ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΤΟΥ ΕΔΟΥΑΡΔΟ ΓΑΛΕΑΝΟ – Αργεντινή και Δ.Ν.Τ.

Συνέντευξη στο Γιώργο Αυγερόπουλο.

Ο Εδουάρδο Γαλεάνο γεννήθηκε στο Μοντεβιδέο της Ουρουγουάης το 1940. Ξεκίνησε ως δημοσιογράφος σε εφημερίδες και περιοδικά, αλλά το 1973 εξορίστηκε από τη δικτατορία της Ουρουγουάης, αρχικά στην Αργεντινή και έπειτα στη Βαρκελώνη. Το 1985 επέστρεψε  στην πατρίδα του, όπου ζει μέχρι σήμερα. Έγραψε 14 λογοτεχνικά έργα, αρθρογραφεί σε εφημερίδες και περιοδικά και έχει λάβει πολυάριθμα διεθνή βραβεία. Είναι ο δημιουργός του έργου: «Οι ανοιχτές φλέβες της Λατινικής Αμερικής», το οποίο θεωρείται το ευαγγέλιο των καταπιεσμένων λατινοαμερικανών και είναι το βιβλίο που δώρησε ο Ούγκο Τσάβες στον Μπάρακ Ομπάμα, κατά την τελετή ανάληψης της κυβέρνησης των Η.Π.Α.

Στην Αργεντινή έγινε ένα οικονομικό πείραμα από το Δ.Ν.Τ. και την παγκόσμια οικονομική εξουσία, το οποίο απέτυχε. Τί πιστεύετε για τις οικονομικές κρίσεις που ζει η Λατινική Αμερική και όλος ο κόσμος;
Υπάρχει ένα παγκόσμιο σύστημα εξουσίας, που όταν εγώ ήμουν μικρός το έλεγαν καπιταλισμό, ενώ τώρα το αποκαλούν οικονομία της Αγοράς. Έχει επίσης κι άλλα καλλιτεχνικά ονόματα. Αλλά το κύριο χαρακτηριστικό του είναι ότι κοινωνικοποιεί τις απώλειες και ιδιωτικοποιεί τα κέρδη. Έτσι λοιπόν αυτό το παγκόσμιο σύστημα εξουσίας κάθε λίγο καιρό, κάθε λίγα χρόνια, επιβάλλει νέες λιτότητες, σφίγγοντας τις βίδες για να αποτελειώσει με όλα όσα αντιτίθενται στο βασικό νόμο του συστήματος: Ιδιωτικοποίηση των κερδών και κοινωνικοποίηση των ζημιών.

Θυμάστε κάτι από το 2001 στην Αργεντινή;
Στην Αργεντινή εφαρμόστηκε πολύ σκληρά η πολιτική των υποχρεωτικών ιδιωτικοποιήσεων, σε όλους τους κερδοφόρους τομείς. Θυμάμαι  για παράδειγμα ταξίδευα με την Aerolineas Argentinas, η οποία τότε ήταν μια από τις καλύτερες εταιρίες του κόσμου. Την ιδιωτικοποίησαν για να τη δολοφονήσουν, για να την εξοντώσουν. Για να μπορέσουν να βγάλουν όφελος διαμέσου των ιδιωτικών επενδύσεων κι ό,τι αυτό συνεπάγεται, όπως οι δωροδοκίες στους συνένοχους πολιτικούς. Το αποτέλεσμα ήταν μια εθνική καταστροφή. Ήταν τρομερό! Και όχι μόνο για την Aerolineas Argentinas. Ιδιωτικοποίησαν ό,τι μπορούσαν και πάνω απ’ όλα το πετρέλαιο που είχε πολύ «ψωμί», καθώς έβλεπαν ότι αυτό θα είναι το πιο επικερδές εμπόριο απ’ όλα.

Και παράλληλα εφάρμοσαν το Νόμο της Μετατρεψιμότητας…
Ναι, αυτόν τον δημαγωγικό νόμο που εφαρμόστηκε από τον Μένεμ, έναν ψεύτη πολιτικό και ληστή. Επρόκειτο για ένα είδος Αργεντίνου Μπερλουσκόνι. Διακήρυξε λοιπόν, αυτόν τον παράλογο νόμο, που επέβαλλε τη νομισματική ισοτιμία μεταξύ του δολαρίου και του νομίσματος της Αργεντινής. Ήταν ένας νόμος που καμιά σχέση δεν είχε με την οικονομία και τις οικονομικές δραστηριότητες. Ήταν ένας νόμος που γεννήθηκε μόνο από την πολιτική δημαγωγία.
Τότε μάλιστα θυμάμαι, είχα πει σε κάποιους Αργεντίνους φίλους που είχαν εξουσίες και συνδέονταν τότε με τον οικονομικό τομέα: « Μα πώς φτιάξατε έναν τέτοιο νόμο! Δεν φτιάχνετε καλύτερα έναν νόμο που κάθε αργεντίνικο πόσο να αξίζει όσο 10 δολάρια! Γιατί όχι; Έτσι κι αλλιώς αυτός ο νόμος είναι πλαστός, είναι σκέτη φαντασία. Είναι εντελώς άσχετος!»
Αλλά εντάξει, αυτά τα πλαστά θαύματα, αυτοί οι αντικατοπτρισμοί, στο τέλος πληρώνονται. Και την ώρα που πληρώνονται φυσικά όπως πάντα αυτοί που την πληρώνουν είναι οι φτωχοί, οι πιο απροστάτευτοι της κοινωνίας.

Ποια είναι η γνώμη σας για τον Πρόεδρο Κίρσνερ;
Ο Πρόεδρος Κίρσνερ ήταν ένας άνδρας αντιφατικός, που προήλθε από το χώρο του Μένεμ και είχε συνεργαστεί στις ιδιωτικοποιήσεις των πετρελαίων.
Αλλά μετά, όταν ανέβηκε στην Προεδρία, έγινε ένας από τους κυριότερους πρωταγωνιστές σ’ αυτήν τη διαδικασία αλλαγής στην Λατινική Αμερική. Πιθανότατα άσκησε μια από τις πιο τολμηρές  πολιτικές παγκοσμίως, σε σχέση με την εθνική αξιοπρέπεια και τα ανθρώπινα δικαιώματα. Ήταν η καλύτερη στον τομέα  των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Εξαφάνισε για παράδειγμα το προνόμιο της ατιμωρησίας των στρατιωτικών και διέσωσε τη συλλογική μνήμη, η οποία είχε ταπεινωθεί από τη στρατιωτική δικτατορία.

Πως είδατε την κοινωνική αναταραχή στην Αργεντινή το 2001;
Ήταν πολύ σπουδαία.Ο κόσμος ξεχύθηκε στους δρόμους. Ήταν ένας λαϊκός χείμαρρος όπως λέμε στα ισπανικά, που κατάφερε να ρίξει μια αναξιοπρεπή κυβέρνηση και μετά από απ’ αυτό ξεκίνησε μια πολύ δύσκολη διαδικασία.
Στην αρχή ο δρόμος ήταν γεμάτος αγκάθια και μετά εμφανίστηκαν κυβερνήσεις, πάνω απ’ όλα του Κίρσνερ και μετά της Κριστίνα, που προσπάθησαν με σχετική επιτυχία, θεωρώ, να προωθήσουν ένα πείραμα εθνικής αξιοπρέπειας και ανάκτησης των χαμένων, των κρατικών εταιρειών δηλαδή, που πουλήθηκαν τζάμπα.
Φανταστείτε, ότι υπήρξαν αεροπλάνα της Aerolineas Argentinas, που πουλήθηκαν για 1 δολάριο στην Iberia. 1 δολάριο! Είτε το πιστεύετε είτε όχι, είναι αλήθεια. Σας το ορκίζομαι δεν είναι απ’ τη φαντασία μου!
Θέλησαν επίσης να ανακτήσουν και τους χαμένους μισθούς. Γιατί η κατάσταση της εργατικής τάξης στην Αργεντινή είχε γίνει ανυπόφορη. Ευτυχώς όλα αυτά έπλευσαν με ευνοϊκό άνεμο.

Ποια ήταν η εικόνα ή στιγμή που σας συγκίνησε πιο πολύ από εκείνα τα γεγονότα;
Πιστεύω ότι είναι το τίμημα σε ανθρώπινες ζωές που δε μετριέται με στατιστικές. Υπάρχουν οι νεκροί, οι εξαφανισθέντες, τα παιδάκια που απήγαγαν, αλλά και οι τσακισμένες ζωές που μένουν. Και οι τσακισμένες για πάντα ζωές, δεν εμφανίζονται σε καμιά στατιστική.

Για εσάς τι σημαίνει το Δ.Ν.Τ.;
Είναι ένας οργανισμός που κυβερνά τις Κυβερνήσεις, ασκώντας πραγματική τρομοκρατία. Συμπεριφέρονται όπως οι μαφιόζοι, «απαγάγοντας» ολόκληρες χώρες, πληρώνονται τα λύτρα, αλλά δεν επιστρέφουν πίσω τα θύματα. Τα λύτρα τα ονομάζουν υπηρεσίες του χρέους. Στραγγαλίζουν τους μισθούς και κάνουν ό,τι οι κάνουν οι μαφιόζοι. Η γλώσσα της μαφίας μπορεί πολύ καλά να ορίσει το έργο αυτών των τεχνοκρατών που εκβιάζουν τις χώρες.
Το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο ονομάζεται «Διεθνές», αλλά το διοικούν και παίρνουν αποφάσεις, μόνο 5 χώρες. Γιατί το δικαίωμα ψήφου αναλογεί στο κεφάλαιο που έχει επενδυθεί, έτσι αυτοί που έχουν τα περισσότερα λεφτά εκεί μέσα, είναι αυτοί που στ’ αλήθεια διατάζουν. Και η Παγκόσμια Τράπεζα είναι το δίδυμο αδερφάκι του, γεννήθηκαν μαζί. Σαν τον Ρωμύλο και το Ρέμο, και οι δυο θήλασαν τη λύκαινα κι επίσης είναι και γείτονες. Ζούνε κοντά στον Λευκό Οίκο.
Είναι πέντε οι χώρες που κυβερνούν τον κόσμο και μετά μιλούν για δημοκρατία. Ποια δημοκρατία; Αυτές οι 5 χώρες μάλιστα, που επαγρυπνούν για την ειρήνη, είναι οι 5 βασικοί παραγωγοί όπλων! Δηλαδή κάνουν το εμπόριο του πολέμου, ενώ υποτίθεται ότι είναι οι συνοδοί και οι φύλακες-αρχάγγελοι της παγκόσμιας ειρήνης. Αυτό μου φαίνεται πολύ υποκριτικό!

