Interview of Che Guevara on CBS «Face the Nation» (Transcript+Video)

Che Guevara- CBS Interview 1964“FACE THE NATION» as broadcast over the CBS Television Network and the Sunday,CBS Radio Network December 13, 1964 – – 12:30 – 1:00 PM EST.

GUEST: MAJOR ERNESTO GUEVARA, Minister of Industry of Cuba,

NEWS CORRESPONDENTS: Paul Niven CBS News Tad Szulc New York Times, Richard C. Hottelet, CBS News

PRODUCERS: Prentiss Childs, Ellen Wadley. DIRECTOR: Robert Vitarelli

MR. NlVEN: Major Guevara, in your speech to the General Assembly the day before yesterday, you accused the United States of helping Cuba’s neighbors prepare new aggression against her. We, in turn, have often accused your government of abetting subversion in other Latin American countries. Do you see any way out of this situation, any way to improve relations?

MAJOR GUEVARA: I think with regards to solutions, there are solutions, and I think there is only one. we have said repeatedly to the government of the United States that we do not want anything but to forget us, that they do not consider us even for good or evil.

MR. NlVEN: Major Guevara, we have more questions about Cuba’s relations with this country and with the Communist countries, and about your own internal situation.

MR. NlVEN: Major Guevara, you said a mornent ago you would simply like us Americans to forqet Cuba. Your speech the other day suggested that you cannot forget US. You consider us a hostile government, ninety miles away. How can you expect us to forget you?

MAJOR GUEVARA: I didnt say exactly that I expected you to forget US. You asked a solution, and I said what was that solution in the present moment. If it is possible or not, that is another question.

MR. SZULC: Major Guevara, on several opportunties recently Premier Fidel Castro has suqqested in interviews with visiting newspaperman and on other occasions that a new effort be made to normalize relations between Cuba and the United States, particularly in the field of trade and exchanges. As an economist, do you feel yourself that the resumption of relations of this nature would be useful or welcome for Cuba? In other words, would you like to see the relations normalized?

MAJOR GUEVARA: Not as an economist, because I have never considered myself an economist, but only an official of the Cuban Government, as another Cuban — I think harmonious relations with the U.S. would be very good for us from the economical point of view, more than in any other field, because all our industry has been established by the U.S. and primary products and repair parts that we have to make with much difficulty or to bring from other areas could come directly. And besides, sugar, which traditionally we had the American market is also near.

MR. SZULC: If my recollection is right, in 1960 you made several speeches, particularly one in 1960, saying that for Cuba to go on selling sugar to the United States was a form of colonialism to which you were subjected. Have you changed your mind about this?

MAJOR GUEVARA: Naturally — because those were different conditions. We sold sugar with the specific conditions established by American buyers, which in turn dominated the internal market and production in Cuba. Now if we would sell sugar to the U.S., it would be the Cuban Government the one who would sell it, and it would be a complete profit for our people.

MR. HOTELLET: Dr. Guevara, Washington has said that there are two political conditions for the establishment of normal relations between the United States and Cuba. One is the abandonment of your military commitment to the Soviet Union. The other is the abandonment of the policy of exporting revolution to Latin America. Do you see any chance of a change in either of these points?

MAJOR GUEVARA: Absolutely. We put no condition of any kind to the U.S., we dont want it to change its system, we don’t want racial discrimination to cease in the U.S., we put no conditions to the establishment of relations. But we neither put conditions to –

MR. HOTELLET: But my question was whethe r you would accept conditions placed by the United States on the resumption of normal relations.

MAJOR GUEVARA: We will not accept any conditions from the U.S.. We will not accept conditions imposed by the U.S. to us.

MR. HOTELLET: But in the matter of the missiles, the Russian missiles on Cuba, and the Cuban military relations with the Soviet Union, how can the United States be sure that Cuba is not a strategic threat once again? Would you accept United Nations inspection, or inspection by the Organization of American states, if you do not permit American on-site inspection of Cuba?

MAJOR GUEVARA: You talked about the organization of American States. Yesterday — the day before yesterday the Colombian delegate spoke about the orbit of the OAS; It is in effect an orbit which gyrates around the U.S. An inspection by such delegates would be an Inspection by the U.S. You talk about that the United States don’t feel secure. And we ask too U.S. — do we ourselves feel secure that we have no missiles against Cuba? Then cannot we reach a harmonious solution because the two countries are equal in the world. Let’s inspect a1l bases, atomic bases, of the U.S. and let‘s inspect also what we have in Cuba. And if you want, let‘s liquidate all the atomic bases in Cuba and in the U.S. and we are in complete agreernent with that.

MR. NlVEN: Major Guevara, are you in fact trying to export your revolution? Are you every day shipping arms to other Latin American countries? Are you bringing revolutionaries from other countries to Cuba, training them, sending them home?

MAJOR GUEVARA: I also had an opportunity to say at the Assembly, and I can repeat it emphatically now revolutions are not exportable: revolutions are created by oppressive conditions which Latin American countries exercise against their peoples. And there comes rebellion. And afterwards new Cubas will emerge. We are not the ones who create revolutions. It is the imperialist system and its allies, internal allies, the ones who create revolution.

MR. NlVEN: But does not your attitude towards the present government of Venezuela, which is considered in many other countries leftist and progressive, suggest that you consider any governrnent oppressive which is not Cornmunist?

MAJOR GUEVARA: In absolute, no. What we consider is that the Venezuelan government is not a leftist government, has nothing of a leftist government. It is an oppressor, an oppressive government, it is a murderer — he murders them the peasant fights in the region of Falcon, for example, where there are military advisors of the U.S. There is in Venezuela today, in spite of the American press does not reveal it — the Venezuelan government is not a leftist government.

MR. NlVEN: Is there any gove:rnment in this hemisphere which Cuba considers to be progressive?

MAJOR GUEVARA: The word «progressive” is an ambiguous word. There is one government with which we keep diplomatic relations, the government of Mexico, with which we have good relations. Our systems are different. We respect their system. We are in a complete harmony up to date, and I have the hope that it will continue like that. But if you ask me the image of Latin America, there are sorne countries which oppress their peoples much more, and among the less — least oppresive, among those with which we could have perfectly normal relations without any difficultieswe could have Uruguay, Chile, maybe Costa Rica. But the U.S.. do not permit us.

MR. HOTTELET: But all these countries have broken diplomatic relations with Cuba. Don’t you feel yourself isolated when you have no friend at all in this hemisphere?

MAJOR GUEVARA: We have a lot of friends, but not among the governments — the friends are in the peoples. And in the last instance the peoples will be the rulers of those states.

MR. SZULC: Major Guevara, if we may change the geographic scene of the friendships or no friendships in the world, you made a visit to Moscow in November, last month, since the change in the Soviet leadership. We have the impression here that the Government of Cuba had taken a rather unclear position on the difficulties between the Soviet Union and China ideologically. Could you tell us whether, as a result of your visit, is it clearer or easier for the government of Cuba to adopt a clearer position in relation to the Soviet-Chinese problem?

MAJOR GUEVARA: You can have the impression that our attitude is not clear. But we have the contrary impression. Our attitude is very clear. In effect there is the conflict, ideological conflict which we all know. We have stated our position in the sense of unity among socialist states — unity as a first measure. And always we argue that unity is necessity because disunity goes in favor of the U.S. , which are our enemy, and everything that goes in favor of the enemy must be eliminated. That is why we are in favor of unity. We feel that there is a necessity to strengthen this unity and that it will be strengthened and the bloc, the monolithic bloc of socialist countries will be formed again.

MR. SZULC: Early this year, I believe it was first in March and again in June, the Soviet Government, which then had Premier Khrushchev at its head, issued invitations to a number of Communist or Marxist-Leninst parties in tbe world, including to the Cuban Socialist Party, or rather the Cuban Party Socialist Revolution, to attend a preparatory meeting in Moscow of Communist parties. My memory is that the Cuban Party was one of the very few never to have answered the question — the invitation, rather. We see today that the Soviet Government has renewed the invitation for a March preparatory meeting of Communist or Marxist-Leninst countries. Would your government now accept, or your party now accept the Soviet invitation?

MAJOR GUEVARA: It will be studied in the proper moment and we will give the answer. This is an invitation which is not made to the government, but to the party. And the party is the one who has to answer. I am here representlng the govermnent now.

MR. HOTTELET: Major Guevara, you are probably the outstanding exponent of guerrilla war in the western hemisphere and you have said that the problems of revolution in Latin America will be settled by bullets rather than by ballots. And in general your dynamic approach to these things seems to run much closer to the Communist line — to the Chinese Cammunist line. Also Cuba has never signed the treaty banning nuclear weapons tests in the outer atmosphere, in the atmosphere and in the sea. This is also the Chinese Communist position. Does this not put you really in terms of your practical behavior and policy on the Chinese side of the Communist fence?

Che Guevara- CBS Interview 1964 2

MAJOR GUEVARA: Well, there are three or four questions rnerged in one, which I will turn to one by one. In the first place, there is a statement I would like to deny or maybe the translation was inaccurate. I heard you said I am the representative of guerrilla in this hemisphere. I am not the representative of guerrilla in this hemisphere. I would say that the representative would be Fidel Castro which was the leader of our revolution and who had the most outstanding role in the direction of the revolutionary struggle and directs the strategy of the Cuban government. As regards the two other specific questions, we do not have to participate in the controversy because they are very specific problems. The problem of peaceful transition to socialism, we do not discuss it as a theoretical question. But in America it is very difficult, and it is nearly impossible. That is why specifically in America we say that the road to the liberation of peoples, which will be the road of socialism will go through bullets in almost all countries. And I can make a prophesy with tranquillity that you will see it. With regards to the problem of the signing of the new test ban treaty, we welcomed that step as a measure which tended to prevent the a aggravation of tensions. But pointed out very clearly that us, with a military American base in our territory, where there could be any sort of weapons, where we have to endure every kind of provocations, we have to support and endure the flights over our territory. We cannot sign that treaty, because it would be a treason to our people. That is independently to the fact that we welcome the treaty in its world-wide terms as beneficial to the world. But only as that. We cannot remain here. We must continue forward if we want to prevent a world war.

MR. SZULC: You have been over the years I believe a very articulate and candid critic yourself of that which was occurring with the Cuban economy. I read your speeches in which you have criticized the errors in policies and errors in judgments. Now that you are approachinq the seventh year of your revolution, would you try to assess for us briefly just what has happened to the economy in your country? Do you feel that you might begin to rise from the point where you have been? What projection of the economy would you make for 1965? Will it be the seventh lean year or not necessarily?

MAJOR GUEVARA: It is a very difficult question to answer it in a very short moment. I am being bombed by questions of all kinds. I will try to be very concise and try to explain to the American people. We had a great number of mistakes in the economic fleld, naturally. I am not the critic. It is Fidel Castro, the one who has criticized repeatedly the mistakes we have made, and he explained why we have made them. We did not have a previous preparation. We made mistakes in agriculture. We made mistakes in industry. All these mistakes are being settled now. In industry, we are now concentrating our best effort in trying to make plants work at a maximum capacity, trying to replace the equipment which is in bad conditions due to lack of spare parts from the U.S.., that we cannot get from the U.S.; to extend our industry later on the basis of our primary resources. And to lessen our dependence on external markets and dedicate our efforts in 1965 to the aspect of security and hygiene of work, to make our plants better for the worker: that the worker may feel really a man there. We have taken plants from the capitalist system where the most important thing was to produce, especially in Cuba. I do not imply that in the U.S plants, industrial plants, are now places of exploitation where man is oppressed. 1 know that there are a great number of advantages here for too American worker. But those advantages in Cuba had not reached, and conditions are very bad, very unhealthy. We have to dedicate our efforts to better the life, the time passed by the worker in the industrial plant. That will be one of our main efforts during the next year.

MR. NlVEN: Major, we have some more questions about the internal situation in Cuba when we resume in a moment.

MR. HOTTELET: Dr. Guevara, you have protested against the presence of the American naval base at Guantanamo and the continued American reconnaissance over-flights over Cuba. Will you take any military action, either aqainst the base or the planes?

MAJOR GUEVARA: We will — we had to explain at the Assembly the other day that we do not boast. We know the power of the U.S.. We do not fool ourselves about this power. We say that the U.S. government wants us to pay a very high price for this unstable peace we enjoy today. And the price we are in a position to pay is only — comes only to the frontiers of dignity, not beyond. If we had to kneel in order to live in peace, they will have to kill us before. If they do not want to go to that point, we will continue to live in the best way possible — that is in this not peaceful coexistence that we have today with the U.S.

