένος να περάσει τα πρώτα χρόνια της Επανάστασης, που είναι ενδιαφέροντα και ταραχώδη, με σχετική βιασύνη. Γράφει με την ψυχολογική ματιά ενός μυθιστοριογράφου, αν και κάποιος θα μπορούσε να δυσανασχετήσει με τα μωβ κείμενα όπου αφήνει την φαντασία του να τρέψει πέρα απ’ τα υπάρχοντα στοιχεία. Είναι συχνά απρόσεκτος με τις ημερομηνίες και υπεροπτικός όταν συστήνει, ή σε άλλες περιπτώσεις αγνοεί επιδεικτικά, κάποιους εξέχουσας σημασίας ιστορικούς χαρακτήρες.
Με την σημερινή οπτική και προοπτική, ο συγγραφέας λίγο έως πολύ υποβιβάζει το ρόλο του αδελφού του Φιντέλ, του τωρινού προέδρου της Κούβας. Ο Ραούλ Κάστρο, χωρίς τα χαρίσματα του αδελφού του, ήταν πάντοτε ηγετικό στέλεχος, κυρίως δε με την στενή στρατιωτική συνεργασία που ανέπτυξε με την Σοβιετική Ένωση επί τριάντα χρόνια. Παρ’ όλα αυτά ποτέ δεν συγκέντρωσε τα φώτα επάνω του και παραμένει “σκιώδης” σε αυτό το βιβλίο, όπως και σε προηγηθήσες βιογραφίες του αδελφού του και του Γκεβάρα. Για ένα βιβλίο σχετικό με την Κούβα ο τίτλος “Οι Τρείς που έκαναν την Επανάσταση” θα ήταν επίσης ένας καλός τίτλος.
* Το κείμενο του Ρ.Γκοτ γράφτηκε για το London Review of Books αλλά δεν δημοσιεύθηκε ποτέ. O Γκοτ (γεν.1938) είναι βρετανός δημοσιογράφος και ιστορικός. Μετάφραση – Επιμέλεια: Ν.Μόττας / Guevaristas.
Κινητοποιώντας τις μάζες για την εισβολή
Ομιλία του Τσε σε εργάτες ζαχαροκάλαμων στην Σάντα Κλάρα, στις 28 Μάρτη 1961, είκοσι μόλις μέρες πριν την εισβολή του Κόλπου των Χοίρων.
Κάθε στιγμή πρέπει να υπενθυμίζουμε στον εαυτό μας: είμαστε σε πόλεμο, έναν ψυχρό πόλεμο όπως τον αποκαλούνε, έναν πόλεμο όπου δεν υπάρχει πρώτη γραμμή, ούτε συνεχής βομβαρδισμός, αλλά όπου οι δύο πλευρές – ο μικρός πρωταθλητής της Καραϊβικής και η τεράστια ιμπεριαλιστική ύαινα – έρχονται πρόσωπο με πρόσωπο γνωρίζοντας ότι ένας απ’ τους δύο πρόκειται να καταλήξει νεκρός στη μάχη.
Οι βορειοαμερικανοί γνωρίζουν, το γνωρίζουν πολύ καλά, σύντροφοι, πως η νίκη της Κουβανικής Επανάστασης δεν θα είναι μια απλή ήττα για την αυτοκρατορία, ούτε ένας ακόμη κρίκος στη μακρυά αλυσίδα της ήττας που η πολιτική της ισχύος και της καταπίεσης τους ενάντια στου λαούς επιφέρει τα τελευταία χρόνια. Η νίκη της Κουβανικής Επανάστασης θα αποτελέσει μια χειροπιαστή απόδειξη, μπροστά σε όλη την Αμερική, πως οι λαοί είναι σε θέση να σηκώσουν κεφάλι, ότι μπορούν να σηκωθούν όρθιοι μόνοι τους μέσα στα δόντια του τέρατος. Θα σημάνει την αρχή του τέλους της αποικιοκρατικής ηγεμονίας στην Αμερική, κάτι που σημαίνει, την πραγματική αρχή του τέλους για το βορειοαμερικανικό ιμπεριαλισμό.