Το Δ.Ν.Τ. λέει: «Κοιτάξτε εμείς δεν φταίμε! Εμείς κάνουμε εισηγήσεις και οι χώρες έχουν την ευθύνη για τις αποφάσεις που παίρνουν».
Ναι, αυτό είναι αλήθεια. Οι ισχυροί ταπεινώνουν τους αδύναμους σε μεγάλο βαθμό, γιατί εμείς οι αδύναμοι δεν γίναμε ακόμη ικανοί να φτιάξουμε ένα κοινό μέτωπο άμυνας.
Η εξουσία αυτής της υπερκυβέρνησης που κυβερνά τις Κυβερνήσεις, τώρα πια δεν ασκείται μόνο στους συνήθεις αδύναμους, στις χώρες που αποκαλούνται 3ος Κόσμος, στις χώρες του παγκόσμιου νότου και της Αφρικής, στις χώρες της Λατινικής Αμερικής και σε ένα μεγάλο κομμάτι της Ασίας, αλλά επίσης ασκείται σε χώρες της ίδιας της Ευρώπης.
Υπάρχουν κάποιες παγκόσμιες δομές που εξηγούν όλα αυτά τα πράγματα. Κι ενάντια σ’ αυτές τις δομές στην Λατινική Αμερική τώρα αρχίζει ένας αγώνας και γίνεται συνειδητό ότι το πεπρωμένο δεν είναι μοιραίο. Αν και οι Έλληνες κάποιες άλλες εποχές πίστεψαν πως ήταν. Στην πραγματικότητα όμως, το μέλλον μπορείς να το ανακαλύψεις, να το φανταστείς, αντί να υποταχτείς σ’ αυτό.

Στην Αργεντινή υπάρχουν πάνω από 200 κατειλημμένες εταιρίες. Αυτό αποτελεί κάτι πολύ ενδιαφέρον!
Συμβαίνει και σε άλλες χώρες επίσης, αλλά το σημαντικό είναι ότι στην Αργεντινή εξελίσσεται μια πολύ ενδιαφέρουσα ιστορία. Σε κάποιες περιπτώσεις με επιτυχία και σε άλλες όχι και τόσο. Όμως, έτσι κι αλλιώς έγινε η δοκιμή και αποτελεί ένα μάθημα προς την τάξη των επιχειρηματιών, για να καταλάβουν ότι δεν είναι αδύνατο να λειτουργήσουν τα πράγματα χωρίς αυτούς.
Γιατί το δικαίωμα στην εργασία είναι πιο πάνω από την κερδοφορία. Εμείς κατοικούμε σε έναν δύσκολο κόσμο που ταυτοποιεί τις αξίες με την τιμή. Ο μεγάλος ισπανός ποιητής Αντόνιο Ματσάδο έλεγε: «Σήμερα, οποιοσδήποτε βλάκας μπερδεύει τις αξίες με την τιμή». Κι αυτό γράφτηκε στη δεκαετία του’30. Αλλά πέρασαν 80 χρόνια και η φράση αυτή είναι πιο επίκαιρη από ποτέ. Ο κόσμος σήμερα, για παράδειγμα, υποτιμά την εργασία, γιατί σήμερα η δουλειά κοστίζει λιγότερο κι απ’ τα σκουπίδια. Ταυτοποιεί την αξία με την τιμή, ενώ στην πραγματικότητα τα πράγματα είναι ανάποδα. Αυτό που φαίνεται μηδαμινό γιατί έχει μιαν ασήμαντη τιμή, είναι αυτό που έχει και τη μεγαλύτερη αξία. Πάνω απ’ όλα από άποψης ανθρώπινων αξιών.

Πιστεύετε ότι η Αργεντινή κατάφερε να νικήσει το Δ.Ν.Τ.;
Τουλάχιστον είχε μια συμπεριφορά μεγάλης αξιοπρέπειας! Αυτό μπορώ να σας πω. Αυτή η συμπεριφορά μεγάλης αξιοπρέπειας μου φαίνεται παραδειγματική. Όταν έρχονται οι του Δ.Ν.Τ. και λένε: «Εσείς θα πρέπει να κάνετε ….», «Όχι, κύριοι κάνετε λάθος. Κάνατε λάθος στο μέρος και στη στιγμή. Εδώ σ’ αυτήν τη χώρα δε μπορείτε να μιλάτε έτσι. Αυτή η χώρα έχει μια κυβέρνηση δημοκρατικά εκλεγμένη. Δεν εκλέξανε εσάς! Κανείς δεν σας ψήφισε, κύριοι τεχνοκράτες, κανείς δεν σας ψήφισε».

Πιστεύετε ότι η Αργεντινή κέρδισε κάτι από αυτήν την τραγική κρίση; Ο κόσμος έμαθε κάτι, απέκτησε κάποια πολιτική συνείδηση;
Πιστεύω, πως ναι. Αυτή η χώρα έχει χαράξει ένα καλό δρόμο και μακάρι να συνεχίσει να τον ακολουθεί. Δεν έγινε από κάποιους πεφωτισμένους που ήρθαν από ψηλά και οδήγησαν τα πλήθη, αλλά ήταν αποτέλεσμα του λαϊκού αγώνα. Πάντα αυτό συμβαίνει όταν οι διαδικασίες είναι γνήσιες, συμβαίνουν κι έρχονται από κάτω προς τα πάνω και από μέσα προς τα έξω. Κι όχι αντίθετα! Στην Αργεντινή υπήρξε και υπάρχει μια πολύ ενδιαφέρουσα διαδικασία αλλαγής που προωθείται από την εργατική τάξη, πολύ οργανωμένη, κάτι το οποίο δεν έχει σταματήσει. Έσπασε τους δεσμούς με το συνδικαλιστικό κίνημα, το οποίο κι αυτό πάσχει από μια «κύστη» γραφειοκρατίας που εμποδίζει την ολική του ανάπτυξη. Αντιθέτως, άρχισαν να φαίνονται πολύ ενδιαφέροντα σημάδια εξέγερσης.

Advertisements

ΤΟ ΝΑΡΚΩΤΙΚΟ ΠΟΥ ΓΕΝΝΗΣΕ Η ΚΡΙΣΗ – Αργεντινή και Δ.Ν.Τ.

Μέσα στο οικονομικό και κοινωνικό χάος που προκάλεσε η χρεοκοπία της Αργεντινής, ένα νέο ναρκωτικό εμφανίστηκε στη χώρα: «Το Πάκο» ή αλλιώς «ο κλέφτης του μυαλού», «ο εξολοθρευτής των φτωχών». Η εξάπλωσή του υπήρξε αστραπιαία.

«Το 2001, στο απόγειο της κρίσης. Όταν υπήρχε μεγάλη αβεβαιότητα στη χώρα. Όταν οι άνθρωποι δεν είχαν εργασία και αλλάξαμε 5 Προέδρους. Ήταν ένα πραγματικό χάος εκείνη την περίοδο. Τα άτομα που πουλούσαν ναρκωτικά μέσα στις γειτονιές επέλεξαν τότε να πουλήσουν το Πάκο, γιατί ήταν ένα ναρκωτικό φθηνότερο. Οι νέοι, ακόμα και παιδιά, άρχισαν να καταναλώνουν το πάκο», θυμάται η Βίλμα, που ζει σε μια από τις παραγκουπόλεις του Μπουένος Άιρες. Τα παιδιά της είναι και αυτά χρήστες του νεόφερτου ναρκωτικού.

Η Αργεντινή, χώρα εισαγωγής κοκαΐνης μέχρι το 2001, ξαφνικά μετατράπηκε σε χώρα παραγωγός. Πολλά παράνομα εργαστήρια άρχισαν να παράγουν υδροχλωρική, δηλαδή την κρυσταλλική κοκαΐνη, και από τα υπολείμματα  της κατεργασίας της έφτιαξαν το πάκο. Η τιμή του είναι πολύ χαμηλή, 50 λεπτά του δολαρίου το 1 γραμμάριο, και επομένως είναι προσιτό στους φτωχούς νέους, που εξαθλιώθηκαν ακόμη περισσότερο μετά την κρίση.

«Υπήρξε μια στρατηγική για να γίνει δημοφιλές το 2001 και κυρίως το 2002, όπου επίτηδες αποσύρανε από την αγορά τα δύο ναρκωτικά που στην Αργεντινή ακόμα είναι παράνομα και μεγάλης χρήσης, τη μαριχουάνα και την κοκαΐνη -και γεμίσανε οι δρόμοι με πάκο», εξηγεί ο Βάλδο Φερράρι, Διευθυντής λειτουργίας της Κοινωνικής Βοήθειας κατά των εθισμών του δήμου του Μπουένος Άιρες. «Δεν έχουμε καμία αμφιβολία ότι έπρεπε να εξολοθρευτεί  μια ολόκληρη γενιά. Έπρεπε να εξολοθρευτεί μια γενιά εφήβων και νέων που δεν θα είχε δουλειά , δεν θα είχε θέση στα σχολεία και στα πανεπιστήμια, δεν θα είχε δυνατότητες να ενταχθεί με κανέναν τρόπο με τον οποίο οι γενιές καταλαμβάνουν τον χώρο τους στη κοινωνία. Και επιπλέον, δεν έπρεπε να είναι παρούσες για να αντιμετωπίσουν και να αγωνιστούν για τα δικαιώματα τους, απέναντι σ’ αυτές τις πολιτικές εξουσίες».

«Το Πάκο είναι πολύ εύκολο να βρεθεί», μας λέει ο Πάμπλο, χρήστης ο ίδιος. «Έρχεται μόνο του σε σένα. Μερικές φορές κάποιος το ψάχνει κι άλλες έρχεται από μόνο του. Μερικές φορές είναι κάποιος όρθιος ή καθιστός όπως τώρα, κι έρχεται μόνο του». Οι χρήστες φτιάχνουν αυτοσχέδια πιπάκια από κεραίες αυτοκινήτων ή ραδιοφώνων, τοποθετούν μέσα το πάκο μαζί με σύρμα για το πλύσιμο των πιάτων, το καίνε με αναπτήρες που βγάζουν μεγάλη φλόγα και εισπνέουν τις αναθυμιάσεις που παράγονται. Πολλοί χρήστες παθαίνουν εγκαύματα στα δάχτυλα ή στην στοματική κοιλότητα, με αποτέλεσμα πολλοί να χάνουν τα δάκτυλά τους από προχωρημένα εγκαύματα. «Με τη χρήση του εθίζεσαι να ακυρώνεις τα πάντα. Γίνεσαι απαθής και δε νοιώθεις τίποτα, ούτε καλό ούτε κακό, δε νοιώθεις εντελώς τίποτα. Νοιώθεις «σβησμένος» χωρίς καμιά ανησυχία και χωρίς ενδιαφέρον για οτιδήποτε. Εγώ δεν ξέρω πώς είναι να ζεις εδώ, σ’ αυτή τη γειτονιά. Εγώ ξέρω πώς είναι να πεθαίνεις εδώ. Αυτό το γνωρίζουμε καλά εμείς οι χρήστες του πάκο. Πεθαίνουμε κάθε μέρα, δε ζούμε κάθε μέρα», μας εξομολογείται ο Pablo.