MR. NlVEN: What does that mean in terms of practical diplomacy, Major? What do you propose te do?

MAJOR GUEVARA: We have denounced in all assemblies, in all places where we have had the opportunity to speak, the illegality of flights and the fact that there is a base against the will of the Cuban people. Fur thermore, we have denounced the qreat number of violations, or provocations from that base, according to statistics, a little rough statietics four provocations every day. And we have asked the non-aligned countries and the General Assembly of the UN to take measures to prevent things like these.

MR. SZULC: Major Guevara, could we turn very briefly now to sorne of the internal political problems in Cuba about which we hear in this countxy in a very indirect way and we are intrigued by them. We read recently that an outstandinq member of the former Communist Paxty of Cuba, the former Senator Ordoqui, havinq been placed undex arrest. We have hear a great deal about the tensions between the so-called old line Communist party and the 26th of July movement type of group. We learned on Tuesday that Major Martinez Sanchez, who was a close friend and companion of you and Dr. Castro, triad to cornmit suicide. What is happeninq internally in Cuba?

MAJOR GUEVARA: There is nothing happening which we cannot say publicly. The fact of the attempted suicide by Augusto Martinez was explained in a concise and exact form by our governmenmt in a communique. There is absolutely notthing else to add. I understand that the American people has a riqht and especially the press, which is not very friendly to us, to make all suppositions and ideas about this fact – this disgraced fact. There is always the possibility of all sorts of speculations on this. But the fact is as we expxessed it. Augusto Martinez Sanchez was separated due to administrative problems and his reaction was to attempt suicide. We regret it because of him and we regret it because of the revolution, because it has given foot to these speculations. With regards to the arrest of Mr. Ordoqui, we also stated publicly what we were able to say at that moment, and we have expressed that in the proper opportunity everything will be explained or Mr. Ordoqui will have a public satisfaction. All our public documents reflect our absolute truth.

MR. NlVEN: Major, may I ask you what percentage of the people of Cuba support the revolution.

MAJOR GUEVARA: Well, there is a joke which you may -­ which you circulated — I don!t know if you want to refer to the joke about the Castro brothers -­

MR. NIVEN: We ha ve ten seconds.

MAJOR GUEVARA: In ten seconds it is very difficult. In themoment we do not have elections. But the great majority of the Cuban people supports its government.

MR. NlVEN: Thank you, Majar Gueyara, for being here to FACE THE NATION. We will haw a concluding word in a moment.

WATCH THE VIDEO:

Τρία χρόνια «La Red Solid@ria Griega» (Ελληνικό Δίκτυο Αλληλεγγύης)

redessociales

Τρία χρόνια συμπληρώνει το Δίκτυο bloggers  La Red Solid@ria Griega  (Eλληνικό Δίκτυο Αλληλεγγύης). Πρόκειται μια άτυπη ένωση blogs, sites, σελίδων στο facebook, που συγκεντρώνει σε πραγματικό χρόνο στο ομώνυμο blog του, όλες τις δημοσιεύσεις αλληλεγγύης στην Κούβα και στην Λατινική Αμερική. Γεννήθηκε σαν σήμερα, πριν τρία χρόνια (22/5/2013), με αφορμή την επίσκεψη που πραγματοποίησε τότε στη χώρα μας αντιπροσωπεία του Κουβανικού Ινστιτούτου Φιλίας των Λαών (ICAP).

Σε μια  συνάντηση  στην Αθήνα με τη συμμετοχή  του Πολιτιστικού Συλλόγου “Χοσέ Μαρτί”, της Πολιτιστικής Αθλητικής Ομάδας “Hasta la Victoria Siempre”, των εκδόσεων “Διεθνές Βήμα” και των διαχειριστών των blogs “Prensa Rebelde”, Ελληνικó Αρχείο Τσε Γκεβάρα “Guevaristas”, “Cuba de Corazón¨ και ¨Proyecto Numantino¨  ρίχτηκε η ιδέα να κυκλοφορήσει ένα ιντερνετικό  Ψήφισμα για  την απελευθέρωση των Πέντε Κουβανών.

Στη συνέχεια, μετά την ηλεκτρονική διαβούλευση που ακολούθησε, νέα blogs, sites και σελίδες facebook προστέθηκαν στην αρχική πρωτοβουλία και τελικά, έφτασαν σε πενήντα αυτοί που ανταποκρίθηκαν  σε αυτό το κάλεσμα και  έτσι αυτό το ψήφισμα έφτασε σε πάνω από δέκα χιλιάδες χρήστες του διαδικτύου.

Από τότε, η προσπάθεια αυτή ρίζωσε και αναπτύχθηκε, καθώς δεν είχε κανένα προαπαιτούμενο, απλά συγκέντρωνε, συνένωνε -και άρα πολλαπλασίαζε- αυτό το υλικό, κάνοντάς το, εκτός των άλλων, ένα διακριτό σημείο εναλλακτικής ενημέρωσης για όσους ήθελαν να σπάσουν τον τοίχο της μιντιακής σιωπής και διαστρέβλωσης που έχουν επιβάλλει στην Κούβα και σε όλη την Λατινική Αμερική τα κυρίαρχα μίντια.

Το Δίκτυο, μέσω των συντελεστών του, των bloggers  δεν έλειψε από καμία  εκδήλωση αλληλεγγύης στην Κούβα και την Λατινική Αμερική και σε πολλές πρωταγωνίστησε. Επίσης βρέθηκε σε αρκετές διεθνείς εκδηλώσεις και συναντήσεις στο εξωτερικό (Αβάνα, Βρυξέλλες).

red_logo

Σήμερα, σε ένα κομμάτι του πυρήνα του, των blogs και σελίδων facebook που ασχολούνται θεματικά και αποκλειστικά με την Κούβα και την Λατινική Αμερική, υπάρχει μια στενότερη συνεργασία και καταμερισμός του δημοσιεύσιμου υλικού, εντατικότερες μεταφράσεις από τα ισπανόφωνα ΜΜΕ και μεγαλύτερη φυσική συμμετοχή στις δράσεις αλληλεγγύης.

Νικολάς Γκιγιέν: «Αηδόνια και Μπαζούκας» – 11 ποιήματα για τον Τσε και την Επανάσταση

ahdonia2bkai2bbazookas2bcover-zafiratos-neo-alkyonis-22-4-2016-7-00Ένα πολύ ενδιαφέρον βιβλίο κυκλοφόρησε αυτές τις μέρες από τις εκδόσεις «New Star». Πρόκειται για την έκδοση 11 ποιημάτων του εθνικού ποιητή της Κούβας Νικολάς Γκιγιέν (Nicolás Guillén, 1902-1989) με θέμα τον Τσε και την Επανάσταση. Το βιβλίο φέρει τον τίτλο  «Νικολάς Γκιγιέν: Αηδόνια και Μπαζούκας» ενώ εμπνευστής, δημιουργός και επιμελητής της έκδοσης είναι ο Μπάμπης Ζαφειράτος

Με αφορμή την κυκλοφορία του βιβλίου δημοσιεύουμε το ποίημα «Che Comandante, amigo» του Γκιγιέν, σε μετάφραση Μπάμπη Ζαφειράτου, συνοδευόμενο από ένα βίντεο με την αφήγηση του από τον ίδιο τον ποιητή.

NO porque hayas caído

tu luz es menos alta.

Un caballo de fuego

sostiene tu escultura guerrillera

entre el viento y las nubes

de la Sierra.

No por callado eres silencio.

Y no porque te quemen,

porque te disimulen bajo tierra,

porque te escondan

en cementerios, bosques, páramos,

van a impedir que te encontremos,

Che Comandante,

amigo.

CON sus dientes de júbilo

Norteamérica ríe. Mas de pronto

revuélvese en su lecho

de dólares. Se le cuaja

la risa en una máscara,

y tu gran cuerpo de metal

sube, se disemina

en las guerrillas como tábanos,

y tu ancho nombre herido
por soldados

ilumina la noche americana

como una estrella súbita, caída

en medio de una orgía.

Tú lo sabías, Guevara,

pero no lo dijiste por modestia,

por no hablar de ti mismo,

Che Comandante,

amigo.

ESTÁS en todas partes. En el indio

hecho de sueño y cobre. Y en

el negro

revuelto en espumosa muchedumbre,

y en el ser petrolero y salitrero,

y en el terrible desamparo

de la banana, y en la gran pampa de
las pieles,

y en el azúcar y en la sal y en los

cafetos,

tú, móvil estatua de tu sangre como
te derribaron,

vivo, como no te querían,

Che Comandante,

amigo.

CUBA te sabe de memoria. Rostro

de barbas que clarean. Y marfil

y aceituna en la piel de santo joven.

Firme la voz que ordena

sin mandar,

que manda compañera, ordena

amiga,

tierna y dura de jefe

camarada.

Te vemos cada día ministro,

cada día soldado, cada día

gente llana y difícil
cada día.

Y puro como un niño

o como un hombre puro,

Che Comandante,

amigo.

PASAS en tu descolorido, roto,

agujereado traje de campaña.

El de la selva, como antes

fue el de la Sierra. Semidesnudo

el poderoso pecho de fusil

y palabra,

de ardiente vendaval y lenta
rosa.

No hay descanso.

¡Salud, Guevara!

O mejor todavía desde el hondón

americano:

Espéranos. Partiremos contigo.

Queremos

morir para vivir como tú has

muerto,

para vivir como tú vives,

Che Comandante,

amigo.

Nicolás Guillen,

8 – 15 de Οctubre de 1967

ΚΙ ΑΣ έπεσες

το φως σου μένει πάντοτε μεσούρανα

Άλογο καμωμένο από φωτιά

καλπάζει με το αντάρτικο άγαλμά σου

μες στους ανέμους και τα σύννεφα

της Σιέρρας.

Κι αν σώπασες, δε σώπασε η φωνή σου.

Κι αν σ’ έκαψαν,

κι αν σ’ έχωσαν βαθιά κάτω απ’ το χώμα,

κι αν έκρυψαν τη στάχτη σου

σε κοιμητήρια, σε δάση και τυρφώνες,

δε θα μας εμποδίσουν να σε βρούμε,

Τσε Κομαντάντε,

φίλε.

ΓΕΛΑΕΙ σαρδόνια

η Βόρεια Αμερική. Μα ξάφνου

στριφογυρνάει πάνω σε κείνο το στρώμα

από δολάρια. Το γέλιο της

μια παγωμένη μάσκα τώρα,

και το γιγάντιο σώμα σου από μέταλλο

ανυψώνεται, διασκορπίζεται,
σαν ντάβανος κεντρίζει τους αντάρτες,

και το τρανό όνομά σου λαβωμένο
απ’ τους στρατιώτες

λάμπει μέσα στ’ αμερικάνικα σκοτάδια,

σαν ένα πεφταστέρι

στη μέση μιας απαίσιας γιορτής.

Εσύ, Γκεβάρα, το ’ξερες,

μα από σεμνότητα δεν το ’πες

για να μην καυχηθείς,

Τσε Κομαντάντε,

φίλε.

ΕΙΣΑΙ παντού. Στον Ινδιάνο

τον από χαλκό και όνειρα πλασμένο.

Κι είσαι στη μαύρη

εξεγερμένη, τρικυμισμένη λαοθάλασσα,

στου πετρελαίου τον εργάτη και του νίτρου

και στη φριχτή εγκατάλειψη

της μπανανοφυτείας, και στης μεγάλης
πάμπας το πετσί
και στο αλάτι και στη ζάχαρη, και στις

φυτείες του καφέ,

εσύ, φιγούρα αναδυόμενη απ’ το αίμα σου
καθώς σωριάστηκες,

και ζωντανός, όπως δεν σε ήθελαν,

Τσε Κομαντάντε,

φίλε.

Η ΚΟΥΒΑ σ’ έχει αποστηθίσει. Πρόσωπο

με τη φωτεινή γενειάδα. Και χρώμα ελιάς και φίλντισι στο δέρμα του άγιου νέου.

Φωνή ακλόνητη, που δίνει διαταγές

μα δεν προστάζει,

μια προσταγή συντροφική, μια φιλική

διαταγή,

σκληρή και τρυφερή, οδηγητή και

σύντροφου.