Αυτός είναι ο λόγος που οι ιμπεριαλιστές δεν παραιτούνται, επειδή αυτός είναι ένας αγώνας μέχρι θανάτου. Αυτός είναι ο λόγος που δε μπορούμε να κάνουμε βήμα πίσω. Διότι την πρώτη στιγμή που θα οπισθοχωρίσουμε ένα βήμα, θα σημάνει την αρχή μιας μακράς αλυσίδας και για μας και θα καταλήξει με τον ίδιο τρόπο που συμβαίνει με τους κάλπικους ηγέτες και όλους τους λαούς που, σε συγκεκριμένη στιγμή της ιστορίας δεν αντιστάθηκαν στη θέληση της αυτοκρατορίας.
Γι’ αυτό πρέπει να πάμε μπροστά, βάλλοντας ακούραστα κατά του Ιμπεριαλισμού. Απ’ όλο τον κόσμο έχουμε να πάρουμε μαθήματα. Η δολοφονία του Λουμούμπα πρέπει να γίνει μάθημα για όλους μας. Η δολοφονία του Πατρίς Λουμούμπα αποτελεί παράδειγμα για το τι είναι ικανή να κάνει η αυτοκρατορία όταν ο αγώνας ενάντια σε αυτήν γίνεται με σταθερό τρόπο. Ο Ιμπεριαλισμός πρέπει να χτυπηθεί στο πρόσωπο και μία και δύο φορές και μετά πάλι, σε μια ατέλειωτη σειρά χτυπημάτων. Αυτός είναι ο μόνος τρόπος για τους λαούς ώστε να αποκτήσουν την πραγματική τους ανεξαρτησία.
Ποτέ βήμα πίσω, ποτέ στιγμή αδυναμίας! Και κάθε φορά που οι περιστάσεις ενδέχεται να μας βάλουν στον πειρασμό να σκεφτούμε πως θα ήταν καλύτερα εάν δεν πολεμούσαμε ενάντια στην αυτοκρατορία, ας σκεφτούμε, ο καθένας απο εμάς, τη μακρυά αλυσίδα των βασανισμών και των θανάτων που πέρασε ο κουβανικός λαός προκειμένου να αποκτήσει την ανεξαρτησία του. Ας σκεφτούμε όλοι μας τους διωγμούς των αγροτών, τις δολοφονίες των εργατών, τις απεργίες που διαλύθηκαν από την αστυνομία, όλα αυτά τα είδη της ταξικής καταπίεσης που έχουν τώρα εξαφανιστεί πλήρως από την Κούβα… Και, επιπλέον, ας αντιληφθούμε καλά πως κερδίζεται η νίκη με την προετοιμασία του λαού, με την ενίσχυση της επαναστατικής του συνείδησης στη δημιουργία ενότητας, απαντώντας σε κάθε προσπάθεια εκφοβισμού και επιθετικότητας με τα τουφέκια μας στην πρώτη γραμμή. Έτσι κερδίζεται…
Πρέπει να θυμόμαστε και να επιμένουμε συνέχεια στο εξής: Η νίκη του κουβανικού λαού δε μπορεί ποτέ να έρθει μόνο μέσω της εξωτερικής βοήθειας, παρότι είναι επαρκής και γεναιόδωρη, παρά την σπουδαία και ισχυρή αλληλεγγύη που μπορεί να επιδείξουν (απέναντι μας) οι λαοί του κόσμου. Διότι, ακόμη και με την σπουδαία αλληλεγγύη όλων των λαών προς στον Πατρίς Λουμούμπα και το λαό του Κονγκό, εάν λείπουν οι αναγκαίες συνθήκες στο εσωτερικό της χώρας, όταν οι ηγέτες αποτυγχάνουν να αντιληφθούν πως να αντεπιτεθούν χωρίς οίκτο ενάντια στον Ιμπεριαλισμό, όταν κάνουν πισωγυρίσματα, χάνουν τον αγώνα. Και δεν τον έχασαν μόνο για λίγα χρόνια, αλλά ποιός ξέρει για πόσα χρόνια! Αυτό αποτέλεσε ένα μεγάλο πισωγύρισμα για όλους τους λαούς.
Αυτό είναι που πρέπει να γνωρίζουμε καλά, ότι η νίκη της Κούβας έγκειται, όχι στους σοβιετικούς πυραύλους, ούτε στην αλληλεγγύη του σοσιαλιστικού κόσμου, ούτε στην αλληλεγγύη του κόσμου ολόκληρου. Η νίκη της Κούβας έγκειται στην ενότητα, την εργατικότητα και το πνεύμα αυτοθυσίας του λαού της.
Πηγή: Marxists Internet Archive, 2002.