Η επίδραση του πάκο είναι άμεση. Προκαλεί ευφορία, αλλά κυρίως απάθεια και ο χρήστης δεν πεινά, αλλά ούτε μπορεί να κοιμηθεί για πολλές ώρες. Το πάκο επιδρά στους νευροδιαβιβαστές του εγκεφάλου και ο χρήστης χάνει την επικοινωνία του με το εξωτερικό περιβάλλον. Επίσης προκαλεί μεγάλες βλάβες στους πνεύμονες και στην καρδιά. Μέσα σε 6 μήνες μπορεί να προκαλέσει τη νέκρωση του εγκεφάλου.
«Το πάκο κάνει το νευρώνα να εξαντλείται γρήγορα, λόγω υπερβολικής του λειτουργίας και του προκαλεί πρόωρη γήρανση, ενώ παράλληλα προκαλεί το θάνατο των εγκεφαλικών κυττάρων. Αυτό δημιουργεί λόγω του συνεχόμενου τρόπου χρήσης του μια νευρολογική φθορά στη νόηση, που εμείς πολύ απλά την αποκαλούμε «αποβλάκωση» του παιδιού. Το παιδί μένει χωρίς νευρικό σύστημα που να το καθιστά ικανό. Και πάνω απ’ όλα, το μέρος που φθείρεται περισσότερο είναι το εμπρόσθιο τμήμα του εγκεφάλου, στο οποίο βρίσκεται το μεγαλύτερο μέρος των διανοητικών λειτουργιών και της νευροεπικοινωνίας», μας εξηγεί ο γιατρός Carlos Damin, τοξικολόγος.

Σε σύντομο χρονικό διάστημα, το Πάκο προκαλεί ισχυρό εθισμό, με αποτέλεσμα οι χρήστες να ζουν πραγματικά μόνο για το πάκο και να προβαίνουν σε κλοπές, ληστείες και δολοφονίες για να εξασφαλίσουν τη δόση τους. Δεδομένου ότι η επίδρασή του διαρκεί μόνο 15 λεπτά περίπου, οι χρήστες κάνουν επαναλαμβανόμενες χρήσεις για να ικανοποιήσουν τα στερητικά τους σύνδρομα, που είναι πραγματικά βασανιστικά. «Όταν τελείωνε το ναρκωτικό ήταν η χειρότερη στιγμή! Γιατί έπρεπε πάλι να σκεφτώ από πού θα έβρισκα τα λεφτά για να ξανακάνω χρήση. Πολλές φορές κάνεις πράγματα που ίσως να μη θέλεις να τα κάνεις. Για παράδειγμα, το να κλέψεις από τη μάνα σου», μας λέει για το καθημερινό του μαρτύριο ο Alciel, χρήστης πάκο. Σύμφωνα με εκτιμήσεις, στην Αργεντινή καταναλώνονται καθημερινά 500.000 δόσεις, ενώ η χρήση του την τελευταία δεκαετία αυξήθηκε κατά 200%.

Είναι πολύ δύσκολο να καταπολεμήσεις τη διάδοση του πάκο γιατί τα «κιόσκια», όπως λέγονται, τα έχουν φτωχοί που πουλούν σε φτωχά παιδιά. Η αστυνομία μοιάζει ανίκανη να αντιμετωπίσει το φαινόμενο και κατηγορείται από πολλούς κατοίκους ότι είναι διεφθαρμένη και ότι συμμετέχει και η ίδια στο θανατηφόρο αυτό εμπόριο. Έτσι οι ίδιες οι μάνες των παιδιών που αφανίζονται από το πάκο αναγκάστηκαν να πάρουν την τύχη στα χέρια τους. Δημιούργησαν οργανώσεις πολιτών, «Madres contra el paco» (Μητέρες ενάντια στο πάκο), για να καταπολεμήσουν τη μάστιγα στις φτωχογειτονιές τους. Περιπολούν τα βράδια για να αποτρέψουν το εμπόριο του πάκο, με κίνδυνο της ζωής τους από τους ναρκοεμπόρους, μαζεύουν τους χρήστες, τους περιποιούνται και τους προωθούν στα λιγοστά κέντρα αποτοξίνωσης που υπάρχουν. «Μαχόμαστε πολύ δυνατά κατά της χρήσης του πάκο, γιατί ξέρουμε ότι είναι θανατηφόρο! Καταλάβαμε ότι αυτό είναι ένα άλλο είδος ναρκωτικού, που εξαθλιώνει τα παιδιά μας. Γι’ αυτό και αρχίσαμε να κάνουμε επιθέσεις σ’ αυτούς που το πουλούσαν. Συγκεντρωθήκαμε με τους γείτονες και τις μάνες, μέχρι και με τα ίδια τα παιδιά, ενωθήκαμε κι άρχισε ο κόσμος να τους καταγγέλλει», μας λέει η Βίλμα. Η Ciudad Oculta, η Μυστική Πόλη, όπου κατοικεί, είναι μια από τις πιο επικίνδυνες φτωχογειτονιές του Μπουένος Άιρες. Κυριαρχεί ο σκοτεινός κόσμο του πάκο, αφανίζοντας καθημερινά χιλιάδες νέους και μικρά παιδιά και οδηγώντας τα ακόμη περισσότερο στο κοινωνικό περιθώριο και την καταστροφή.

«Ακόμα δεν μπορέσαμε να μετρήσουμε τις πραγματικές παραμέτρους του 2001, 2002», τονίζει εμφατικά ο  Βάλδο Φερράρι, Διευθυντής της Κοινωνικής Βοήθειας κατά των εθισμών. «Ο αποκλεισμός μεγάλων κομματιών του πληθυσμού, που δεν έχουν θέση στην εργασιακή αγορά και στη διανομή του πλούτου, είναι αναγκαίο στοιχείο για τη νεοφιλελεύθερη διανομή του πλούτου. Άρα το πάκο είναι αναγκαίο για να εδραιώσει τον αποκλεισμό και να εξασφαλίσει ότι δε θα υπάρξουν χιλιάδες και εκατομμύρια υγιείς και σκεπτόμενοι νέοι που θα θέσουν μια διαφορετική κοινωνία. Το ίδιο το κράτος είναι που  εγγυάται  ένα πολιτικό – οικονομικό φαινόμενο συσσώρευσης πλούτου και κοινωνικού αποκλεισμού και μετά πρέπει να βγει για να δει πώς μπορεί να μειώσει τον πόνο, που το ίδιο το σύστημα δημιούργησε».

ΑΝΤΑΛΛΑΚΤΙΚΑ ΠΑΖΑΡΙΑ ΚΑΙ ΕΡΓΟΣΤΑΣΙΑ ΧΩΡΙΣ ΑΦΕΝΤΙΚΑ – Αργεντινή και Δ.Ν.Τ.

Το διάστημα της κρίσης στην Αργεντινή, αναπτύχθηκαν από το λαό εναλλακτικές μορφές οικονομίας, έξω από την, παρουσιαζόμενη ως αναπόφευκτη, καπιταλιστική γραμμή παραγωγής και κατανάλωσης, που βοήθησαν τον κόσμο να επιβιώσει.

Έτσι, ο λαός που πεινά καταφεύγει στο «Τρουέκε», ένα σύστημα ανταλλαγής προϊόντων και υπηρεσιών. 10 εκατομμύρια κάτοικοι επιβιώνουν χάρη στο Τρουέκε, που λαμβάνει μεγάλες διαστάσεις στη χώρα. Τα μέλη του, μάλιστα, υποστηρίζουν ότι μ’ αυτόν τον τρόπο αποφεύχθηκε η αιματοχυσία και η βία, από τους ανθρώπους που προσπαθούσαν να επιβιώσουν.

«Τελικά τί είναι η Αγορά; Η Αγορά είμαστε όλοι εμείς! Είναι περισσότερο απλή και κοντινή προς εμάς απ’ όσο νομίζουμε. Είναι εφικτό λοιπόν, να μετατρέψεις το επιχειρησιακό σύστημα ξεκινώντας απ’ αυτήν την Αρχή. Έτσι, στην Αγορά του Τρουέκε, αυτό στο οποίο δίνουμε μεγάλη σημασία, είναι η ανταλλαγή», μας εξηγεί ο Ρούμπεν Ραβέρα, ένας από τους ιδρυτές του Τρουέκε. «Για παράδειγμα, εγώ είμαι μαραγκός και πουλώ ένα έπιπλο σε κάποιον κι αυτός θα ανταποκριθεί σε μένα με ένα άλλο προϊόν. Αυτή η μελέτη της  αγοράς μέσα από μια μικροαγορά, κάνει τον κόσμο να πραγματοποιεί ένα σπουδαίο άλμα στην θεώρησή του για την οικονομία. Κι αυτό γνωρίζουμε ότι είναι πολύ επικίνδυνο. Είναι πολύ επικίνδυνο ο κόσμος να κάνει πρακτική μια μέθοδο που του επιτρέπει να’ ναι ανεξάρτητος, να’ ναι αυτός που καθορίζει τη μοίρα του. Να μην εξαρτάται από κάποιον που διευθύνει την κονσόλα του συστήματος οργάνωσης και κατά κάποιον τρόπο τον κάνει όμηρό του. Έτσι λοιπόν μια Αγορά Τρουέκε δεν είναι μόνο  αγαθά, υπηρεσίες και γνώσεις που πάνε κι έρχονται. Είναι ένα εργαλείο εξέλιξης, μόρφωσης και οικονομικού αλφαβητισμού».

Ήταν τόσο μεγάλη η ανάπτυξη του Τρουέκε στην Αργεντινή, ώστε το ίδιο το Δ.Ν.Τ. το χαρακτήρισε ως «οικονομική τρομοκρατία» για το παγκόσμιο οικονομικό σύστημα. Το σύστημα λοιπόν πρέπει να λάβει τα μέτρα του.  Ύστερα από απαγορεύσεις και κυρώσεις που ανακοινώνουν ο Πρόεδρος Δουάλδε και ο υπουργός οικονομικών Ρομπέρτο Λαβάνια, μετά το 2003, το Τρουέκε πέφτει σε παρακμή.

Την ίδια περίοδο, λόγω της οικονομικής κατάρρευσης του 2001, στην Αργεντινή χρεωκοπούν και κλείνουν 10.000 εταιρίες. Ο αριθμός των ανέργων αυξάνεται δραματικά και οι απολυμένοι νοιώθουν απόγνωση. Ένα νέο κίνημα λοιπόν, γεννιέται μέσα από τις στάχτες της οικονομικής καταστροφής. Το κίνημα των καταλήψεων χρεωκοπημένων εργοστασίων και εταιριών. Οι απολυμένοι καταλαμβάνουν τους χώρους εργασίας τους, συγκρούονται με την αστυνομία, ξανανοίγουν τα εργοστάσια και αρχίζουν να παράγουν, υπό το σύνθημα Ocupar, Resistir, Producir (Κατάληψη, Αντίσταση, Παραγωγή).  Μέχρι το 2005, 160 εταιρίες έχουν καταληφθεί και παράγουν, ενώ απασχολούνται 9.500 εργαζόμενοι. Το 2009 οι κατειλημμένες εταιρίες φθάνουν τις 240, ενώ απασχολούνται 10.000 άτομα. Σήμερα οι εργαζόμενοι έχουν φτάσει τις 13.000 και το κίνημα των καταλήψεων χρεωκοπημένων εταιριών συνεχίζεται και στις μέρες μας, ενώ εξαπλώθηκε και σε άλλες χώρες της Λατινικής Αμερικής.
Οι εργαζόμενοι είναι μέτοχοι της εταιρίας, που λειτουργεί χωρίς αφεντικό και οργανώνονται σε κοπερατίβες. Οι εταιρίες αυτές είναι αυτοδιαχειριζόμενες και οι αποφάσεις λαμβάνονται μέσω γενικών συνελεύσεων, ενώ τα κέρδη μοιράζονται ισότιμα.