Σε βλέπουμε καθημερνά υπουργό,

καθημερνά στρατιώτη, καθημερνά

άνθρωπο απλό, και δύσκολη

η κάθε μέρα.

Κι άδολος είσαι σαν παιδί

σαν ένας άντρας άδολος,

Τσε Κομαντάντε,

φίλε.

ΠΕΡΝΑΣ με την ξεθωριασμένη, σκισμένη,

τρύπια σου στολή της μάχης.

Στη ζούγκλα σήμερα, σαν άλλοτε

στη Σιέρα. Μισόγυμνο

το δυνατό σου στέρνο, του λόγου και του

τουφεκιού,

μια θύελλα φωτιάς, κι αυτή τη σπίθα
που φουντώνει.

Χωρίς ανάπαυλα.

Γεια σου Γκεβάρα!

Μα πιο καλά για να στο πω, εκεί
στο αμερικάνικο φαράγγι:

Περίμενέ μας. Θα φύγουμε μαζί σου.

Θέλουμε

να πεθάνουμε για να ζήσουμε όπως

πέθανες εσύ,

να ζήσουμε όπως ζεις εσύ,

Τσε Κομαντάντε,

φίλε.

Νικολάς Γκιγιέν,

8 – 15 Οκτωβρίου 1967

Che Guevara: “I came to communism because of Stalin”

joseph stalin - che guevaraChe Guevara: «I came to communism because of Stalin».

By Nikos Mottas / In Defense of Communism.

Ernesto Che Guevara is undoubtedly a historical figure of the 20th century’s communist movement who attracts the interest of people from a vast range of political ideologies. The years followed his cowardly assassination in Bolivia, Che became a revolutionary symbol for a variety of marxist-oriented, leftist and progressive parties and organisations- from Trotskyists to militant leninists and from Social Democrats to anarcho-libertarians. A significant number of those who admire the argentine revolutionary identify themselves as “anti-stalinists”, hate and curse Stalin while they often refer to the so-called “crimes” of Stalin’s era. What is a contradiction and an irony of history is the following: Che Guevara himself was an admirer of Joseph Stalin.
On the occasion of the 63 years since the death of the great Soviet leader, let us remember what Che thought about Joseph Stalin, taking into account Guevara’s own writings and letters.
In 1953, situated in Guatemala, the 25 years old then Che noted in his letter to aunt Beatriz: Along the way, I had the opportunity to pass through the dominions of the United Fruit, convincing me once again of just how terrible these capitalist octopuses are. I have sworn before a picture of the old and mourned comrade Stalin that I won’t rest until I see these capitalist octopuses annihilated” (Jon Lee Anderson, Che Guevara: A Revolutionary Life, 1997).
Years ago after his letter from Guatemala- in the midst of the revolutionary process in Cuba- Guevara would re-affirm his position towards Stalin:
In the so called mistakes of Stalin lies the difference between a revolutionary attitude and a revisionist attitude. You have to look at Stalin in the historical context in which he moves, you don’t have to look at him as some kind of brute, but in that particular historical context. I have come to communism because of daddy Stalin and nobody must come and tell me that I mustn’t read Stalin. I read him when it was very bad to read him. That was another time. And because I’m not very bright, and a hard-headed person, I keep on reading him. Especially in this new period, now that it is worse to read him. Then, as well as now, I still find a Seri of things that are very good.”
While praising Stalin’s leadership, Che was always pointing out the counter-revolutionary role of Trotsky, blaming him for “hidden motives” and “fundamental errors”. In one of his writings he was underlining: I think that the fundamental stuff that Trotsky was based upon was erroneous and that his ulterior behaviour was wrong and his last years were even dark. The Trotskyites have not contributed anything whatsoever to the revolutionary movement; where they did most was in Peru, but they finally failed there because their methods are bad” (Comments on ‘Critical Notes on Political Economy’ by Che Guevara, Revolutionary Democracy Journal, 2007).
Ernesto Guevara, a prolific reader with a developed knowledge of marxist philosophy, was including Stalin’s writings in the classical marxist-leninist readings. That’s what he wrote in a letter to Armando Hart Dávalos, a trotskyite and prominent member of the Cuban Revolution:
In Cuba there is nothing published, if one excludes the Soviet bricks, which bring the inconvenience that they do not let you think; the party did it for you and you should digest it. It would be necessary to publish the complete works of Marx, Engels, Lenin, Stalin [underlined by Che in the original] and other great Marxists. Here would come to the great revisionists (if you want you can add here Khrushchev), well analyzed, more profoundly than any others and also your friend Trotsky, who existed and apparently wrote something” (Contracorriente, No.9, Sept.1997).
The revisionist route that the Soviet leadership followed after the CPSU 20th Congress became a source of intense concern for Che. The policy of the so-called “De-Stalinization” and the erroneous, opportunist perceptions about the process of building socialism that the Khrushchev leadership introduced after 1956 had their own critical impact on Guevara’s view on Revolution and Socialism.
One of Guevara’s biographers, the Mexican politician Jorge Castañeda wrote (adding an anti-communist flavor): “Guevara became a Stalinist at a time when thousands were becoming disillusioned with official “Communism”. He rejected Khrushchev’s speech in 1956 denouncing the crimes of Stalin as “imperialist propaganda” and defended the Russian invasion of Hungary that crushed the workers’ uprising there in the same year” (J. Castañeda, Compañero: The Life and Death of Che Guevara, 1997).
Four years after the beginning of Khrushchev’s “de-stalinization”, on November 1960, Ernesto Che Guevara was visiting Moscow as an official representative of the Cuban government. Against the advise of the then Cuban ambassador to avoid such an action, Che insisted on visiting and depositing a floral tribute at Stalin’s tomb at the Kremlin necropolis.
Che had a deep admiration for the leader Joseph Stalin and his contribution in building Socialism. And that because, as Che himself was saying, “ You have to look at Stalin in the historical context in which he moves […] in that particular historical context”. That historical context and the extremely adverse and difficult social, economic and political environment in which Stalin led the Soviet Union are muted by the votaries of antistalinism. They hush up and deliberately ignore the fact that the process of building Socialism in the Soviet Union was taking place within a frame of fierce class-struggle, with numerous – internal and external (imperialist encirclement)- threats, while the massive effort of industrialization faced reactions and extensive sabotages (the collectivisation process, for example, faced the negative stance of Kulaks).
Joseph Stalin, as a personality and leader, was the product of the action of the masses within a specific historical context. And it was Stalin who guided the Bolsheviks’ Party (AUCP-B) and the Soviet people for 30 years, based on Lenin’s solid ideological heritage. As a real communist, a true revolutionary- in theory and in practice- Ernesto Che Guevara would inevitably recognize and appreciate that historical reality. 

Μια αναλυτική μελέτη του Ημερολογίου Βολιβίας (Μέρος ‘Α)

 

che14-6-1928-9-10-1967-by-babis-zafiratos9-x-2015
Σχέδιο: Μπάμπης Ζαφειράτος, 9.Χ.2015 (Μελάνι, 29χ21 εκ.)

Το κείμενο που ακολουθεί δημοσιεύτηκε στο ιστολόγιο «Μποτίλια στον Άνεμο». Η επιμέλεια (εισαγωγή, επεξηγήσεις, μεταφορά κειμένων στο διαδίκτυο, σημειώσεις, επιλογή φωτό, σκίτσα κλπ) της μελέτης είναι του Μπάμπη Ζαφειράτου.

Α’ ΕΙΣΑΓΩΓΗ.

Στο Ημερολόγιό του ο Κομαντάντε καταγράφει όλο το τελευταίο του αντάρτικο, ανελλιπώς και χωρίς ούτε ένα κενό· 335 συνολικά ημέρες, συν τις 11 αναλύσεις του, που ακολουθούν στο τέλος του κάθε μήνα και συνοψίζουν τα γεγονότα.

Ο Τσε έγραφε ακατάπαυστα ‒γίνεται αμέσως αντιληπτό‒ και υπό οιεσδήποτε συνθήκες· ακόμα και όταν σερνόταν κυριολεκτικά από τις εξαντλητικές πορείες, την πείνα, την αϋπνία ή τις φοβερές ασθματικές κρίσεις· ή κι απ’ όλα αυτά ταυτόχρονα· είτε γιορτάζοντας κάποια επέτειο ‒δεν παρέλειπε τα γενέθλια φίλων και συντρόφων‒ είτε μετά από μια σκληρή μάχη και την απώλεια αγαπημένων προσώπων, κρατώντας παράλληλα και ένα ακόμα Ημερολόγιο Αξιολόγησης των ανδρών του.
Μερικές από αυτές τις αξιολογήσεις μεταφέρονται και εδώ, στο τέλος κάποιων ημερομηνιών, και με αφορμή πάντα τα γεγονότα που προηγούνται.

Πολλοί ακόμη αντάρτες (Ελισέο Ρέγιες Ροντρίγκεζ -Καπιτάν Σαν Λούις, Πόμπο -Χάρυ Βιγιέγας, Ίντι -Γκουίντο Περέντο και άλλοι), ακολουθώντας τη συνήθεια του αρχηγού τους, τηρούν ημερολόγιο.

Επίσης, εκτός από τα σημεία που σχετίζονται με την Κυριακάτικη Ανάγνωση,έχουν μεταφερθεί και άλλα σημαντικά γεγονότα του Ημερολογίου, που καλύπτουν 138 εγγραφές του Τσε, έτσι ώστε να δίνουν μια αρκετά πλήρη εικόνα από το τελευταίο δραματικό οδοιπορικό του προς την αθανασία.
Πιστεύουμε ότι σύντομα θα είναι διαθέσιμες και οι 335 ημέρες (346 συνολικά εγγραφές), μαζί με τον Πρόλογο του Φιντέλ, που συνόδευε, άλλωστε, και την αρχική πρώτη έκδοση.

diario-del-che-guevara-en-bolivia-ii-25281ene-7oct19672529-iiΟ Τσε και ο Πατσούγκο ‒Ισπανοί έμποροι βοοειδών, ενίοτεαπό (πιθανότατα) 23 Οκτώβρη 1966 ταξιδεύουν: Αβάνα – Μόσχα – Πράγα – Βιέννη – Φρανκφούρτη – Παρίσι – Μαδρίτη – Σάο Πάολο, στη 1 Νοέμβρη. Στις 6 Νοέμβρη βρίσκονται στην Κορούμπα, σύνορα Βραζιλίας – Βολιβίας. Από τη Φρανγκφούρτη κι αυτή η ατζέντα που έμελλε να γίνει το Ημερολόγιο Βολιβίας από 1 Γενάρη έως 7 Οκτώβρη 1967.

Φ ύ λ λ α    η μ ε ρ ο λ ο γ ί ο υ

Οι 138 εγγραφές της Μποτίλιας αναλύονται σε:

62 πλήρεις καταγραφές: 

  • Ολόκληρες οι 3 πρώτες (7-9 Νοέμβρη 1966), οι 7 τελευταίες (1-7 Οκτώβρη 1967) και 41 ακόμη πλήρεις ημέρες (συν. 51)
  • Οι 11 μηνιάτικες Αναλύσεις του Κομαντάντε (Νοε. 1966 – Σεπ. 1967).

50 αποσπάσματα (συχνά εκτεταμένα) αντίστοιχων ημερών. 

26 προσθήκες – αποσπάσματα διαφορετικών ημερών (1. Επίμετρο) για Ντεμπρέ (ο Γάλλος) και σία (ο Κάρλος και ο Άγγλος δημοσιογράφος).che-ramon-benitez-from-guatemalaΟ υπάλληλος του Εθνικού Ινστιτούτου Αγροτικής Μεταρρύθμισης, Λουίς Ερνάνδες Γκαλβάν, ξαναγίνεται ο Ουρουγουανός έμπορος Ραμόν Μπενίτεζ από το Μοντεβιδέο, ο οποίος ενάμιση χρόνο πριν (23 Απρ. 1965) είχε ήδη επισκεφτεί το Νταρ ες Σαλάαμ της Τανζανίας, με επόμενο σταθμό την Κιγκόμα της λίμνης Ταγκανίκα και τελικό προορισμό του την αντίπερα όχθη της, στον μικρό οικισμό της Κιμπάμπα, στο έδαφος του Κονγκό. Ο ίδιος έμπορος, θα ταξιδέψει στις 19 Ιουλίου 1966 στη Βιέννηαπό την Πράγα, όπου είχε βρεθεί περί τα τέλη Φεβρουαρίου, και μετά την αποτυχία των αφρικανικών του «επιχειρήσεων».«Έμαθα στο Κονγκό· υπάρχουν λάθη που δε θα ξανακάνω, ίσως κάποια άλλα να επαναληφθούν και να διαπράξω και μερικά καινούργια. Βγήκα με μεγαλύτερη πίστη, όσο ποτέ άλλοτε, στον αντάρτικο αγώνα, αλλά αποτύχαμε. Η ευθύνη μου είναι μεγάλη· δε θα ξεχάσω ούτε την ήττα αλλά ούτε και τα πολύτιμα διδάγματά της».