“Θυμάμαι τον Τσε”: Οι αναμνήσεις ενός πρώην αξιωματούχου της KGB
Σαρανταπέντε χρόνια μετά τη δολοφονία του Τσε Γκεβάρα, ένας πρώην υψηλόβαθμος ρώσος πράκτορας των σοβιετικών μυστικών υπηρεσιών (KGB) μιλάει για τη γνωριμία του με τον θρυλικό επαναστάτη. Οι δηλώσεις του υπολοχαγού Νικολάι Λεόνωφ έγιναν στο ρωσικό πρακτορείο ειδήσεων RIA Novosti τον περασμένο Οκτώβρη.
Ο Ν.Λεόνωφ, συνταξιούχος αξιωματικός σήμερα των Μυστικών Υπηρεσιών της Ρωσικής Ομοσπονδίας – απογόνου της τέως KGB (Komitet Gosudarstvennoy Bezopasnosti) – συνάντησε για πρώτη φορά τον Τσε πολύ πριν το θρίαμβο της Κουβανικής Επανάστασης. Τον χαρακτηρίζει ως “ακαταμάχητη προσωπικότητα” με διαχρονική αξία για όλες τις γενιές. «Ήταν η προσωποποίηση των μυθικών και λόγιων μορφών που έκανε εντύπωση στους ανθρώπους. Σε περιπτώσεις σαν αυτόν τον άνθρωπο αναλογίζομαι μορφές όπως ο Χριστός και ο Δον Κιχώτης» λέει ο Λεόνωφ, ο οποίος συνταξιοδοτήθηκε τον Αύγουστο του 1991 ως επικεφαλής του Τμήματος Ανάλυσης της KGB.
Ο Νικολάι Λεόνωφ πρωτοσυνάντησε τον Τσε το 1956 στο Μεξικό, την περίοδο που ο Γκεβάρα είχε έρθε σε επαφή με κουβανούς εξόριστους που προετοίμαζαν τη δημιουργία αντάρτικου αγώνα στο νησί. «Τότε ήταν άλλος ένας νέος άνθρωπος, σαν εμένα», λέει ο Λεόνωφ προσθέτοντας πως «ο Τσε ήταν ένας απόλυτα ανεξάρτητος, πνευματικά ολοκληρωμένος άνθρωπος που πάντοτε δρούσε για το εθνικό συμφέρον της Κούβας αλλά και των λατινοαμερικάνικων εθνών».
Ο Γκεβάρα ήταν ιδιαίτερα εντυπωσιασμένος από την σοβιετική αντίδραση στο θρίαμβο της Κουβανικής Επανάστασης και ιδιαίτερα με την ετοιμότητα που είχαν δείξει τότε οι σοβιετικοί ηγέτες Νικίτα Χρουστσώφ και Αλεξέι Κοσίγκιν στην παροχή κάθε δυνατής βοήθειας και υποστήριξης. Ως μέλος της επαναστατικής κουβανικής κυβέρνησης ο Τσε ταξίδεψε πρώτη φορά στη Μόσχα, όχι ως τυπικός διπλωμάτης αλλά με την αποστολή να πουλήσει στην ΕΣΣΔ 2 εκατομμύρια τόνους ζάχαρης που δε μπορούσαν, πλέον, να διατεθούν στις ΗΠΑ.
Σύμφωνα με το Λεόνωφ, ο Τσε έτρεφε συναισθηματική αγάπη για την Σοβιετική Ένωση και τα επιτεύγματα των σοβιετικών. Κατά την πρώτη του επίσκεψη στην ΕΣΣΔ (1960) ο Γκεβάρα είχε μείνει έκπληκτος από το πως 260 εκατομμύρια σοβιετικοί πολίτες ζούσαν με ότι αναγκαίο χρειαζόντουσαν, χωρίς να έχουν την αγωνία του να πλουτίσουν εις βάρος των υπολοίπων.
«Ο Τσε ονειρεύτηκε τον άνθρωπο ελεύθερο από τα δεσμά του χρήματος» σημειώνει ο Λεόνωφ προσθέτοντας ότι ο ίδιος ο αργεντίνος του είχε πει κάποτε οτι «το χρήμα είναι ένα απαίσιο πράγμα που κολλάει επάνω σου σαν τοξική ουσία».
- Ο Ν.Λεόνωφ, δίπλα στον Τσε, κατά την συνάντηση του δεύτερου με τον Νικίτα Χρουστσώφ.
«
Ελληνικό Αρχείο Τσε Γκεβάρα © Guevaristas 