«Ο  μηχανισμός λειτουργίας που διαλέξαμε  ήταν η κοπερατίβα  των εργαζομένων, που ήταν στην Αργεντινή η κοινωνική οργάνωση που περισσότερο άρμοζε στις επιθυμίες μας. Αυτό μας επιτρέπει την εσωτερική δημοκρατία και την ισότιμη διανομή του κέρδους. Από την άλλη, δοκιμάσαμε την αυτοδιαχείριση των εργαζομένων, διαχειριζόμαστε όλοι μαζί όλη την επιχείρηση και τις πιο σημαντικές αποφάσεις, τις παίρνουμε σε συνελεύσεις», μας λέει ο Εδουάρδο Μουρούα, ηγετική μορφή του Κινήματος Κατειλημμένων Εταιριών (Movimiento de Empresas Recuperadas), της εταιρίας ΙΜΡΑ.

Οι τομείς των κατειλημμένων εταιριών είναι πολλοί. Υπάρχουν αυτοδιαχειριζόμενες εταιρίες ζαχαροπλαστικής, αρτοποιίας, κεραμικών και οικοδομικών υλικών, αλουμινίου, εξαρτημάτων, κρέατος και αλλαντικών. Υπάρχουν επίσης κατειλημμένα φαρμακεία, ιδιωτικά σχολεία, νοσοκομεία, ξενοδοχεία, εφημερίδες, εταιρίες μεταφορών, τυπογραφεία, εστιατόρια, καφετερίες και μπαρ. Πολλές από αυτές τις εταιρίες είναι κερδοφόρες.
Στις περισσότερες από τις κατειλημμένες εταιρίες, επαναπροσέλαβαν τους πρώην εργαζόμενους, ενώ ταυτόχρονα έκαναν και νέες προσλήψεις. Για να προσληφθείς σ’ αυτές τις εταιρίες, θα πρέπει να περάσεις ένα διάστημα δοκιμής, από έναν μέχρι έξι μήνες. Η απόφαση για την απόλυση κάποιου εργαζόμενου λαμβάνεται από τη γενική συνέλευση. Το κίνημα των καταληψιών βοηθά πάντα τα άτομα που επιθυμούν να ανακτήσουν κάποιο χώρο εργασίας.

«Και σε άλλα εργοστάσια που κλείνανε, πήγαμε για να βοηθήσουμε να ανακτηθούν. Αυτό δημιούργησε το κίνημά μας. Καταλαμβάναμε τις επιχειρήσεις, λόγω της κρίσης, αφού η ανεργία είχε φτάσει στο 40%. Αλλά εντάξει, υπήρχε επίσης και μια πολιτική απόφαση μιας ομάδας συντρόφων και αποφασίσαμε αυτή τη μέθοδο του αγώνα», μας λέει ο Μουρούα.
Όμως και τα προβλήματα αυτών των εταιριών είναι πολλά. Το κυριότερο είναι οι χρονοβόρες δικαστικές διαμάχες με τα πρώην αφεντικά των εταιριών, που θέλουν να ξαναπάρουν την εταιρία. Άλλο πρόβλημα είναι η δανειοδότηση αυτών των εταιριών και η στήριξή τους από το κράτος. Ενώ μεγάλες ιδιοκτησιακές εταιρίες παίρνουν χαμηλότοκα δάνεια, στις κατειλημμένες δίνουν δάνεια με πολύ υψηλούς τόκους. Επίσης, το ακριβό γι’ αυτούς δολάριο, δυσκολεύει την απόκτηση εισαγώμενων πρώτων υλών. Τα προϊόντα που παράγουν διοχετεύονται μόνο στην εσωτερική αγορά και είναι δύσκολο εξαχθούν.
Ένα μεγάλο μέρος του λαού βλέπει με συμπάθεια το κίνημα των αυτοδιαχειριζόμενων εταιριών, αλλά οι διεθνείς αγορές ποτέ δεν είδαν και δεν βλέπουν με καλό μάτι αυτές τις εταιρίες.

ΤΟ ΧΡΕΟΣ ΣΤΟ Δ.Ν.Τ. ΚΑΙ Η ΑΡΝΗΣΗ ΠΛΗΡΩΜΗΣ – Αργεντινή και Δ.Ν.Τ.

Στις αρχές του 2002, αμέσως μετά την κατάρρευση της κυβέρνησης Δε λα Ρούα, το ποσοστό της φτώχειας φτάνει το 57,5% και της ακραίας φτώχειας στο 27,5%. Η ανεργία ξεπερνά το 21,5%. Τα ποσοστά αυτά αποτελούν αρνητικό ρεκόρ για την Αργεντινή. Μετά από εσωτερική ψηφοφορία στη βουλή, Πρόεδρος της χώρας αναλαμβάνει ο περονιστής Εδουάρδο Δουάλδε, στις 2 Ιανουαρίου του 2002.

Η Αργεντινή αδυνατεί να αποπληρώσει το χρέος της και ανακηρρύσει στάση πληρωμής του χρέους προς το Δ.Ν.Τ. και τους άλλους δανειστές. Καταργείται ο Νόμος της Μετατρεψιμότητας, το πέσο αποσυνδέεται από το δολάριο και υποτιμάται σχεδόν κατά 4 φορές. Τα χρήματα των καταθετών, που είχαν μπλοκαριστεί  στις τράπεζες, από δολάρια μετατράπηκαν σε πέσος και εξανεμίστηκαν. Αν κάποιος είχε καταθέσεις 100 δολαρίων, τώρα του είχαν απομείνει  25. Ένα εκατομύριο αποταμιευτές βλέπουν τις καταθέσεις τους να χάνουν την αξία τους.  Το δικαστικό σώμα καλείται να εκδικάσει  50.000 υποθέσεις ομάδων αποταμιευτών που διεκδικούν όλο το ποσό των καταθέσεών τους. Το θέμα των αποταμιευτών αποτελεί μεγάλο πρόβλημα για όλες τις κυβερνήσεις μέχρι και σήμερα. Παράλληλα, κάθε επαρχία εκδίδει το δικό της νόμισμα. Κυκλοφορούν 17 διαφορετικά νομίσματα και το οικονομικό χάος μεγαλώνει. Ταυτόχρονα οι απαγωγές εξπρές, δηλαδή απαγωγές μικρής χρονικής διάρκειας, με λύτρα μικρά χρηματιστικά ποσά ή οικιακές συσκευές, αυξήθηκαν κατά 505%.

Οι ψυχασθένειες και οι καρδιοπάθειες βρίσκονται σε έξαρση μετά το 2001. Οι επισκέψεις σε ψυχιάτρους αυξήθηκαν κατά 50%, οι καρδιακές προσβολές 9πλασιάστηκαν και οι νεκροί από ασθένειες διπλασιάζονται. Από το 1999 ως το 2002, 20.000 πέθαναν από καρδιοπάθειες. (Ίδρυμα Ιατρικών Ερευνών Fundación Favaloro και Universidad de Massachussetts USA.) «Η θλιμμένη ψυχή μπορεί να σε σκοτώσει γρηγορότερα, πολύ γρηγορότερα απ’ ό,τι  ένα μικρόβιο», είχε σημειώσει κάποτε ο Στάινμπεκ.

Η κυβέρνηση Δουάλδε ακολουθεί τις συμβουλές του Δ.Ν.Τ. προσδοκώντας να ανακτήσει η Αργεντινή την εμπιστοσύνη των αγορών, γι’ αυτό και προστατεύει τις τράπεζες, που συνεχίζουν τις απαγορεύσεις αναλήψεων. Οι δημόσιες δαπάνες μειώνονται κατά 60%. Η λαϊκή δυσαρέσκεια όλο και μεγαλώνει. Στις 26 Ιουνίου του 2002, στην περιοχή Avellaneda του Buenos Aires, ομάδες διαδηλωτών κλείνουν το δρόμο διαμαρτυρόμενοι για την ανεργία και τη φτώχεια. Ακολουθεί σκληρή αστυνομική καταστολή με αποτέλεσμα να δολοφονηθούν 2 νεαροί, ενώ 33 άτομα τραυματίστηκαν από σφαίρες. Ο Δουάλδε καλεί εκλογές και παραιτείται.

Τον Νοέμβριο του 2002, μετά από ένα έτος ακριβώς, αίρεται η εφαρμογή του Corralito και οι αναλήψεις γίνονται κανονικά, αλλά το ΑΕΠ έχει μειωθεί κατά 64%.

Μέσα στα συντρίμια και το χάος που επικρατεί, τις εκλογές του 2003 κερδίζει ο Nestor Kirchner. Αναλαμβάνει την Προεδρία στις 25 Μαΐου του 2003 και κυβερνά τη χώρα ως τις 10 Δεκεμβρίου του 2007, ακολουθώντας μια φιλολαϊκή πολιτική, προσπαθώντας να χτίσει και πάλι τη χώρα μέσα από τα συντρίμια της. Διορίζει Υπουργό Οικονομικών και πάλι τον  Roberto Lavagna. Πάνω απ’ όλα, παγώνει την πληρωμή των χρεών προς το Δ.Ν.Τ. που ανέρχονται στα 9,8 δις, δίνοντας προτεραιότητα στις ανάγκες της χώρας. Το 2004 σε ομιλία του στον ΟΗΕ, ο Nestor Kirchner είπε: «Είναι αναγκαίο και επείγον να πραγματοποιηθεί ένας δομικός και ουσιώδης ανασχεδιασμός του Δ.Ν.Τ. Για να μπορεί να προβλέπει τις οικονομικές κρίσεις και να βοηθά στην επίλυσή τους. Το Δ.Ν.Τ. πρέπει να αλλάξει την πορεία που το έκανε από δανειστή για προώθηση των επενδύσεων, σε κερδοσκοπικό οργανισμό που απαιτεί προνόμια».

Το Δεκέμβριο του 2005 ο Kirchner πλήρωσε με μία και μόνο δόση το χρέος της Αργεντινής προς το Δ.Ν.Τ. Για την πληρωμή χρησιμοποίησε τα διεθνή χρηματικά αποθέματα της Αργεντινής. Επίσης η πληρωμή προς το ΔΝΤ χρηματοδοτήθηκε και από τη Βενεζουέλα, που αγόρασε κρατικά ομόλογα αξίας 1,6 δις δολαρίων. Από τότε και έπειτα η κυβέρνηση της Αργεντινής δε θέλει να έχει καμιά σχέση με το Δ.Ν.Τ. Στις αποπληρωμές των χρεών βοήθησε και η Τράπεζα Banco Central de Argentina, αλλά και η χαμηλή τιμή του πέσο σε σχέση με το δολάριο (1 δολ.=3,89 πέσος).