Από τις 62 ημέρες σε αυτές περιλαμβάνονται και όσες αφορούν μάχες και αψιμαχίες (φωτό-σχεδιάγραμμα στις 23 Μάρτη), οι 30 αναφέρονται την περίοδο των τελευταίων 70 ημερών (με 11 σημαδιακές μέρες του Αυγούστου και 12 του Σεπτέμβρη), από την κρίσιμη μάχη της 30 Ιουλίου, όπου ξεκίνησετο βαρύ πλήγμα της οπισθοφυλακής του Τσε, μέχρι την ενέδρα του Βάδο δελ Γέσο (31 Αυγούστου βλ. Σημειώσεις Μποτίλιας, V. Η Ενέδρα στον Ρίο Γκράντε) και την απελπισμένη προσπάθεια εξόδου των ανταρτών από τονκλοιό που σφίγγει, αλλά και ολόκληρη βέβαια (όπως προαναφέραμε) η βδομάδα της αρχής του τέλους, με το Ημερολόγιο να παίρνει φωτιά.che-selfportrait-of-gonzalez-mena-copacabana-3-nov-1966Λα Παζ Βολιβία. Ξενοδοχείο Κοπακαμπάνα, 3 Νοέμβρη 1966. Ο κύριος Αδόλφο Μένα, Ουρουγουανός μελετητής της υπαίθρου, αυτοφωτογραφίζεται.

Ε π ε ξ η γ ή σ ε ι ς

Σε [αγκύλες] εντός των «φύλλων» υπάρχουν όπου κρίνεται απαραίτητοσύντομες επεξηγήσεις, πληροφορίες, προσθήκες, μικρές αναδρομές και σημειώσεις της Μποτίλιας για καλύτερη παρακολούθηση των γεγονότων.

Συγκεντρώθηκαν και προτάσσονται τα διπλά και τριπλά (σε πολλές περιπτώσεις) ονόματα των ανταρτών, τόσο από τις σημειώσεις επεξηγήσεις του Ημερολογίου (κάποια από αυτά περιλαμβάνονται βέβαια και στην ελληνική έκδοση), όσο και από πολλές και διαφορετικές πηγές, δίνοντας ταυτόχρονα και μερικά πληροφοριακά στοιχεία για τον καθένα. (Β. Η γεωγραφία των ονομάτων).

Επεξηγούνται τα αρκτικόλεξα που συναντήσαμε, αφού στην ελλ. μτφρ. έχουν μετατραπεί απλώς σε ελληνικούς χαρακτήρες και χωρίς άλλη πληροφορία (σήμερα, το διαδίκτυο μας έχει κάνει… σοφούς). (Γ. Αρκτικόλεξα και χρήσιμες λέξεις).

Τηρήθηκε η ορθογραφία και η προφορά ονομάτων και τοπωνυμίων (πλην ελαχίστων εξαιρέσεων) και κρατήθηκε επιμελώς το «Γκουεβάρα» της εν λόγω έκδοσης, όχι μόνο γιατί έτσι πρωτακούσαμε στα ελληνικά το θρυλικό όνομα, αλλά και σαν φόρο τιμής στον αξέχαστο Μάνο Λοΐζο, αφού με αυτή την προφορά του ονόματος τραγουδήσαμε μαζί του.2-abapo-tuma-2528carlos2bcoello2529-y-che-guevara-en-el-paso-de-abap25c325b3-antes-de-salir-hacia-lagunillas

Ο Τούμα και ο Τσε στο Αμπαπό, πριν την αναχώρησή τους για τη Λανγκουίγιας.

Λ ο ι π ά

Στις Σημειώσεις (2. I-IX), θα βρείτε πληροφορίες και υλικό για: Γάλλο, Κάρλος, Άγγλο, Τάνια, Λογιόλα, Ίντι, τους πέντε, τη σφαγή των ορυχείων.

Τέλος, στην τρίτη ενότητα (3. Τάιμπο) μεταφέρθηκαν το 57ο και το 58ο Κεφάλαιο από το βιβλίο του Πάκο Ιγνάσιο Τάιμπο ΙΙ, ΕΡΝΕΣΤΟ ΓΚΕΒΑΡΑ γνωστός και ως ΤΣΕ, (Μετάφραση: Βασιλική Κνήτου, ΚΕΔΡΟΣ 2005), στα οποία εξιστορούνται τα γεγονότα που ακολούθησαν από την τελευταία τελεία που βάζει ο Τσε στο Ημερολόγιό του, μέχρι την Αιχμαλωσία του στο Φαράγγι του Γιούρο.

Β.  Η γεωγραφία των ονομάτων
Στρατόπεδο Νακαχουάσου.
che-map1

Βολιβία, Στρατόπεδο Νακαχουάσου.

Χοακίν [ή Βίλο – Χουάν Βιτάλιο Ακούνια Νούνες].Αρχηγός ΟπισθοφυλακήςΚούβα. Σκοτώθηκε στην ενέδρα του Βάδο δελ Γέσο, 31 Αυγ. 1967. (Βλ. ‒Σημειώσεις Μποτίλιας, V. Η Ενέδρα στον Ρίο Γκράντε). 42 χρονώ.Αλεχάντρο [Γκουσταύο Ματσίν Χοέδ δε Μπέσε].Κέντρο Κούβα. Διοικητής του στρατού των ανταρτών.Ενσωματώθηκε στους αντάρτες το Δεκέμβριο του 1966, όπου ήταν και ο γενικός διευθυντής. Στις 17 Απρ., λόγω προβλημάτων υγείας, έμεινε πίσω με την ομάδα του. […] βαδίσαμε καλά μέχρι τον Ικίτα, αλλά η Τάνια και ο Αλεχάντρο καθυστέρησαν. Όταν έβαλαν θερμόμετρο, η Τάνια είχε πάνω από 39 πυρετό και ο Αλεχάντρο 38. (Ημερολόγιο, 16 Απρ.). Σκοτώθηκε στην σφαγή του Βάδο δελ Γιέσο (ενέδρα του Ονοράτο) στο Ρίο Γκράντε, 31 Αυγ. 1967. (βλ. ‒Σημειώσεις Μποτίλιας, V. Η Ενέδρα στον Ρίο Γκράντε και VΙ. Ονοράτο). 30 χρονώ.

Μπραούλιο [Ισραέλ Ρέγιες Ζάγιας]. Υπαρχηγός ΟπισθοφυλακήςΚούβα. Παλαίμαχος από τη Σιέρα Μαέστρα και το Κονγκό. Επικεφαλής της οπισθοφυλακής. Έπεσε στην ενέδρα στο Ρίο Γκράντε, 31 Αυγ. 1967. 34 χρονώ.

Μιγέλ [ή Μανουέλ – Μανουέλ Χερνάντες Οσόριο].Αρχηγός ΕμπροσθοφυλακήςΚούβα. Σκοτώθηκε στη μάχη, στο Φαράγγι του Μπατάν, μαζί με το Κόκο και τον Χούλιο, στις 26 Σεπ. 1967. «Το τσάκισμα» που λέει ο Τσε. (Βλ. Ημερολόγιο, 26 Σεπτέμβρη). 36 χρονώ.

Ρολάντο [Ελισέο Ρέγιες Ροντρίγκεζ, Καπιτάν Σαν Λούις].Κέντρο Κούβα. Επαναστάτης από τα δεκατρία του κι από τη Σιέρα Μαέστρα, Κομισάριος στη Βολιβία. Σκοτώθηκε σε μάχη στις 25 Απρ. 1967. Ο θάνατός του ήταν ένα σκληρό χτύπημα, γιατί σκεφτόμουν να τον αφήσω διοικητή ενός δεύτερου πιθανού μετώπου. (Ημερολόγιο, 25 Απρ. και Ανάλυση του Μήνα). 27 χρονώ.

Φέλιξ [ ή Ελ Ρούμπιο (ο Ξανθός)- Ζέζους Σουάρες Γκαγιόλ]. Κομισάριος, Οπισθοφυλακή Κούβα. Ένας παλαίμαχος. Όταν κλήθηκε από τον Τσε στη Βολιβία, κατείχε τη θέση του Αναπληρωτή Υπουργού Βιομηχανίας. Σκοτώθηκε στη μάχη, στον Ρίο Ιριπιτί, 10 Απρ. 1967. Το πρώτο αίμα. (βλ. Ημερολόγιο, 12 Απρ.). 31 χρονώ. 

ΠατσούγκοΠάτσο – Αλμπέρτο Φερνάντες Μόντες ντε Όκα]. ΕμπροσθοφυλακήΚούβα. Σκοτώθηκε στη μάχη, στο Φαράγγι του Γιούρο, 8 Οκτ. 1967. 32 χρονώ.

Τουμαΐνι [ή Τούμα – Κάρλος Κοέγιο]. Κέντρο Κούβα.Ο αχώριστος σύντροφος, που στο Κονγκό βαφτίστηκε Τούμα. Σκοτώθηκε σε μάχη στη Λα Φλορίντα, 26 Ιουν. 1967.Μαζί του, έχασα τον αχώριστο σύντροφο των τελευταίων χρόνων, τον πιστό σε κάθε δοκιμασία φί­λο. Έχω την εντύπωση ότι έχασα ένα γιο μου. (βλ. Ημερολόγιο, 26 Ιούν). 27 χρονώ.

Πάπι [Ρικάρντο, Μπίλι και Τσίντσου – Χοσέ Μαρία Μαρτίνες Ταμάγιο]. Κέντρο Κούβα. Σύντροφος και στο Κονγκό. Σκοτώθηκε σε μάχη, στον Ρίο Ροζίτα, μαζί με τον Ραούλ. 30 Ιουλ. 1967. Είναι μια άλλη βαριά απώλεια εξαιτίας της ποιότητας του ανθρώπου (βλ. Ημερολόγιο, ημ/νία). 31 χρονώ.

Αρτούρο [Ρενέ Μαρτίνες Ταμάγιο]. Κέντρο ασυρματιστής Κούβα. Ο μικρός δελφός του Πάπι. Ποιητής, με δράση από τα φοιτητικά του, ξυλοκοπείται από το καθεστώς Μπατίστα, αφήνεται ελεύθερος και ενώνεται με τον μεγάλο του αδερφό στο αντάρτικο. Το 1964 σπουδάζει στην ΕΣΣΔ και το φέρει βαρέως που δεν συνοδεύει τον Τσε στο Κονγκό. Σκοτώθηκε στο Φαράγγι του Γιούρο, 8 Οκτ. 1967. 26 χρονώ.

Μόρο [Μορογκόνο ή Μουγκάνκα ή Γιατρός – Οκτάβιο ντε λα Κονσεψιόν ντε λα Πεντράχα]. Κέντρο Κούβα. Σκοτώθηκε στη μάχη στο Καχόνες στις 12 Οκτ. 1967. 32 χρονώ.

Αντόνιο [ή Όλο – Ορλάντο Παντόχα Ταμάγιο]. Κέντρο Κούβα. Σκοτώθηκε στη μάχη, στο Φαράγγι του Γιούρο, 12 Οκτ. 1967. 34 ετών.

Μάρκος [ή Πινάρες – Αντόνιο Σάντσες Ντίαζ]. Οπισθοφυλακή Κούβα. Σκοτώθηκε σε μάχη στην Πένια Κολοράντα, 2(ή 1;) Ιουν. 1967. 40 χρονώ. Εκείνη τη μέραο Τσε σημειώνει: «Εδημοσίευσαν ένα παράξενο ανακοινωθέν για δυο νεκρούς και τρεις τραυματίες, χωρίς να ξέρουμε αν πρόκειται για παλιούς ή νέους». Ο δεύτερος νεκρός ήταν ο Βολιβιανός Κασίλδο Κονδόρι (δεξιά). Οπισθοφυλακή. 26 χρονώ.

Ελ Μέντικο [Ο Γιατρός, El Negro -Ρεστιτούτο Χοσέ Καμπρέρα Φλόρες]. Οπισθοφυλακή Περού.  Ο ένας από τους 3 Περουβιανούς (Ελ Τσίνο και Εουστάκιο οι άλλοι δύο).Διέφυγε από τη σφαγή του Βάδο δελ Γέσο (31 Αυγ. βλ. ‒Σημειώσεις Μποτίλιας, V. Η Ενέδρα στον Ρίο Γκράντε), συνελήφθη άοπλος, βασανίστηκε άγρια και εκτελέστηκε στις 3 Σεπ. 1967. Μέλος του Εθνικού Απελευθερωτικού Στρατού του Περού (ELNP).(Βλ. Ημερολόγιο 4 Σεπ.). 31 χρονώ.

Εουστάκιο [Λούσιο Εδιμπέρτο Γκαλβάν Χιδάλγο].Κέντρο Περού. Σκοτώθηκε στην μάχη στο Καχόνες, στη συμβολή του Ριο Μίζκε και Ριο Γκράντε, 12 Οκτ. 1967. 30 χρονώ.

Μπιγκότες [Λόρο και Χόρχε (Βάσκες Βιάνα)].Εμπροσθοφυλακή Βολιβία. Τραυματίστηκε στη μάχη, μεταφέρθηκε στο Νοσοκομείο, από όπου τον απήγαγε ο Βολιβιανός Στρατός, για να τον δολοφονήσει στις 22 Απριλίου 1967, ρίχνοντάς τον από ελικόπτερο. Είναι αυτός για τον οποίο σημειώνει ο Τσε στις 7 Αυγούστου: Από τους 6 πρώτους [άντρες], οι 2 σκοτώθηκαν, ό ένας χάθηκε κι οι δύο πληγώθηκαν (βλ.Ημερολόγιο, 7 Aυγ). 28 χρονώ.

Ραούλ [Ραούλ Κισπάγια Τσόκε]. ΕμπροσθοφυλακήΒολιβία. Σκοτώθηκε σε μάχη, στον Ρίο Ροζίτα, 30 Ιουλ. 1967.Εξαιρετική αυτοπεποίθηση που μας κόστισε τον τραυματισμό του Ρικάρντο [Πάπι] και μετά του Ραούλ, που είχε πάει να τον βοηθήσει. (βλ. Ημερολόγιο, 30 και 31 Ιούλ). 27 χρονώ.

Απολινάρ [Απολινάριο, Πόλο – Απολινάριο Ακίνο Κίσπε]. Οπισθοφυλακή Βολιβία. Σκοτώθηκε στην ενέδρα του Βάδο δελ Γέσο, 31 Αυγ. 1967 (Βλ. ‒Σημειώσεις Μποτίλιας, V. Η Ενέδρα στον Ρίο Γκράντε). 32 χρονώ.

Παν Ντιβίνο [ή Πέδρο – Αντόνιο Νούνες Ταρδίο].ΟπισθοφυλακήΒολιβία. Σκοτώθηκε σε ενέδρα στα βουνά Ινιάο, 9 Αυγ. 1967. 26 χρονώ.

Τσαπάκο [ή Λούις – Χάιμε Αράνα Καμπέρο]. Κέντρο Βολιβία. Δολοφονήθηκε ενόσω ήταν τραυματίας από την ενέδρα στο Καχόνες, 12 Οκτ. 1967. 29 χρονώ.

Κόκο [Ρομπέρτο Περέντο Λέιγε, αδελφός του Ίντι].Εμπροσθοφυλακή ‒ Βολιβία. Σκοτώθηκε στη μάχη, στο Φαράγγι του Μπατάν, στις 26 Σεπ. 1967. «Η πιο σοβαρή απώλεια μετά τον Ρολάντο» (Βλ. Ημερολόγιο, 26 Σεπτέμβρη – Αξιολόγηση και ο Φιντέλ, Ανάλυση Μήνα Νοέ). 29 χρονώ.

Κάμπα [Ορλάντο Χιμένες Μπάθαν]. ΕμπροσθοφυλακήΒολιβία. Ο Τσε δεν τον εκτιμούσε ιδιαίτερα (Ανάλ. Μήνα Σεπτ.: Η εξαφάνιση του Κάμπα είναι καθαρό κέρδος). Συνελήφθη από το στρατό στις 30 Σεπτ. 1967 κοντά στη Λα Ιγκέρα μαζί με τον Αντόνιο Ντομινγκουές Φλόρες (Λεόν). Οδηγήθηκε στο Στρατοδικείο του Καμίρι και βασανίστηκε για να καταθέσει εναντίον Ντεμπρέ -Μπούστος (βλ. Ημερολόγιο, 3 και 5 Οκτ.), αλλά χωρίς αποτέλεσμα. Καταδικάστηκε σε 30 χρόνια φυλάκιση. Πήρε αμνηστία το 1970, ζήτησε πολιτικό άσυλο στη Σουηδία και πέθανε το 1994 (60 χρονώ). 

Λεόν [Αντόνιο Ντομινγκουές Φλόρες]. Κέντρο Βολιβία. Μέλος του Κομμουνιστικού Κόμματος της Βολιβίας. Εγκατέλειψε τον αγώνα στη Λα Ιγκέρα, στις 26 Σεπ. 1967.[Ημερολ. 26 Σεπ.: Ο Κάμπα εξαφανίστηκε, παρατώντας το γυλιό του. (…) Τότε είδαμε πως είχε εξαφανιστεί και ο Λεόν]. Παραδόθηκε στις αρχές και έδωσε κάθε δυνατή πληροφορία για την κίνηση των ανταρτών. Κατέθεσε εναντίον Ντεμπρέ -Μπούστος, αλλά συνέχισε να κρατείται. Αφέθηκε κι αυτός ελεύθερος με την αμνηστία του 1970. [Ημερολόγιο, 3 Οκτ.: Το ραδιόφωνο ανάγγειλε πως αιχμαλωτίστηκαν δυο άντρες: ο Αντόνιο Ντομινγκουές Φλόρες (Λεόν) και ο Ορλάντο Χιμένες Μπάθαν (Κάμπα)].

Μόισες Γκεβάρα Ροντρίγκες. Κέντρο Βολιβία.Σκοτώθηκε στην ενέδρα του Βάδο δελ Γέσο, 31 Αυγ. 1967 (Βλ.πορτραίτο του από τον Φιντέλ στο Προλόγισματου ΗμερολογίουΑνάλυση Μήνα Νοε. 1966). 28 χρονώ.

Νάτο [Χούλιο Λούις Μέντες Κόρνες]. Κέντρο Βολιβία. Από τους πρώτους αντάρτες και επικεφαλής προμηθειών. Ένας από τους 10 επιζώντες στο Φαράγγι του Γιούρο. Έπεσε στην τελευταία ενέδρα του στρατού στη Ματαράλ, 15 Νοε. 1967. 30 χρονώ.

*
«Ο Ίντι, ο Παμπλίτο, ο ελ Τσίνο, κι ο Ανιθέτο.

Και ο κλοιός που σφίγγει».

Ελ Τσίνο [Χουάν Πάμπλο Τσανγκ]. Κέντρο Περού.Εκτελέστηκε στη Λα Ιγκέρα, 9 Οκτ. 1967, και σκηνοθέτησαν το θάνατό του για να φαίνεται ότι σκοτώθηκε στη μάχη. 47 χρονώ.

Παμπλίτο [Πάμπλο – Φρανσίσκο Χουάνα Φλόρες].Εμπροσθοφυλακή ‒ Βολιβία. Σκοτώθηκε στη μάχη στο Kαχόνες στις 12 Οκτ. 1967. 22 χρονώ.

Ανισέτο [Ανισέτο Ρεϊνάγα Γορδίγιο].Εμπροσθοφυλακή Βολιβία. Ενώθηκε με τους αντάρτες το Γενάρη του 1967. Έπεσε στο Φαράγγι του Γιούρο, 8 Οκτ. 1967. 27 χρονώ.

*
10.000 πέσος το κεφάλι, γι’ αυτούς που γλύτωσαν από το Φαράγγι του Γιούρο

(Σημειώσεις, VIIΙ. Οι 5 που διέφυγαν και
VIII α. Η οδύσσεια αυτών που επέζησαν)

Μπενίνιο [Νταριέλ Αλαρκόν Ραμίρεθ]. ΕμπροσθοφυλακήΚούβα 
(1939 – )

Ουρμπάνο [Λεονάρντο Ταμάγιο Νούνιεθ]. Κέντρο Κούβα
(1941 – )

Πόμπο [Χάρυ Βιγιέγας Αντόνιο Ταμάγιο]. Κέντρο Κούβα
(1940 – )

Ίντι [Γκουίντο Περέντο]. Κέντρο Βολιβία. 9 Σεπ. 1969. 32 χρονώ.

Ντάριο [ Νταβίντ Αντριαζόλα Βεϊζάγα].ΕμπροσθοφυλακήΒολιβία. 31 Δεκ. 1969. 28 χρονώ.

*
Oι 3 που εγκατέλειψαν το αντάρτικο

Μαουρίτσιο [Ελ Πελάο και Κάρλος]. Πρόκειται για τον Αργεντινό «ζωγράφο-καταδότη» Σίρο Ρομπέρτο Μπούστος ή Μάρκο ή Μαουρίτσιο ή Ελ Πελάντο ή Ελ Πελάο ή Κάρλος Αλμπέρτο Φρουκτουόσο. Σύνδεσμος των ανταρτών.
Κέντρο. (1932 – ).

Ρεζίς Ντεμπρέ ή Δαντόν ή Γάλλος. Κέντρο. (1940 – ).

[41. Αξιολόγηση Δαντόν (Ρεζίς Ντεμπρέ) 6/3/67

Συνελήφθη στις 20/4/67, κατά τη διάρκεια αποστολής. Η κατάστασή του δεν είναι ξεκάθαρη· αν και είναι δύσκολο να κάνουν κάτι νόμιμα, μπορεί και να τον βασανίσουν. Χάσαμε μια μεγάλη πνευματική προσωπικότητα, αλλά αμφιβάλλω ότι μπορεί να γίνει ένας καλός μαχητής].

Άγγλος [ο Αγγλοχιλιανός δημοσιογράφος Τζωρτζ Άντριου Ροθ].

(Για τους τρεις βλ. Σημειώσεις -I. II. III.)

*
Κι ένας άκαπνος

Εστανισλάο [Έλ Νέγκρο, Μάριο ή Μάριο Μόνχε ή σκέτο Μόνχε] ‒Βολιβία. (Γραμματέας του Κομμουνιστικού Κόμματος της Βολιβίας). Ο… άκαπνος: Ο Μάριο Μόνχε, βέβαια, δεν είχε τη παραμικρή ιδέα από αντάρτικο και δεν είχε πολεμήσει ποτέ. (Φιντέλ) – Βλ. από Ημερολόγιο, Ανάλυση Μήνα Νοε. 1966 και 21 Γενάρη.

*

Οι δυο γυναίκες του Αντάρτικου

(Σημειώσεις, IV. και VII.)

tamara-bunkeΤάνια, Αργεντινογερμανίδα, 1937-1967. 30 χρονώ.

che-loyolaΗ Λογιόλα Γκουσμάν (1942 – ) με τον Tσε, κατά την ανάθεση των οικονομικών της καθηκόντων.

*che-map2Η κίνηση των ανταρτών από Μάρτη έως Οκτώβρη 1967.

Γ. Τα αρκτικόλεξα της ελληνικής έκδοσης

Ε.Λ.Ν. = Εθνικός Απελευθερωτικός Στρατός (Ejército de Liberación Nacional) της Βολιβίας, που δημιουργήθηκε από τον Τσε.