Το 2005 η Αργεντινή πλήρωσε το χρέος της προς το Δ.Ν.Τ. Ήταν μια πολύ καλή απόφαση! Γιατί το Δ.Ν.Τ. όταν μια χώρα του ζητά λεφτά, της βάζει προϋποθέσεις.  Ορίζει ποια είναι τα όρια της οικονομικής της πολιτικής. Κι εγώ θα σας έλεγα ότι οι ιδέες που έχει το Δ.Ν.Τ. δεν είναι καλές. Είναι ιδέες αυστηρές. Είναι οι ιδέες που στήριξαν τη Μετατρεψιμότητα. Το Δ.Ν.Τ. υποστήριξε την προηγούμενη πολιτική, που ήταν μια πραγματική καταστροφή. Έτσι, η καλύτερη σχέση με το Δ.Ν.Τ. είναι να μην του χρωστάς τίποτα. Γιατί αν κάποιος δεν χρωστά τίποτα στο Δ.Ν.Τ., δεν έχει και καμιά προϋπόθεση να εκπληρώσει. Έτσι λοιπόν, για να ανακτήσεις την κυριαρχία και τον εθνικό έλεγχο της οικονομικής πολιτικής, είναι θεμελιώδες να μην ζητήσεις λεφτά από το Δ.Ν.Τ. Γιατί είναι αδιόρθωτο! Θα πρέπει να υπάρχει στο Δ.Ν.Τ. κι ένα άλλος έταιρος, που να συμμετέχει και να αντιπροτείνει. Αλλά το καλύτερο είναι να μη του χρωστάς τίποτα! Είναι τα πιο ακριβά λεφτά που μπορείς να φανταστείς αυτά που δίνει το ΔΝΤ, λόγω του κόστους που προκύπτουν από τους όρους του», σχολιάζει ο Άλδο Φερέρ, οικονομικός αναλυτής και σημερινός Πρέσβης της Αργεντινής στη Γαλλία.

Με την πολιτική του υψηλού δολαρίου, η Αργεντινή τονώνει τις εξαγωγές της, μειώνονται οι εισαγωγές και τα προϊόντα της γίνονται ανταγωνιστικά στη διεθνή αγορά. Αποκομίζει κυρίως πολλά έσοδα από τις εξαγωγές σιτηρών μετά την άνοδο της τιμής τους παγκοσμίως. Παράλληλα, η βιομηχανία της Αργεντινής αναβιώνει, αφού τα προϊόντα της απορροφούνται πια από την εσωτερική αγορά. Από το 2003 ως το 2007, η ανάπτυξη βρίσκεται πάντα γύρω από το 9%, ενώ το 2008 έπεσε στο 6,8%.

Το 2008 το ΑΕΠ ξεπερνούσε το ΑΕΠ του 1998, φανερώνοντας ότι η οικονομική κρίση είχε πια τελειώσει. Ο ρόλος του κράτους αλλάζει σε σχέση με τις προηγούμενες κυβερνήσεις, αφού πια υπάρχει έλεγχος στην οικονομία με κρατικές παρεμβάσεις όταν χρειάζεται. Η κυβέρνηση ορίζει σταθερές τιμές σε προϊόντα της εγχώριας βιομηχανίας, μειώνοντας έτσι σημαντικά τις πράξεις κερδοσκοπίας. Δημιούργησε επίσης μια κρατική εταιρία ενέργειας και ίδρυσε κρατικής αεροπορική εταιρία, πηγαίνοντας αντίθετα στην πορεία που ορίζει ο νεοφιλελευθερισμός.

Με τον Nestor Kirchner, η Αργεντινή εισχώρησε στην ομάδα των Λατινοαμερικάνικων χωρών, που ακολουθούν μια διαφορετική οικονομική πολιτική, περισσότερο κοινωνική. Την ομάδα αυτή αποτελούσαν ο Ούγκο Τσάβες (Βενεζουέλα), ο Έβο Μοράλες (Βολιβία), ο Λούλα (Βραζιλία), ο Ραφαέλ Κορέα (Εκουαδόρ), ο Ταβαρέ Βάσκες (Ουρουγουάη) και η Μισέλ Μπατσελέ (Χιλή).

Το 2007, τις εκλογές κερδίζει η γυναίκα του Kirchner, η Cristina Fernández. Είναι η πρώτη γυναίκα Πρόεδρος στην ιστορία της Αργεντινής. Η Cristina Fernández ακολούθησε ακριβώς την ίδια πολιτική που χάραξε ο άνδρας της, ο οποίος παρέμενε δίπλα της ως μέντοράς της μέχρι το θάνατό του τον Οκτώβριο του 2010.

Σήμερα τα προβλήματα εξακολουθούν να’ναι πολλά, αλλά δε θυμίζουν σε τίποτα τα σκληρά εκείνα χρόνια της οικονομικής κατάρρευσης. Η ανεργία στην Αργεντινή ανέρχεται στο 8,5%, ενώ η φτώχεια αγγίζει το 40% του πληθυσμού. Το 60% των φτωχών είναι κάτω των 20 ετών. Υπολογίζεται ότι μόνο στο Μπουένος Άιρες, οι φτωχοί ξεπερνούν τα 4 εκατ. Το 2009-2010 οι κλοπές αυτοκινήτων αυξήθηκαν κατά 20%. Επίσης η εγκληματικότητα συνεχίζει να μαστίζει κυρίως την πρωτεύουσα με 1,5 δολοφονίες ημερησίως.

Στις αρχές του 2010, το Δ.Ν.Τ. ανακοίνωσε ότι η Αργεντινή έχει τον 3ο υψηλότερο και πιο επικίνδυνο πληθωρισμό ανάμεσα σε 186 χώρες. (Κονγκό 31,2%, Βενεζουέλα 28%, Αργεντινή 15%). Η Αργεντινή δεν έχει ανακτήσει εντελώς την εμπιστοσύνη των Αγορών, αλλά καταφέρνει και βρίσκει δανειστές στo Club de Paris (Ταμείο Πιστωτών που εκπροσωπούν τις 19 μεγαλύτερες οικονομίες του κόσμου).Το Δ.Ν.Τ. επιμένει να ελέγξει τα οικονομικά του κράτους, αλλά δέχεται συνεχώς την άρνηση της κυβέρνησης.

ΤΟ ΧΡΟΝΙΚΟ ΤΗΣ ΚΑΤΑΡΡΕΥΣΗΣ – Αργεντινή και Δ.Ν.Τ.

Στις 10 Δεκεμβρίου 1999 ο Φερνάντο Δε λα Ρούα αναλαμβάνει την Προεδρία της Αργεντινής και πολύ σύντομα, όπως ο προκάτοχός του, προστρέχει στη βοήθεια του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου, την πολιτική του οποίου ακολουθεί κατά γράμμα.

Στις 10 Μαρτίου, το Δ.Ν.Τ. δέχεται μια υπό όρους τριετή συμφωνία για 7,2 δις δολάρια, με την προϋπόθεση η Αργεντινή να ακολουθήσει μια αυστηρή δημοσιονομική προσαρμογή και υποθέτοντας αύξηση του ΑΕΠ κατά 3,5% το 2000, όταν στην πραγματικότητα ήταν 0,5%.

Σύντομα, στις 29 Μαΐου 2000, η κυβέρνηση ανακοινώνει περικοπές δαπανών ύψους 1 δις δολαρίων, ελπίζοντας ότι αυτό θα ανανεώσει την εμπιστοσύνη των αγορών. Παρ’ όλα αυτά, τον Αύγουστο που ακολουθεί, ο τότε υπουργός Οικονομίας Λουίς Ματσινέα, ανακοινώνει ότι το προβλεπόμενο έλλειμμα στο τέλος τους έτους θα υπερβαίνει το στόχο που είχε προσδιοριστεί.

Στις 18 Δεκεμβρίου 2000,  η κυβέρνηση ανακοινώνει επιπλέον πακέτο πολυμερούς βοήθειας 40δις δολαρίων, στο μεγαλύτερο μέρος υπό την εγγύηση του Δ.Ν.Τ. Επικυρώνεται στις 12 Ιανουαρίου,  με τη συμμετοχή ακόμα της Inter-American Development Bank, της Παγκόσμιας Τράπεζας, της Ισπανίας και άλλους ιδιώτες δανειστές. Η συμφωνία υποθέτει ρυθμό ανάπτυξης του ΑΕΠ 2,5%, ενώ στην πραγματικότητα υπάρχει μείωση κατά 5.0%…

Στις αρχές του 2001, τα δημοσιονομικά προβλήματα της χώρας είναι τεράστια. Το ίδιο διάστημα, σύμφωνα με στατιστικές, 55 παιδιά, 35 νέοι και 10 ενήλικες πεθαίνουν στην Αργεντινή κάθε μέρα. Συνολικά, πεθαίνουν 35.000 άτομα εκείνη τη χρονιά. Ο παιδικός υποσιτισμός αυξάνεται ραγδαία. Κάποιοι, όπως ο Πίνο Σολάνας, χαρακτηρίζουν την κατάσταση ως  Γενοκτονία του Νεοφιλελευθερισμού. Tόσους νεκρούς δεν άφηναν πίσω τους ούτε οι αιμοσταγείς δικτατορίες.

Το Φεβρουάριο του 2001, τα στοιχεία δείχνουν ότι η Αργεντινή δε θα καταφέρει να  ανταπεξέλθει στους στόχους του Δ.Ν.Τ., προκαλώντας τη δυσπιστία των αγορών. Μεγάλα χρηματικά ποσά διαφεύγουν από τη χώρα. Στις 2 Μαρτίου 2001, ο κ. Ματσινέα παραιτείται από υπουργός οικονομίας.

Τον διαδέχεται ο Ρικάρντο Λόπεζ Μούρφι, ο οποίος στις 16 Μάρτη ανακοινώνει ένα διετές πρόγραμμα σκληρής λιτότητας 4,45 δις δολαρίων, με μεγάλες περικοπές στον τομέα της εκπαίδευσης.
Έξι μέλη του αριστερού κόμματος Frepaso, το οποίο μετέχει στον κυβερνητικό συνασπισμό, παραιτούνται σε ένδειξη διαμαρτυρίας. Ο κ. Lopez Murphy παραιτείται στις 19 Μαρτίου.
Οι αγορές χάνουν όλο και περισσότερο την εμπιστοσύνη τους.

Μπροστά στα οικονομικά προβλήματα της χώρας, ο Δε Λα Ρούα καλεί τον υπερ-υπουργό του Μένεμ, Δομίνγκο Καβάλο, ο οποίος αναλαμβάνει νέος Υπουργός Οικονομίας στις 20 Μάρτη. Τον Ιούνιο 2001 ξεκινά μια προσπάθεια ανάκτησης της εμπιστοσύνης των αγορών και αναδιαπραγμάτευσης του εξωτερικού χρέους της χώρας, το οποίο συνεχίζει να μεγαλώνει. «Καλέσαμε τους πιστωτές τόσο από το εσωτερικό όσο από το εξωτερικό και τους είπαμε ότι θέλουμε να μας δώσουν περισσότερο χρόνο και να χαμηλώσουν τα επιτόκια κι εμείς θα τους προσφέραμε συγκεκριμένες εγγυήσεις, με τα λεφτά που θα μας έδινε το Δ.Ν.Τ.», μας εξηγεί ο πρώην Υπουργός. Το ίδιο διάστημα η κυβέρνηση ανακοινώνει περικοπή μισθών και συντάξεων κατά 13%, κάτι που προκαλεί οργή στο λαό.