Ο.Λ.Α.Σ. = Οργάνωση Αλληλεγγύης της Λατινικής Αμερικής (OrganizaciónLatinoAmericana de Solidaridad) δημιουργήθηκε στην Κούβα τον Αύγουστο του 1967, από επαναστατικά κινήματα και αντι-ιμπεριαλιστές της Λατινικής Αμερικής

Π.Ρ.Α = Partido Revolucionario Auténtico ‒Αυθεντικό Επαναστατικό Κόμμα. Ιδρύθηκε από τον Γουώλτερ Γκεβάρα το 1960 (Πρόεδρος της Βολιβίας το 1979, ούτε για 3 μήνες), μετά από διάσπαση του Movimiento Nacionalista Revolucionario ‒ Εθνικιστικό Επαναστατικό Κίνημα.

Π.Σ.Β. = Partido Socialista (Boliviano), είχε συνεργαστεί με το ακροδεξιό εθνικιστικό κόμμα Falange Socialista Boliviana. Εκείνη την περίοδο άσκησε κριτική για τη σφαγή των ορυχείων του Σαν Χουάν. [Βλ. Σημειώσεις -IX]

χρήσιμες λέξεις

Σπηλιές  [κρύπτες που έφτιαχναν σκάβοντας στη γη, συνήθως στις όχθες των ποταμιών]

Γόνδολα  [βολιβιανή λαϊκή έκφραση για το αυτοκίνητο. Εδώ πρόκειται για το «πηγαινέλα» στη μεταφορά ανεφοδιασμού]

Ματσετέρος  [από τη ματσέτα, μεγάλο μαχαίρι]

Αμπαρκάς  [σαντάλια χωριάτικα]
Τσούτσιαλ  [χωράφι φυτεμένο με είδος μπαμπού]
Και μερικές ακόμα, οι οποίες επεξηγούνται εντός του κειμένου.

*

Μανίλα: Όπου αναφέρεται «του Μανίλα» ή «τον Μανίλα», πρόκειται για τη Μανίλα που είναι η κωδική ονομασία της Αβάνας.

Τα μηνύματα από εκεί φτάνουν μέσω βραχέων στους αντάρτες και τα αποκωδικοποιούν με ειδικό μαγνητόφωνο, το οποίο θα χάσουν περνώντας κάποιον ορμητικό χείμαρρο, κατά την κρίσιμη μάχη της 30 Ιούλη, όπου συντελείται και η σφαγή της οπισθοφυλακής (Βλ. Ημερολόγιο, 26 Σεπτέμβρη, «Το τσάκισμα»).

Χάσαμε 11 γυλιούς με φάρμακα, κιάλια, και μερικά άλλα πράγματα που μπορούσαν να μας εκθέσουν, όπως το μαγνητόφωνο πά­νω στο όποιο είχα καταγράψει τα μηνύματα του Μανίλα. (Ημερολόγιο, 31 Ιούλη-4 και 31 Αυγούστου, ημέρα κατά την οποία έλαβε χώρα η προδοσία του Ονοράτο και η ενέδρα στο Βάδο δελ Γιέσο).

Επιπλέον, οι αντάρτες δεν μπορούν ούτε και να στείλουν μήνυμα στην Αβάνα, αφού και οι δυο πομποί τους δεν είναι πλέον λειτουργικοί.

Από εκεί και πέρα, ο Τσε και οι άντρες του θα βρεθούν εντελώς απομονωμένοι.

Είμαστε πάντα χωρίς κανενός είδους σύνδεση και χωρίς ελπίδα για προσεχή αποκατάσταση. (Ημερολόγιο, Ανάλυση του Μήνα Αύγ.-1)

ΤΕΛΟΣ ‘Α ΜΕΡΟΥΣ.

«Ασπάστηκα τον κομμουνισμό εξαιτίας του Στάλιν»

Stalin-Che Guevara- Mottas

Νίκος Μόττας/ Ατέχνως.

Μια ιστορική προσωπικότητα του διεθνούς κομμουνιστικού κινήματος του 20ου αιώνα, την ιδεολογικοπολιτική κληρονομιά της οποίας έχουν επιχειρήσει να οικειοποιηθούν διάφοροι πολιτικοί χώροι είναι αναμφίβολα ο Τσε Γκεβάρα. Τα χρόνια που ακολούθησαν της δολοφονίας του στη Βολιβία, ο Τσε αποτέλεσε σύμβολο για μια σειρά οργανώσεων της ευρύτερης αριστεράς (από τροτσκιστές μέχρι σοσιαλδημοκράτες) αλλά και του αναρχικού χώρου. Ένας πολύ μεγάλος αριθμός αυτών που θαύμασαν και θαυμάζουν τον αργεντίνο επαναστάτη αυτοπροσδοιορίζονται ως «αντισταλινικοί», μισούν και αναθεματίζουν τον Στάλιν ενώ συχνά αναφέρονται στα περήφημα «εγκληματα» της σταλινικής περιόδου. Αντίφαση και ιστορική ειρωνεία: Ο ίδιος ο Τσε Γκεβάρα ήταν θαυμαστής του Στάλιν.

Με αφορμή, λοιπόν, τα 63 χρόνια από το θάνατο του μεγάλου σοβιετικού ηγέτη να θυμήσουμε τι πίστευε ο Τσε για τον Ιωσήφ Στάλιν, όπως προκύπτει από  γραπτά και επιστολές του ίδιου του Ερνέστο Γκεβάρα:

Το 1953, ευρισκόμενος στη Γουατεμάλα, ο 25χρονος τότε Τσε σημείωνε σε γράμμα του στην θεία Μπεατρίς: «Κατά τη διαδρομή μου είχα την ευκαιρία να περάσω απ’ την «επικράτεια»της United Fruit Co, πείθοντας με ακόμη μια φορά πόσο απαίσια είναι αυτά τα καπιταλιστικά χταπόδια. Ορκίστηκα μπροστά σε μια φωτογραφία του παλαιού και θρηνημένου συντρόφου Στάλιν ότι δεν θα ησυχάσω μέχρι να δω τον αφανισμό αυτών των χταποδιών». (Πηγή: Jon Lee Anderson, Che Guevara: A revolutionary life, 1997).

Πέντε χρόνια αργότερα, το 1957, όντας στο καμίνι του αντάρτικου αγώνα στην κουβανική ύπαιθρο, ο Γκεβάρα έγραφε προς το μέλος του Κινήματος της 26ης Ιούλη Ρενέ Ράμος Λατούρ (Ντανιέλ):

«Στα επονομαζόμενα «λάθη του Στάλιν» βρίσκεται η διαφορά μεταξύ μιας επαναστατικής και μιας ρεβιζιονιστικής αντίληψης. Πρέπει να μελετήσεις τον Στάλιν στο ιστορικό πλαίσιο που κινήθηκε, όχι να τον δεις (αποκλειστικά) ως ένα είδος αγριάνθρωπου, αλλά στα συγκεκριμένα ιστορικά όρια. Ασπάστηκα τον κομμουνισμό εξαιτίας του πατερούλη Στάλιν και κανείς δεν πρέπει να ‘ρθει να μου πει ότι δεν πρέπει να διαβάζω Στάλιν. Τον διάβαζα όταν ήταν κάτι πολύ κακό να διαβάζεις γι’ αυτόν. Αυτό ήταν σε μια άλλη εποχή. Και επειδή δεν είμαι πολύ ευφυής, αλλά και ξεροκέφαλος, συνεχίζω να τον διαβάζω. Ιδιαίτερα σε αυτήν τη νέα περίοδο που είναι ακόμη χειρότερο να διαβάζεις (για τον Στάλιν). Τότε, όπως και τώρα, βρίσκω μια σειρά πραγμάτων που είναι πολύ καλά».

 Ο Τσε Γκεβάρα δεν άφηνε έξω απ’ την κριτική του τον αντεπαναστατικό ρόλο του Τρότσκι στη δράση του οποίου χρέωνε «κρυφά κίνητρα» και «θεμελιώδη λάθη». Έγραφε επί παραδείγματι: «Πιστεύω ότι η βασική ιδεολογία στην οποία ο Τρότσκι βασίστηκε ήταν λανθασμένη, τα κρυφά κίνητρα της δράσης του (ήταν) λανθασμένα και τα τελευταία του χρόνια υπήρξαν σκοτεινά. Οι τροτσκιστές δεν έχουν συνεισφέρει τίποτα απολύτως στο επαναστατικό κίνημα – εκεί που έδρασαν περισσότερο ήταν στο Περού αλλά στο τέλος απέτυχαν επειδή χρησιμοποιούν κακές μεθόδους» (Comments on ‘Critical Notes on Political Economy’ by Che Guevara, Revolutionary Democracy Journal, 2007).

Σε γράμμα του προς τον Κουβανό τροτσκιστή- και σημαντικό στέλεχος της Επανάστασης- Αρμάντο Χαρτ, ο Τσε σημείωνε:

«Στην Κούβα δεν υπάρχει τίποτα δημοσιευμένο, εάν εξαιρέσουμε τα σοβιετικά τούβλα, τα οποία φέρουν τη δυσκολία ότι δεν σ’αφήνουν να σκεφτείς – το κόμμα σκέφτεται για σένα και συ πρέπει να το αφομοιώσεις. Θα ήταν αναγκαίο να δημοσιευθεί η πλήρης εργογραφία των Μαρξ, Ένγκελς, Λένιν, Στάλιν (υπογραμμισμένο από τον Τσε στο αυθεντικό έγγραφο της επιστολής) και άλλων σπουδαίων μαρξιστών. Εδώ θα μπορούσαμε να προσθέσουμε τους μεγάλους ρεβιζιονιστές (εάν θέλεις μπορείς να προσθέσεις τον Χρουστσώφ) και επίσης τον φίλο σου τον Τρότσκι ο οποίος υπήρξε και προφανώς έγραψε κάτι»  (Πηγή: εφημερίδα Contracorriente, φυλ. 9, Αβάνα 1997).

Η ρεβιζιονιστική πορεία που ακολούθησε η σοβιετική ηγεσία μετά τις αποφάσεις του 20ου Συνεδρίου του ΚΚΣΕ αποτέλεσε πηγή έντονου προβληματισμού για τον Τσε. Η πολιτική της«αποσταλινοποίησης» και των λαθεμένων, οπορτουνιστικών αντιλήψεων σχετικά με την πορεία οικοδόμησης του σοσιαλισμού που εισήγαγε η ηγεσία Χρουστσόφ μετά το 1956 επέδρασαν καίρια στην αντίληψη του Γκεβάρα για την  επανάσταση και τον σοσιαλισμό.

Ένας εκ των βιογράφων του Γκεβάρα, ο μεξικανός πολιτικός Χόρχε Καστανέδα, γράφει σχετικά (προσθέτοντας και λίγη αντικομμουνιστική σάλσα): «Ο Γκεβάρα έγινε σταλινικός σε μια περίοδο που χιλιάδες νέοι άρχισαν να δυσανασχετούν με την επίσημη εκδοχή του “Κομμουνισμού”. Απέρριπτε ως «ιμπεριαλιστική προπαγάνδα» το λόγο του Χρουστσόφ το 1956 που κατάδικαζε τα εγκλήματα του Στάλιν, ενώ υποστήριξε την ρωσική παρέμβαση στην Ουγγαρία που συνέτριψε την εργατική ανταρσία στη χώρα την ίδια χρονιά»  (Χ.Καστανέδα, The life and death of Che Guevara, 1997).

che

Τέσσερα χρόνια μετά την αρχή της περίφημης «αποσταλινοποίησης», το Νοέμβρη του 1960, ο Γκεβάρα επισκέπτονταν τη Μόσχα ως εκπρόσωπος της κουβανικής κυβέρνησης. Παρά τις παραινέσεις του τότε κουβανού πρέσβη, ο Τσε επέμεινε στην κατάθεση στεφάνου στον τάφο του Στάλιν, στα τείχη του Κρεμλίνου.

Ο Ερνέστο Τσε Γκεβάρα εκτιμούσε βαθιά τον ηγέτη Ιωσήφ Στάλιν και την συμβολή του στην σοσιαλιστική οικοδόμηση. Και αυτό διότι, όπως ο ίδιος έλεγε, «πρέπει να μελετήσεις τον Στάλιν στο ιστορικό πλαίσιο που κινήθηκε […] στα συγκεκριμένα ιστορικά όρια». Αυτό το ιστορικό πλαίσιο και οι εξαιρετικά αντίξοες κοινωνικο-οικονομικές και πολιτικές συνθήκες στις οποίες έδρασε ο Ι.Στάλιν αποσιωπούνται απ’ τους θιασώτες του αντισταλινισμού. Αποσιωπάται το γεγονός ότι η πορεία οικοδόμησης του σοσιαλισμού στην ΕΣΣΔ γίνονταν σε ένα πλαίσιο οξύτατης διαπάλης, με πληθώρα εσωτερικών και εξωτερικών απειλών (ιμπεριαλιστική περικύκλωση), με μια γιγαντιαία προσπάθεια εκβιομηχάνισης που αντιμετώπιζε αντιδράσεις και εκτεταμένα σαμποτάζ, με την πάλη για την κολλεκτιβοποίηση να συναντά την μεγάλη αντίδραση των κουλάκων. Ο Ι. Στάλιν, ως φυσιογνωμία και ηγετική προσωπικότητα, αποτέλεσε προϊόν της δράσης των λαϊκών μαζών σε ένα δεδομένο ιστορικό πλαίσιο. Και ως τέτοια προσωπικότητα, ο Στάλιν καθοδήγησε για 30 συναπτά έτη το Κόμμα των μπολσεβίκων και το λαό της Σοβιετικής Ένωσης, πατώντας στην στέρεα ιδεολογική κληρονομιά του Λένιν. Αυτό, ένας πραγματικός κομμουνιστής, ένας επαναστάτης στην σκέψη και- κυρίως- στην πράξη όπως ο Ερνέστο Γκεβάρα ήταν επομένο να το αναγνωρίσει και να το εκτιμήσει.

Φιντέλ Κάστρο- Πολλές από τις ιδέες του Τσε παραμένουν επίκαιρες στο ακέραιο (Μέρος ‘Γ)

che guevara with fidel castro 12

Η ομιλία αυτή εκφωνήθηκε στις 8 Οκτώβρη 1987 στην κεντρική τελετή για την εικοστή επέτειο του θανάτου του Ερνέστο Τσε Γκεβάρα. Η εκδήλωση πραγματοποιήθηκε στο εργοστάσιο παραγωγής ηλεκτρονικών εξαρτημάτων της πόλης Πινάρ ντελ Ρίο που είχε πρόσφατα ανοίξει τις πύλες του. Το κείμενο πρωτοδημοσιεύθηκε στην εφημερίδα Γκράνμα, όργανο του Κομμουνιστικού Κόμματος της Κούβας στο φύλλο της 12 Οκτώβρη 1987. Το παρόν αναδημοσιεύεται από το βιβλίο του Κάρλος Ταμπλάδα “Η πολιτική οικονομία της οικοδόμησης του σοσιαλισμού” (Εκδόσεις Διεθνές Βήμα, 2014). 

Συνέχεια από ‘Β Μέρος.

Και οι εργαζόμενοι που ανέφερα νωρίτερα συνεισέφεραν τα εξής: για κάθε πέσο που ξοδεύτηκε, αυτοί παρήγαγαν δύο· για κάθε εκατομμύριο πέσος που ξοδεύτηκε, αυτοί παρήγαγαν δύο εκατομμύρια. Αυτοί, όπως και οι εργαζόμενοι που δουλεύουν στο φράγμα του Γουαμά, εκείνοι που εργάζονται στον αγωγό άρδευσης, εκείνοι που εργάζονται στον αυτοκινητόδρομο προς το Πινάρ ντελ Ρίο, εκείνοι που θα εργαστούν στο φράγμα του Παράτε, εκείνοι που άρχισαν να εργάζονται στους δρόμους και στο μηχανοστάσιο ύδρευσης της πόλης υπάρχουν ένα σωρό ομάδες εργατών που με περηφάνια, τιμή, πειθαρχία, αφοσίωση στο έργο, επιτελούν πραγματικά κατορθώματα. Εργάζονται με μεγάλη παραγωγικότητα.

Πριν από μερικές μέρες, συναντηθήκαμε στην πρωτεύουσα με μια ομάδα οικοδόμων που κατασκεύαζε μια λεωφόρο. Είναι όλοι μέλη του κόμματος ή της νεολαίας και είναι εξαιρετικοί εργαζόμενοι, γύρω στους 200 στο σύνολο.

Από το να συνδέσουμε τους μισθούς τους με νόρμες παραγωγής δεν εννοώ ότι αυτό είναι αρνητικό, είναι πολλοί οι κλάδοι όπου κάτι τέτοιο θα ήταν απολύτως σωστό καθώς χειρίζονται πανίσχυρα φορτηγά και μηχανές, δεν χρειάζεται να τους προτείνουμε να εργαστούν περισσότερο, αλλά μάλλον να εργάζονται λιγότερο. Τέτοιοι άνθρωποι κάνουν πολλά, μερικές φορές πάρα πολλά, με υπερβάλλουσα προσπάθεια. Κατά καιρούς χρειάστηκε να τους προτείνουμε να κάνουν λιγότερα δρομολόγια, γιατί με την κατάλληλη ταχύτητα, είναι αδύνατο να πραγματοποιούν είκοσι πέντε δρομολόγια με φορτωμένο φορτηγό, αλλά είκοσι δρομολόγια, γιατί δεν θέλουμε, βέβαια, να σκοτωθούν. Δεν μας ενδιαφέρει μόνο το έργο που παράγουν, αλλά και η ποιότητα με την οποία το παράγουν. Τους είπαμε ότι μας ενδιέφερε πολύ περισσότερο η ποιότητα παρά η ποσότητα. [Χειροκροτήματα]

Η ποσότητα χωρίς την ποιότητα είναι σπατάλη πόρων· χαραμίζονται εργασία και υλικά. Η επίγνωση της αναγκαιότητας εξοικονόμησης και προστασίας των υδάτινων πόρων, η οποία είχε σχεδόν σβήσει εκείνη την επονείδιστη περίοδο όταν τίποτε δεν τελείωνε, επανακτάται σήμερα, και η περιφέρεια του Πινάρ ντελ Ρίο είναι στην πρώτη γραμμή και σε αυτόν τον τομέα. [Χειροκροτήματα]

Οι μπριγάδες που κατασκευάζουν δρόμους στα βουνά του Πινάρ ντελ Ρίο εργάζονται με το ίδιο πνεύμα και η συνείδηση της αναγκαιότητας εξοικονόμησης και προστασίας των υδάτινων πόρων απλώνεται σε όλη την επικράτεια μαζί με την επιθυμία να κατασκευαστούν δρόμοι και εθνικές οδοί και να βελτιωθούν η αποδοτικότητα της οικονομίας μας, τα εργοστάσια, η γεωργία, τα νοσοκομεία και τα σχολεία· να προχωρήσουμε ολοταχώς μπροστά με την οικονομική και την κοινωνική ανάπτυξη της χώρας.

Ευτυχώς μέσα σε αυτά τα χρόνια έχουμε εκπαιδεύσει έναν μεγάλο αριθμό ανθρώπων που έχουν σήμερα υψηλό βαθμό τεχνικής κατάρτισης και πείρας αποφοίτους πανεπιστημίου και μέσου επιπέδου τεχνικούς. Πώς συγκρίνεται αυτό με ό,τι είχαμε τα πρώτα χρόνια της επανάστασης;

Όταν ο Τσε ήταν επικεφαλής στο Υπουργείο Βιομηχανίας, πόσοι μηχανικοί υπήρχαν στη χώρα, πόσοι τεχνικοί, σχεδιαστές, ερευνητές, επιστήμονες; Τώρα πρέπει να έχουμε είκοσι φορές τον αριθμό που είχαμε τότε, ίσως και περισσότερους. Ποιος ξέρει τι θα κατάφερνεαν μπορούσε να υπολογίσει στη συλλογική εμπειρία όλων αυτών των στελεχών που διαθέτουμε σήμερα.

Ας ρίξουμε μια ματιά μόνο στον τομέα της ιατρικής. Είχαμε τότε 3.000 γιατρούς και τώρα έχουμε 28.000. Κάθε χρόνο αποφοιτούν από τις είκοσι μία ιατρικές σχολές μας τόσοι γιατροί όσο το σύνολο των γιατρών στη χώρα τότε. Τι προνόμιο! Τι δύναμη! Τι ισχύς! Από την επόμενη χρονιά θα αποφοιτούν κάθε χρόνο περισσότεροι γιατροί από όσους είχαν παραμείνει στη χώρα τα πρώτα εκείνα χρόνια.

Θα μπορέσουμε ή όχι να θέσουμε σε εφαρμογή όσα έχουμε αποφασίσει να πράξουμε σήμερα στον χώρο της δημόσιας υγείας; Και τι γιατροί είναι! Εργάζονται στην ύπαιθρο, εργάζονται στα βουνά, πάνε στη Νικαράγουα, πάνε στην Αγκόλα, πάνε στη Μοζαμβίκη,πάνε στην Αιθιοπία, πάνε στο Βιετνάμ, πάνε στην Καμπότζη, πάνε στην άκρη της γης! Αυτοί είναι οι γιατροί που εκπαίδευσε η επανάσταση! [Χειροκροτήματα]

Είμαι βέβαιος ότι ο Τσε θα ήταν περήφανος όχι για τα κακής ποιότητας αγαθά τα οποία φτιάχτηκαν με τόσο κομπογιαννίτικο πνεύμα, αλλά για το μορφωτικό επίπεδο που έχει κατακτήσει σήμερα ο λαός μας, για το τεχνολογικό επίπεδο, για τους εκπαιδευτικούς μας, οι οποίοι πήγαν στη Νικαράγουα και τους άλλους 100.000 που προσφέρθηκαν εθελοντικά να πάνε. Θα ήταν περήφανος για τους γιατρούς μας που είναι διατεθειμένοι να πάνε οπουδήποτε στον κόσμο, για τους τεχνικούς μας, για τους εκατοντάδες χιλιάδες συμπατριώτες μας οι οποίοι έχουν λάβει μέρος σε διεθνιστικές αποστολές! [Χειροκροτήματα]

Είμαι βέβαιος ότι ο Τσε θα ήταν περήφανος γι’ αυτό το πνεύμα, όπως είμαστε όλοι. Αλλά δεν πρέπει να επιτρέψουμε να ποδοπατήσουν τα πόδια μας αυτά που οικοδομήσαμε με τον νου και τις καρδιές μας. [Χειροκροτήματα] Περί αυτού πρόκειται. Με όλους τους πόρους που δημιουργήσαμε, με όλη αυτή τη δύναμη θα πρέπει να πάμε μπροστά και να εκμεταλλευτούμε όλες τις δυνατότητες που δίνει ο σοσιαλισμός και η επανάσταση, για να κινητοποιηθεί ο άνθρωπος και να τραβήξει ο κόσμος μπροστά. Θα ήθελα να ήξερα αν οι καπιταλιστές διαθέτουν ανθρώπους σαν αυτούς που αναφέραμε σήμερα.

Πρέπει να τους δει κανείς ως διεθνιστές και ως εργαζομένους· πρέπει να συζητήσεις μαζί τους για να διαπιστώσεις τον τρόπο με τον οποίο σκέπτονται και αισθάνονται, να διαπιστώσεις πόσο βαθιά αγαπούν τη δουλειά τους. Όχι γιατί είναι εργασιομανείς, αλλά γιατί αισθάνονται την ανάγκη να αναπληρώσουν τον χαμένο χρόνο, τον χρόνο που χάθηκε κατά την επανάσταση, τον χρόνο που χάθηκε στα σχεδόν 60 χρόνια της νεοαποικιακής Δημοκρατίας, τον χρόνο που χάθηκε στους αιώνες της αποικιοκρατίας.

Πρέπει να ανακτήσουμε αυτόν τον χρόνο! Και η σκληρή εργασία είναι ο μόνος τρόπος· όχι να περιμένουμε 100 χρόνια για να χτίσουμε 100 βρεφονηπιακούς σταθμούς στην πρωτεύουσα, όταν στην πραγματικότητα μπορούμε να το κάνουμε πράξη σε δύο· όχι να περιμένουμε 100 χρόνια για να χτίσουμε 350 σε όλη τη χώρα, όταν μπορεί να γίνει με τη δουλειά μας να τους χτίσουμε μέσα σε τρία· όχι να περιμένουμε 100 χρόνια για να επιλύσουμε το οικιστικό πρόβλημα, όταν έχουμε τη δυνατότητα με την εργασία μας νατο πράξουμε, με το χαλίκι, την άμμο, τα υλικά, το τσιμέντο μας, ακόμα και το πετρέλαιο και τον χάλυβα που παράγουν οι εργάτες μας, μέσα σε λίγα χρόνια.