Αρχές Ιουλίου η κυβέρνηση ανακοινώνει ένα σχέδιο εξισορρόπησης του προϋπολογισμού, όμως οι αγορές αντιδρούν αρνητικά, μη δείχνοντας εμπιστοσύνη. Στις 19 Ιουλίου τα συνδικάτα καλούν σε εθνική απεργία ως απάντηση στα σχέδια λιτότητας της κυβέρνησης. Στις 29 Ιουλίου 2001, το Κογκρέσο περνάει το «Νόμο για Μηδενικό Έλλειμμα», απαιτώντας την εξισορρόπηση του  προϋπολογισμού στο τελευταίο τέταρτο του 2001. Με βάση τη δέσμευση της Αργεντινής για άμεση εφαρμογή αυτού του νόμου, το Δ.Ν.Τ. αυξάνει τη δέσμευσή του για επιπλέον βοήθεια 7,2 δις δολάρια.

Στις 6 Νοέμβρη, η Αργεντινή προχωρά σε μια δεύτερη συμφωνία ανταλλαγής χρέους, ανταλλάσσοντας ομόλογα 60 δις δολαρίων μέσου επιτοκίου  11-12% με μακροπρόθεσμα γραμμάτια με επιτόκιο μόνο  7%. Διεθνείς οργανισμοί αξιολογούν θετικά την κίνηση. Όμως, ούτε οι ίδιοι οι αργεντίνοι δεν έχουν πια εμπιστοσύνη στο πέσο και αμφισβητούν την πραγματική του αξία σε σχέση με το δολάριο. Αρχίζει μάλιστα να κυκλοφορεί η φήμη υποτίμησης του πέσο. Στις 30 Νοεμβρίου αρχίζει μεγάλη εκροή κεφαλαίων από τις τράπεζες. Τα αποθεματικά της Κεντρικής Τράπεζας αδειάζουν κατά 2 δις δολάρια σε μια μέρα, ενώ υπολογίζεται ότι συνολικά 20 δις δολάρια διέφυγαν στο εξωτερικό.

Επικρατεί πανικός. Μπροστά στον κίνδυνο διαφυγής όλων των κεφαλαίων από τις τράπεζες, ο Δομίνγκο Καβάλο εφαρμόζει την απαγόρευση των αναλήψεων χρηματικών ποσών, γνωστή και ως Corralito, την 1η Δεκεμβρίου του 2001. Επιτρέπεται η ανάληψη μόνο 250 πέσος τη βδομάδα, ενώ τα πέσος δεν μετατρέπονται πια σε δολάρια. Το μέτρο αυτό επηρεάζει αρνητικά τη μεσαία τάξη και κυρίως τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις.

Ξεκινούν οι αντιδράσεις του κόσμου. Οι περισσότεροι υπάλληλοι δεν λαμβάνουν πια το μισθό τους, ενώ η φτώχεια και η ανασφάλεια φτάνουν στα υψηλότερα επίπεδα. Η μεσαία τάξη ασφυκτιά, η φτώχεια αυξάνεται και η ανεργία φτάνει στο ποσοστό ρεκόρ 18%, σύμφωνα με επίσημη ανακοίνωση της κυβέρνησης. Το 70% των εισοδημάτων αντιστοιχεί στο 10% του πληθυσμού.

Στις 5 Δεκεμβρίου το Δ.Ν.Τ. αρνείται να δώσει τη δόση πίστωσης ύψους 1,26 δις δολαρίων που είχε υποσχεθεί, επισημαίνοντας την επανειλημμένη αδυναμία της Αργεντινής να πετύχει τους δημοσιονομικούς της στόχους. Το ίδιο κάνει και η Παγκόσμια Τράπεζα, που παγώνει την οικονομική βοήθεια ύψους 1,23 δις ευρώ.  Δύο μέρες αργότερα η Αργεντινή ανακοινώνει ότι δεν μπορεί πια να εγγυηθεί την πληρωμή του εξωτερικού της χρέους.

«Το Δ.Ν.Τ. δε μας στήριξε, γιατί εκείνο τον καιρό κυριαρχούσε η θεωρία της ηθικής του κινδύνου, δηλαδή όταν μια χώρα είναι χρεωμένη και υπάρχουν τράπεζες και κάτοχοι ομολόγων που έχουν δανείσει αυτή τη χώρα, είναι καλύτερα η χώρα να φτάσει στη χρεωκοπία και να υπάρξει στάση πληρωμής του χρέους, γιατί έτσι αυτή η χώρα θα υποστεί τις συνέπειες. Κι αυτό θα αποτελέσει ένα μάθημα για το μέλλον ώστε αυτή η χώρα να μην ξαναχρεωθεί και οι πιστωτές να μη τη δανείσουν ξανά, αφού βρέθηκε κάτω απ’ αυτές τις συνθήκες. Είναι ένα είδος θεωρίας εξαγνισμού, που τιμωρεί τη χώρα για μιαν αμαρτία που διέπραξε πριν», λέει ο Δομίνγκο Καβάλο, που ακόμα και σήμερα υποστηρίζει τις πολιτικές του επιλογές.

Από τα μέσα του Δεκέμβρη αρχίζουν λαϊκές διαμαρτυρίες σε όλη τη χώρα, η οποία οδεύει στη χρεωκοπία.

Στις 18 Δεκεμβρίου, μεγάλες μάζες του λαού, αρχίζουν να λεηλατούν καταστήματα. Η Κυβέρνηση Δε Λα Ρούα ανακηρύσσει τη χώρα σε κατάσταση εκτάκτου ανάγκης.

Στις 19 Δεκεμβρίου του 2001 αρχίζει γενική απεργία και μια μεγάλη διαδήλωση, γνωστή ως Cacerolazo. Χιλιάδες αποταμιευτές επιτίθενται στις τράπεζες που έχουν κατεβάσει ρολά και τις χτυπούν με σφυριά και πέτρες, απαιτώντας τις καταθέσεις τους. Γίνονται επεισόδια και λεηλασίες, με αποτέλεσμα να δολοφονηθούν 5 διαδηλωτές. Το ίδιο βράδυ παραιτείται ο υπουργός οικονομικών, Δομίνγκο Καβάλο. Πολύς κόσμος πηγαίνει έξω από το σπίτι του και τον αποδοκιμάζει.

«Έγιναν λεηλασίες και η φτώχεια ήταν ακραία, οι ανάγκες είχαν φτάσει στ’ άκρα και γι’ αυτό υπήρξε ένας τρόπος νομικής δικαιολόγησης, που κατανοούσε τον απελπισμένο άνθρωπο που ξεσπά μπαίνοντας μέσα σε ξένη ιδιοκτησία, όπως ένα σούπερ μάρκετ. Αυτό ήταν κάτι που δεν είχε ξαναγίνει στην Αργεντινή. Οι πολιτικοί αναλυτές μιλούσαν για τη νομιμότητα κάποιου που εισβάλει σε ένα σούπερ μάρκετ.  Να κλέβεις τρόφιμα, σε μια χώρα η οποία παρήγαγε τροφή για 300 εκατ. κατοίκους! Ήταν μία αντίφαση. Κι αυτή η αντίφαση της Αγοράς, προέρχεται από ένα επιχειρησιακό σύστημα που ονομάστηκε κοινώς Νεοφιλελευθερισμός. Η Αργεντινή έγινε ένα από τα «εργαστήρια» της οικονομίας, στο οποίο τα ινδικά χοιρίδια για τα πειράματα, ήμασταν εμείς οι ίδιοι», λέει ο Ρούμπεν Ραβέρα, Μουσειολόγος και ιδρυτής του Τρουέκε.

Στις 20 Δεκεμβρίου, τα επεισόδια παίρνουν μεγαλύτερη έκταση στην Πλάσα δε Μάγιο και η αστυνομία δολοφονεί 30 άτομα. «Ήταν 23 ετών και δεν έβλεπε μέλλον για κανέναν. Όλοι έψαχναν για δουλειά και κανείς δεν έβρισκε. Θέλησε να πάει μόνος του στη διαδήλωση. Είπε, εγώ θα λάβω μέρος σ’ αυτό που γίνεται. Περπατούσε στην Λεωφόρο Δε Μάγιο, όταν είδε να αρχίζουν τα επεισόδια και οι διαδηλωτές να πετούν πέτρες στην τράπεζα. Τότε, άρχισε ένας καταιγισμός πυροβολισμών κι όλοι άρχισαν να τρέχουν. Τον πυροβόλησε ένας της ιδιωτικής ασφάλειας της τράπεζας, που ήταν στρατιωτικός που είχε αποσυρθεί.  Ήταν εκεί ως φρουρός. Και τώρα είναι ελεύθερος. Αυτός ο τύπος είναι ελεύθερος!», διηγείται η Ελεάνα Μπεατρίζ Μπενεδέτο, αδελφή ενός απ’ τους νεκρούς στις συμπλοκές του 2001.

Ο Πρόεδρος Δε Λα Ρούα παραιτείται και διαφεύγει με ελικόπτερο από το Προεδρικό Μέγαρο Casa Rosada. Στην Αργεντινή επικρατεί χάος και εκατομμύρια κάτοικοι ξεχύνονται στους δρόμους.

Η «ΔΕΚΑΕΤΙΑ ΤΗΣ ΝΤΡΟΠΗΣ» – Αργεντινή και Δ.Ν.Τ.

Η Αργεντινή, τη δεκαετία 1919-1929, ήταν μία από τις πλουσιότερες χώρες του κόσμου. Τη δεκαετία αυτή, το ΑΕΠ της Αργεντινής ξεπερνούσε το 3,61% ετησίως, υπερβαίνοντας ακόμη και αυτό του Καναδά (2,65%), των ΗΠΑ(2,16%) και της Αυστραλίας (1,64%). Ήταν η «Χρυσή Περίοδος» της οικονομίας της Αργεντινής, που το 1928 κατατασσόταν ανάμεσα στις 6 πλουσιότερες χώρες του κόσμου.

Ακολουθεί μια περίοδος βιομηχανικής ανάπτυξης της χώρας βασισμένη σε κεφάλαια από την Αγγλία και τις Η.Π.Α. και το εξωτερικό της χρέος αρχίζει να αυξάνεται. Οι αιματηρές δικτατορίες ακολούθησαν νεοφιλελεύθερες πολιτικές, με αποτέλεσμα το εξωτερικό χρέος της Αργεντινής να φτάσει το 1983 στα 45 δις δολάρια και το ποσοστό της φτώχειας στο 30% του πληθυσμού.

Το 1989, η πρώτη δημοκρατική κυβέρνηση του Ραούλ Αλφονσίν, μετά τις συνεχείς δικτατορίες που άφησαν πίσω τους περισσότερους από 30.000 αγνοούμενους, αδυνατεί να ελέγξει τον υπερπληθωρισμό που έφτανε το 3.000% ετησίως, την αυξανόμενη φτώχεια που άγγιξε το 47,3% του πληθυσμού και το εξωτερικό χρέος που έφτανε τα 54 δις δολάρια, έτσι προκηρύσσει εκλογές. Τις κερδίζει ο Περονιστής Κάρλος Μένεμ, ο οποίος θα κυβερνήσει την Αργεντινή για 10 συνεχόμενα χρόνια (1989-1999). Η πορεία προς την οικονομική κατάρρευση έχει ξεκινήσει.