Όπως έλεγα σήμερα το απόγευμα στην τελετή στο νοσοκομείο, το έτος 2000 μάς περιμένει στη γωνία. Πρέπει να θέσουμε φιλόδοξους στόχους για το έτος 2000· όχι για το 3000, ούτε το 2100 ή το 2050 και αν κάποιος το προτείνει, πρέπει να του απαντήσουμε: «Αυτό μπορεί να αρμόζει σε εσένα, αλλά όχι σε εμάς! Όχι σε εμάς που έχουμε αναλάβει την ιστορική αποστολή να χτίσουμε μια καινούργια χώρα, μια καινούργια κοινωνία, την ιστορική αποστολή να πραγματοποιήσουμε μια επανάσταση και να αναπτύξουμε τη χώρα· σε εμάς που είχαμε την τιμή και το προνόμιο, όχι μόνο να προωθήσουμε την ανάπτυξη, αλλά τη σοσιαλιστική ανάπτυξη και να εργαστούμε για μια πιο ανθρώπινη και προηγμένη κοινωνία».

Σε αυτούς που ενθαρρύνουν την τεμπελιά και την επιπολαιότητα, θα πούμε: «Θα ζήσουμε περισσότερο από σένα, όχι απλώς καλύτερα από σένα ή όπως θα ζούσαμε αν όλοι ήταν σαν εσένα. Θα ζήσουμε περισσότερο από σένα και θα είμαστε πιο υγιείς από σένα, γιατί με την τεμπελιά σου θα κάθεσαι όλη μέρα και θα γίνεις παχύσαρκος, θα έχεις καρδιολογικά προβλήματα, αρρώστιες του κυκλοφορικού συστήματος και κάθε λογής άλλα νοσήματα, γιατί η εργασία δεν βλάπτει την υγεία σου, η εργασία προάγει την υγεία, η εργασία προστατεύει την υγεία και η εργασία είναι αυτή η οποία δημιούργησε τον άνθρωπο».

Αυτοί οι άνθρωποι που κατορθώνουν τέτοια πράγματα πρέπει να αποτελούν υπόδειγμα. Θα λέγαμε ότι ανταποκρίνονται απόλυτα στο σύνθημα: «Θα γίνουμε σαν τον Τσε»! Εργάζονται όπως εργαζόταν ο Τσε ή όπως θα εργαζόταν ο Τσε. [Χειροκροτήματα]

Όταν συζητούσαμε σε ποιον χώρο θα έπρεπε να πραγματοποιηθεί αυτή η τελετή, υπήρχαν πολλοί υποψήφιοι χώροι. Θα μπορούσε να γίνει στην Πλατεία της Επανάστασης στην πρωτεύουσα, σε κάποια από τις επαρχίες, σε ένα από τα πολλά εργοτάξια ή τους χώρους δουλειάς που επιθυμούσαν οι εργαζόμενοι να πάρουν το όνομα του Τσε.

Σκεφτήκαμε αρκετά το θέμα και θυμηθήκαμε αυτό το καινούργιο και σημαντικό εργοστάσιο, το καμάρι του Πινάρ ντελ Ρίο, το καμάρι της χώρας που δίνει το παράδειγμα του τι είναι δυνατό να πραγματοποιηθεί με πρόοδο, μελέτη και εκπαίδευση σε αυτή την περιφέρεια, η οποία ήταν τόσο παραμελημένη και υποβαθμισμένη στο παρελθόν, και τώρα διαθέτει νέους σε ηλικία εργαζομένους, ικανούς να λειτουργήσουν ένα τόσο περίπλοκο και υπερσύγχρονο εργοστάσιο. Φτάνει μόνο να αναφέρουμε ότι, για να πληρούν τα εργαστήρια όπου τυπώνονται τα κυκλώματα τις απαιτούμενες προδιαγραφές παραγωγής, πρέπει να είναι δέκα φορές πιο καθαρά από μια αίθουσα χειρουργείου. Πόσο σύνθετες κατασκευές, πόση δουλειά χρειάστηκε, με τέτοια ποιότητα και καλό εξοπλισμό! Και τι θαυμάσια δουλειά κάνει εδώ ο κόσμος του Πινάρ ντελ Ρίο! [Χειροκροτήματα]\

Όταν ξεναγηθήκαμε εδώ, μείναμε βαθιά εντυπωσιασμένοι και συζητήσαμε με πολλούς συναγωνιστές, με τα μέλη της Κεντρικής Επιτροπής, γι’ αυτό που κάνετε σε τούτο το εργοστάσιο· στη μηχανουργία, η οποία αναπτύσσεται με γοργούς ρυθμούς· όσα έχετε κατορθώσει στον τομέα των κατασκευών. Είδαμε το λαμπρό μέλλον που έχει αυτή η βιομηχανία στην κατασκευή εξαρτημάτων πρωτοποριακής τεχνολογίας, γεγονός που έχει μεγάλο αντίκτυπο στην ανάπτυξη και την παραγωγικότητα, στην αυτοματοποίηση των διαδικασιών της παραγωγής.

Όταν είδαμε από πρώτο χέρι το εξαιρετικό εργοστάσιό σας, διαπιστώσαμε ότι οι ιδέες που έχετε αναπτύξει τίθενται σε εφαρμογή μέσα από το εργοστάσιο αυτό, το οποίο θα εξελιχθεί σε ένα τεράστιο σύμπλεγμα πολλών χιλιάδων εργαζομένων, το καμάρι της περιφέρειας και το καμάρι της χώρας.

Στα επόμενα πέντε χρόνια θα επενδυθούν σε αυτό περισσότερα από 100 εκατομμύρια πέσος ώστε να γίνει ένας πραγματικός γίγαντας. Όταν μάθαμε ότι οι εργαζόμενοι επιθυμούσαν να του δώσουν το όνομα του Τσε, επειδή αυτός ενδιαφερόταν τόσο πολύ για τα ηλεκτρονικά, τους υπολογιστές και τα μαθηματικά, η ηγεσία του κόμματός μας αποφάσισε ότι θα έπρεπε η τελετή για την εικοστή επέτειο του θανάτου του Τσε να γίνει εδώ [Χειροκροτήματα] και ότι στο εργοστάσιο θα έπρεπε να δοθεί το δοξασμένο και πολυαγαπημένο όνομα του Ερνέστο Τσε Γκεβάρα. [Χειροκροτήματα]

Γνωρίζω ότι οι εργαζόμενοι του εργοστασίου αυτού, οι νέοι σε ηλικία εργαζόμενοί του, οι πολλές δεκάδες μηχανικοί του, οι εκατοντάδες τεχνικοί του, θα τιμήσουν αυτό το όνομα και θα εργαστούν όπως αρμόζει. Αυτό δεν σημαίνει μόνο να είναι εδώ δεκατέσσερις, δώδεκα ή δέκα ώρες, γιατί συχνά σε ορισμένες δουλειές οκτώ ώρες καλής εργασίας αποτελεί πραγματικό κατόρθωμα. Έχουμε παρατηρήσει συναγωνιστές και συναγωνίστριες, ειδικά πολλές εργαζόμενες γυναίκες, να εργάζονται στη μικροηλεκτροσυγκόλληση, η οποία είναι πραγματικά δύσκολη δουλειά και απαιτεί ακρίβεια και φοβερή συγκέντρωση. Τις είδαμε και είναι δύσκολο να φανταστούμε πώς μπορούν αυτές οι συναγωνίστριες να εργάζονται οκτώ ώρες κάνοντας αυτή τη δουλειά και να παράγουν καθημερινά έως και 5.000 μονάδες.

Συναγωνιστές και συναγωνίστριες, μη σκεφτείτε ότι είμαστε της γνώμης ότι ο μόνος τρόπος να επιλύουμε προβλήματα είναι να εργαζόμαστε δώδεκα ή δεκατέσσερις ώρες τη μέρα. Υπάρχουν δουλειές όπου δεν μπορείς να εργαστείς δώδεκα ή δεκατέσσερις ώρες. Σε ορισμένα πόστα, ακόμα και οι οκτώ ώρες μπορεί να είναι πολλές. Κάποια μέρα ελπίζουμε ότι όλες οι εργάσιμες μέρες δεν θα είναι ίδιες. Ελπίζουμε ότι σε ορισμένους τομείς αν έχουμε επαρκές προσωπικό, και θα το έχουμε αν απασχολούμε τους εργαζόμενους αποτελεσματικά θα μπορούμε να έχουμε εργάσιμες μέρες των έξι ωρών.

Αυτό που θέλω να πω είναι ότι, για να είμαστε άξιοι του παραδείγματος και του ονόματος του Τσε, πρέπει να χρησιμοποιεί κανείς την εργάσιμη μέρα με τους σωστούς ρυθμούς, να ενδιαφέρεται για την τήρηση υψηλών προδιαγραφών, να έχει ανθρώπους ικανούς να κάνουν διάφορες εργασίες, να αποφεύγει να έχει πλεονάζον προσωπικό, να εργάζεται με οργανωμένο τρόπο και να αναπτύσσεται η συνείδηση.
Είμαι βέβαιος ότι οι εργαζόμενοι σε αυτό το εργοστάσιο θα φανούν αντάξιοι του ονόματος του Τσε [Χειροκροτήματα], ακριβώς όπως είμαι βέβαιος ότι άξιζε σε αυτή την περιφέρεια να φιλοξενήσει την τελετή της επετείου και ότι θα συνεχίσει να δείχνει ότι είναι άξια.

Αν μένει κάτι να πούμε απόψε είναι ότι, παρά τα προβλήματά μας· παρά το γεγονός ότι, για λόγους που έχουμε αναλύσει στο παρελθόν, διαθέτουμε λιγότερο σκληρό συνάλλαγμα από ποτέ· παρά την ξηρασία· παρά την εντατικοποίηση του ιμπεριαλιστικού αποκλεισμού από τη στιγμή που βλέπω τον λαό μας να ανταποκρίνεται, από τη στιγμή που διαπιστώνω ότι ανοίγονται μπροστά μας όλο και περισσότερες δυνατότητες, νιώθω βέβαιος, νιώθω αισιόδοξος και είμαι απόλυτα πεπεισμένος ότι θα πραγματοποιήσου- με όλα όσα αποφασίσαμε να πράξουμε! [Χειροκροτήματα]

Θα τα πραγματοποιήσουμε με τον λαό, με τις μάζες· θα τα πραγματοποιήσουμε με αρχές, με την περηφάνια και την τιμή κάθε μέλους του κόμματος, κάθε εργαζομένου, κάθε νέου, κάθε αγρότη και διανοούμενου!

Με περηφάνια δηλώνω ότι τιμούμε αντάξια τον Τσε και ότι αυτός είναι πιο ζωντανός από ποτέ, το ίδιο είναι και η πατρίδα! Αν αυτός είναι ένας πιο ισχυρός από ποτέ αντίπαλος του ιμπεριαλισμού, η πατρίδα μας θα είναι επίσης πιο ισχυρή από ποτέ ενάντια στον ιμπεριαλισμό και στη σάπια ιδεολογία του! [Χειροκροτήματα] Και αν κάποτε επιλέξαμε τον δρόμο της επανάστασης, μιας επανάστασης σοσιαλιστικής και κομμουνιστικής, τον δρόμο της οικοδόμησης του κομμουνισμού, σήμερα είμαστε πιο περήφανοι που επιλέξαμε αυτόν τον δρόμο, γιατί είναι ο μόνος που μπορεί να αναδείξει ανθρώπους σαν τον Τσε και έναν λαό που αποτελείται από εκατομμύρια άντρες και γυναίκες ικανούς να είναι σαν τον Τσε! [Χειροκροτήματα]

Όπως έλεγε ο [Χοσέ] Μαρτί, μπορεί να υπάρχουν άνθρωποι χωρίς αξιοπρέπεια, υπάρχουν όμως και άνθρωποι που σηκώνουν στις πλάτες τους την αξιοπρέπεια πολλών ανθρώπων! Θα μπορούσαμε να προσθέσουμε ότι υπάρχουν άνθρωπο οι οποίοι σηκώνουν στις πλάτες τους την αξιοπρέπεια όλου του κόσμου, και ένας από αυτούς ήταν ο Τσε!

Πατρίδα ή θάνατος!
Θα νικήσουμε!