Ο Μένεμ έχει για δεξί του χέρι τον Υπερ-υπουργό Οικονομικών Ντομίνγκο Καβάλο, εμπνευστή του Νόμου της Μετατρεψιμότητας (Ley de la Convertibilidad). Ο πρώην Υπουργός μας εξηγεί την πολιτική που ακολούθησε τότε: «Τη δεκαετία του’90, εγώ ως υπουργός οικονομικών κατάφερα να βγάλω την Αργεντινή από τον υπερπληθωρισμό. Η Αργεντινή τότε υπέφερε διαρκώς από έναν πολύ υψηλό πληθωρισμό από τα μέσα της δεκαετίας του’70. Και στα τέλη της δεκαετίας του ‘80, αυτό το πρόβλημα μετατράπηκε σε υπερπληθωρισμό. Φτάσαμε να έχουμε 4000% πληθωρισμό ετησίως. Γι’ αυτό έπρεπε τότε να εφαρμόσουμε ένα πρόγραμμα σταθερότητας, το οποίο ονομάστηκε Πρόγραμμα Μετατρεψιμότητας, και ήταν ισότιμο με την είσοδο της Ελλάδας και άλλων χωρών στο καθεστώς του ευρώ. Γιατί μετά από εκείνη τη στιγμή στην πράξη το νόμισμά μας έγινε το δολάριο. Είχαμε νόμισμα Αργεντινής, αλλά το νόμισμά μας ήταν εγγυημένο από το δολάριο». Ο συγγραφέας Εδουάρδο Γαλεάνο αμφισβητεί την πολιτική αυτή σχολιάζοντας:  «Ήταν ένας δημαγωγικός νόμος που εφαρμόστηκε από τον Μένεμ, έναν ψεύτη πολιτικό και ληστή, ένα είδος αργεντίνου Μπερλουσκόνι. Αυτός διακήρυξε τον παράλογο νόμο που επέβαλλε την ισοτιμία μεταξύ του δολαρίου και του νομίσματος της Αργεντινής». Πράγματι, με το Νόμο της Μετατρεψιμότητας εγκαθίσταται η ισοτιμία 1 προς 1 δολαρίου και πέσο Αργεντινής. Ο πληθωρισμός βρίσκεται πια υπό έλεγχο. Ταυτόχρονα όμως, η Αργεντινή αποκτά ένα ακριβό νόμισμα και τα προϊόντα της θεωρούνται πανάκριβα στις διεθνείς αγορές. Οι εξαγωγές μαραζώνουν και πολλές βιομηχανίες πηγαίνουν στις γειτονικές χώρες, στις οποίες η παραγωγή είναι φθηνότερη.

Η κυβέρνηση Μένεμ υπογράφει το 1991 συμφωνία με το Δ.Ν.Τ. και ξεκινά ένα εντατικό πρόγραμμα ιδιωτικοποιήσεων κρατικών επιχειρήσεων και φυσικών πόρων. Ιδιωτικοποιούνται οι δυο μεγαλύτερες και πιο κερδοφόρες κρατικές εταιρίες: Η Εταιρία πετρελαίου YPF και η Εταιρία Φυσικού Αερίου. Ιδιωτικοποιούνται τα διόδια, τα τρένα, οι τηλεπικοινωνίες, η κρατική Αεροπορική Εταιρία Aerolineas Argentinas, η εταιρία ύδρευσης και η Κρατική Εταιρία Παραγωγής Ηλεκτρισμού. Πραγματοποιούνται 150.000 απολύσεις και οι μισθοί των υπαλλήλων μειώνονται δραστικά. «Υπήρξαν κρατικές εταιρίες που πουλήθηκαν τζάμπα. Υπήρξαν αεροπλάνα της AerolineasArgentinas, που πουλήθηκαν για 1 δολάριο στην Iberia. 1 δολάριο!  Το πιστεύετε δεν το πιστεύετε, είναι αλήθεια. Σας το ορκίζομαι, δεν είναι απ’ τη φαντασία μου!», εξανίσταται ο Εδουάρδο Γαλεάνο.
Αντίθετα ο Υπουργός Οικονομικών υποστηρίζει: «Ιδιωτικοποιήθηκαν γιατί ήταν προβληματικές εταιρίες που δημιουργούσαν τεράστιες απώλειες στο κράτος. Και το ανάγκαζαν να δίνει μεγάλες επιδοτήσεις μεγαλώνοντας το δημοσιονομικό έλλειμμα που ήδη ήταν μεγάλο από τον υπερπληθωρισμό.  Με το να τις ιδιωτικοποιήσουμε πετύχαμε δυο πράγματα. Απ’ τη μια μεριά εξαφανίστηκαν τα ελλείμματα, απ’ την άλλη το κράτος δεν έπρεπε πια να επενδύει σ’αυτούς τους τομείς και επένδυσε σ’αυτούς ο ιδιωτικός τομέας.  Και τότε δημιουργήθηκε μια μεγάλη μοντερνοποίηση σε όλες τις δημόσιες υπηρεσίες».

Η οικονομία δολαριοποιείται. Παρά την ισοτιμία πέσου και δολαρίου είναι 1 προς 1, κανείς δεν πιστεύει στην πραγματική αξία του πέσο. Πολλοί κάτοικοι μαζεύουν και αποταμιεύουν δολάρια στις τράπεζες, οι οποίες με τον πληθωρισμό στο 0 μοιράζουν κατά κόρον πιστωτικές κάρτες με ετήσιο επιτόκιο 50%, ενώ στην Ευρώπη και στις Η.Π.Α., το επιτόκιο ήταν 7%.

 To 1998, το Δ.Ν.Τ. σε συνάντηση με τον Κάρλος Μένεμ και τον Καβάλο στην Ουάσιγκτον, δίνει συγχαρητήρια στην κυβέρνηση της Αργεντινής για το οικονομικό θαύμα που πραγματοποίησε και αναφέρει ότι η Αργεντινή αποτελεί οικονομικό μοντέλο. Στην πραγματικότητα όμως, η χώρα είχε βυθιστεί στη διαφθορά και την οικονομική ύφεση. Στα τέλη της δεκαετίας του ’90, που χαρακτηρίστηκε ως η «Δεκαετία της ντροπής», η χώρα είχε αποβιομηχανοποιηθεί, η ανεργία και η φτώχεια είχαν αυξηθεί δραματικά, ενώ το εξωτερικό χρέος έφθασε τα 130 δις δολάρια.

Ο Μένεμ δε δικαιούται τρίτη θητεία, γι’ αυτό και το Ανώτατο Δικαστήριο του απαγορεύει να λάβει μέρος στις εκλογές του 1999. Νικητής αναδεικνύεται ο  Φερνάντο Δε λα Ρούα, ο οποίος υποσχέθηκε να σώσει την οικονομία και να δώσει τέλος στη διαφθορά που κυριάρχησε επί της διακυβέρνησης του Μένεμ.

«Πιστεύω ότι η πολιτική της Μετατρεψιμότητας με την σταθερή ισοτιμία και με την υψηλή αξιολόγηση του πέσο, μείωσε την ανταγωνιστικότητα της Αργεντινής. Αυτό δημιούργησε ένα αυξανόμενο έλλειμμα σχετικό με τις διεθνείς πληρωμές μας. Οδήγησε στην κατατροφή μέρους των παραγωγικών μας δυνατοτήτων, οι οποίες αντικαταστάθηκαν από εισαγωγές κι επίσης οδήγησε σε μια διαρκή αύξηση του χρέους.  Μέχρι που το 2001-2002 η κατάσταση έγινε εκτός ελέγχου», σχολιάζει ο οικονομικός αναλυτής Άλδο Φερέρ. Η οικονομία της Αργεντινής έχει φτάσει σε αδιέξοδο.

Αναδημοσίευση από Εξάντας Ντοκιμαντέρ.

ΤΟ ΠΕΙΡΑΜΑ ΤΗΣ ΑΡΓΕΝΤΙΝΗΣ (Α’ ΚΑΙ Β’ ΜΕΡΟΣ) – Αργεντινή και Δ.Ν.Τ.

ΥΠΟΘΕΣΗ ΠΡΩΤΟΥ ΜΕΡΟΥΣ.

Όταν ο Γιώργος Αυγερόπουλος έφυγε από την Αργεντινή το 2002, είχε αφήσει την ιστορική πλατεία του Μαΐου, γεμάτη διαδηλωτές και συνθήματα. Τώρα την ξαναβλέπει σχεδόν στην ίδια κατάσταση, όμως ο λόγος είναι διαφορετικός. Ο τέως πρόεδρος της Αργεντινής Νέστορ Κίρσνερ,σύζυγος της σημερινής προέδρου Κριστίνα, έχει μόλις πεθάνει, χτυπημένος από ένα βαρύ καρδιακό επεισόδιο. Οι υποστηρικτές του, που αποτελούν και την πλειοψηφία του εκλογικού σώματος, τον θεωρούν ήρωα, καθώς ήταν ο άνθρωπος που κατάφερε να βγάλει την Αργεντινή από την κρίση και να διώξει το Δ.Ν.Τ. από τη χώρα. «Μας έδωσε πίσω την αξιοπρέπειά μας.» «Αυτός ήταν που μας απελευθέρωσε από τα νύχια αυτού του αρπαχτικού τέρατος!», είναι μερικές από τις φράσεις των συγκεντρωμένων στην πλατεία. «Και αφού εσείς είστε από την Ελλάδα που περνάει τώρα άσχημες στιγμές, να ξέρετε ότι εμείς ήδη το περάσαμε. Ήμασταν αιχμάλωτοι των δανείων και του συσσωρευμένου χρέους. Κι αυτά τα δάνεια δεν ήταν για εμάς. Δεν ήταν για το λαό. Ποτέ δεν είναι για τον λαό. Γι’ αυτό και οι Έλληνες κάνουν καλά και διαδηλώνουν. Είναι θλιβερό να μη μαθαίνεις, να μη καταλαβαίνεις…»

Ο πρώην υπουργός οικονομικών, Ντομίνγο Καβάλο, θεωρείται από τους αντιπάλους του ως ένας από τους πιο βασικούς υπεύθυνους για την οικονομική κατάρρευση της Αργεντινής, το 2001. Είναι ο άνθρωπος που σχεδίασε και υλοποίησε για χρόνια όλο το μοντέλο πάνω στο οποίο στηρίχθηκε η χώρα μέχρι την καταστροφή. Σήμερα ο Ντομίνγο Καβάλο, άλλοτε μια από πιο σημαντικές πολιτικές φιγούρες της Αργεντινής, είναι ένας από τους πιο μισητούς ανθρώπους στην χώρα. Δεν παραδέχεται ότι έχει κάνει κάποιο λάθος. Το αντίθετο: «Αφού ξερίζωσα τον πληθωρισμό και ενοποίησα την Αργεντινή με τον υπόλοιπο κόσμο, αφού επέτρεψα τον εκμοντερνισμό όλων των παραγωγικών δομών της Αργεντινής, τότε θεωρώ ότι αυτά ήταν ένα μεγάλο κατόρθωμα και έχω ένα μερίδιο επιτυχίας, όχι όλο, σ’ αυτό το κατόρθωμα«.

Ο Ντομίνγο Καβάλο περιγράφει με λεπτομέρειες ό,τι έγινε πίσω από τις
κλειστές πόρτες των συμβουλίων με το Δ.Ν.Τ. σε Ουάσινγκτον και Μπουένος Άιρες. «Το Δ.Ν.Τ. μας είχε ήδη δώσει ένα δάνειο, προσπαθώντας να βοηθήσει την Αργεντινή να βγει από την οικονομική κρίση, που είχε ήδη ξεκινήσει από τα μέσα του 2000», λέει. «Αυτό φαινόταν ξεκάθαρα. Μας έδωσε λοιπόν ένα δάνειο με εκταμιεύσεις ανά τρίμηνο. Το 1ο τρίμηνο αυτού του προγράμματος δεν είχε τηρηθεί. Έτσι έθεσα στο Δ.Ν.Τ. να αναπρογραμματίσουμε τους στόχους με τέτοιον τρόπο, που να μπορούμε να τους τηρήσουμε.

Γιώργος Αυγερόπουλος: Πόσα ήταν;

Ντομίνγο Καβάλο: Δεν ήταν πολλά. Συνολικά το πρόγραμμα του Δ.Ν.Τ. ήταν 12 δις δολάρια και οι τριμηνιαίες δόσεις ήταν η κάθε μια 1,3 δις δολάρια. Ασήμαντα ποσά, δηλαδή, μπροστά σε αυτά που αναφέρονται για την Ελλάδα. […] Είχαμε πετύχει τους στόχους μας για το 3ο τρίμηνο. Το οποίο είχε τελειώσει το Σεπτέμβριο. Τότε έστειλαν μιαν αποστολή για να δούνε αν είχαμε πετύχει ή όχι. Είχαμε πετύχει και έπρεπε να εγκρίνουν την επόμενη εκταμίευση. Μετά άρχισαν να παρατηρούν αν θα πετυχαίναμε τους στόχους μας για το 4ο τρίμηνο. Και φυσικά για το 4ο τρίμηνο θα είχαμε προβλήματα για να πετύχουμε τους στόχους. Όπως ούτε και στην Ελλάδα θα μπορέσετε να εκπληρώσετε ακριβώς τους στόχους, όπως έχουν προγραμματιστεί. Έτσι λοιπόν με το επιχείρημα ότι για το 4ο τρίμηνο, που δεν είχε ακόμη ολοκληρωθεί, δεν θα εκπληρώναμε τους στόχους, μας ακύρωσαν την εκταμίευση των χρημάτων για το Νοέμβριο. Και αφού μας αφαίρεσαν την στήριξη, δεν έμενε άλλη λύση απ’ το να εξαγγείλουμε στάση πληρωμών. […] 
Εκείνο τον καιρό κυριαρχούσε η θεωρία της ηθικής του κινδύνου, δηλαδή όταν μια χώρα είναι χρεωμένη και υπάρχουν τράπεζες και κάτοχοι ομολόγων που έχουν δανείσει αυτή τη χώρα, είναι καλύτερα η χώρα να φτάσει στη χρεοκοπία,  γιατί έτσι αυτή η χώρα θα υποστεί τις συνέπειες αλλά και οι πιστωτές επίσης θα υποστούν τις συνέπειες, κι αυτό θα αποτελέσει ένα μάθημα για το μέλλον για να μην ξαναχρεωθεί αυτή η χώρα και οι πιστωτές να μην ξαναδανείσουν μια χώρα που θα βρίσκεται κάτω απ’ αυτές τις συνθήκες. Δηλαδή εφάρμοσαν σε μας μια θεωρία που σήμερα ευτυχώς κανείς δεν τη υποστηρίζει και που μας έκανε να υποφέρουμε πολύ. Δεν την εφάρμοσαν στην Τουρκία, που ήταν κι αυτή σε κρίση την ίδια εποχή. Αλλά γιατί δεν την εφάρμοσαν στην Τουρκία; Την ίδια χρονιά, το 2001 η Τουρκία βρισκόταν σε μια τρομερή κρίση, αλλά την Τουρκία δεν την έσπρωξαν στη στάση πληρωμής του χρέους. Και δεν την έσπρωξαν γιατί θα χρησιμοποιούσαν την Τουρκία ως στρατιωτική βάση στον πόλεμο ενάντια στο Ιράκ. Η Αργεντινή, αφού δεν μπορούσε να γίνει βάση για κανέναν πόλεμο, είπαν: «Εντάξει,  αυτή είναι η περίπτωση της χώρας που μπορούμε να τη χρησιμοποιήσουμε ως παράδειγμα για τις άσχημες συνέπειες της υπερχρέωσης.

Ο Ντομίνγο Καβάλο, ωστόσο, διευκρινίζει ότι η κριτική που κάνει στο Δ.Ν.Τ. δεν είναι η ίδια με αυτή που κάνει η αριστερά. «Το Δ.Ν.Τ. βοήθησε πολλές χώρες, τώρα βοηθά μαζί με την Ευρώπη την Ελλάδα», λέει. «Η μόνη χώρα που δυστυχώς δεν βοήθησε ήταν η Αργεντινή».

«Προσέξτε συμπεριφέρονται όπως οι μαφιόζοι», αντικρούει ο συγγραφέας Εδουάρδο Γαλεάνο. «Απαγάγουν ολόκληρες χώρες. Πληρώνονται τα λύτρα, αλλά δεν επιστρέφουν πίσω τα θύματα. Τα λύτρα τα ονομάζουν «υπηρεσίες του χρέους». Υπαγορεύουν διαταγές στις κυβερνήσεις. Κυβερνούν τις κυβερνήσεις. Γιατί το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο ονομάζεται «διεθνές», αλλά το διοικούν 5 χώρες κι αυτές είναι που παίρνουν τις αποφάσεις. Γιατί το δικαίωμα ψήφου αναλογεί στο κεφάλαιο που έχει επενδυθεί. Έτσι όσοι έχουν τα περισσότερα λεφτά, είναι αυτοί που διατάζουν. Είναι πέντε χώρες που κυβερνούν τον κόσμο. Και μετά μιλούν για δημοκρατία. Ποια δημοκρατία; Αφού 5 χώρες διοικούν πάνω απ’ τις άλλες».

Ο Καβάλο, αφού περιγράφει το πώς και το γιατί εφάρμοσε το περίφημο κοραλίτο, δεσμεύοντας τις καταθέσεις των πολιτών στις τράπεζες, υπερασπίζεται πλήρως την πολιτική ξεπουλήματος της κρατικής περιουσίας, που εφάρμοσε ο ίδιος την δεκαετία του ’90. «Ήταν προβληματικές εταιρίες που δημιουργούσαν τεράστιες απώλειες στο κράτος. Με το να τις ιδιωτικοποιήσουμε, πετύχαμε δυο πράγματα. Απ’ τη μια μεριά εξαφανίστηκαν τα ελλείμματα, δεύτερον το κράτος δεν έπρεπε πια να επενδύει σ’ αυτούς τους τομείς και επένδυσε σ’ αυτούς ο ιδιωτικός τομέας. Έτσι εκσυγχρονίστηκαν όλες οι δημόσιες υπηρεσίες».

Ωστόσο, ο Άλδο Φερρέρ, ένας από τους πιο γνωστούς και έγκυρους οικονομολόγους της χώρας και πρέσβης της Αργεντινής στη Γαλλία, περιγράφει μια τελείως διαφορετική εικόνα. «Εφαρμόστηκε μια ξέφρενη πολιτική ξεπουλήματος της εθνικής μας κληρονομιάς. Ιδίως του πετρελαίου! Η Αργεντινή ήταν η μόνη χώρα που πούλησε την εθνική της εταιρία πετρελαίου. Πουλήθηκαν τα πάντα! Το τηλέφωνο, οι τηλεπικοινωνίες και τόσα άλλα πουλήθηκαν. Μ’ αυτά πλήρωσαν το χρέος, αλλά το χρέος συνέχισε ν’ αυξάνεται. Έτσι λοιπόν, στο τέλος της περιόδου, αφού είχε πουληθεί η εθνική κληρονομιά, ήμασταν χειρότερα κι απ’ την αρχή. Ήταν μια χείριστη πολιτική! Μια πολιτική με πηγή έμπνευσης τη «μαγεία» της Αγοράς, σύμφωνα με την οποία πρέπει να ανοιχτείς, να πουλάς, να βγάλεις το Κράτος από τη μέση και ν’ αφήσεις τις αυθόρμητες δυνάμεις της Αγοράς σε ένα σκηνικό διεθνούς κερδοσκοπίας, να κάνουν τη χώρα να προοδεύσει. Και το αποτέλεσμα ήταν η καταστροφή».

Σήμερα, σχεδόν 10 χρόνια μετά, πολλοί από τους καταθέτες, τωνοποίων τα χρήματα μπλοκαρίστηκαν στις τράπεζες, δεν έχουν καταφέρει να πάρουν πίσω τα χρήματά τους. Παρά τις αποφάσεις του Ανώτατου Δικαστηρίου, που όρισε ότι οι τράπεζες οφείλουν να επιστρέψουν τα χρήματα των ανθρώπων στο αρχικό νόμισμα συν την παρακράτηση των τόκων όλων αυτών των χρόνων, οι τράπεζες κωλυσιεργούν με νομικά τερτίπια. Στους δανειολήπτες, ωστόσο, που είχαν πάρει δάνειο λίγο πριν την κρίση, παίρνουν τους τόκους. Οι ίδιοι μιλούν για τοκογλυφία. Περίπου 2.000.000 ενυπόθηκοι χρεοφειλέτες κινδυνεύουν να χάσουν τα σπίτια τους.

Πολλοί αυτοκτόνησαν μη μπορώντας να αντέξουν την οικονομική τους καταστροφή. Άλλοι επισκέπτονται συχνά τον ψυχίατρό τους. Ο Δρ. Ταραγάνο και οι συνάδελφοί του στην ψυχιατρική κλινική έκαναν μια μελέτη που κράτησε τρία χρόνια πάνω στα περιστατικά που χειρίζονταν καθημερινά. Ανακάλυψαν ότι το ποσοστό των ατόμων που υπέστησαν καρδιολογικά και εγκεφαλικά επεισόδια ως συνέπεια του άγχους που προκλήθηκε από την κρίση, εκτινάχθηκε στο 15%, την ώρα που ο παγκόσμιος μέσος όρος φτάνει μόλις το 2%.

Σε μία από τις πιο δύσκολες στιγμές της ιστορίας της, με τον μισό πληθυσμό να έχει βουλιάξει στη φτώχεια και τη μιζέρια, με το κράτος να είναι απόν και  στο δρόμο να μην υπάρχει δεκάρα τσακιστή, η κοινωνία έδειξε ότι διαθέτει αντανακλαστικά και εσωτερικές δυνάμεις. Οι άνθρωποι αυτοοργανώθηκαν και άρχισαν να ανταλλάσουν αγαθά και υπηρεσίες. Έτσι εμφανίστηκε το «τρουέκε», ένας προ-καπιταλιστικός τρόπος εμπορίου, ο οποίος εξασφάλισε τη διαβίωση 10.000.000 ανθρώπων. Ο κόσμος συγκεντρωνόταν σε ειδικά μέρη και αντάλλασε προιόντα: Ένα μεταχειρισμένο ρούχο, με ένα κιλό κρέας. «Το ανταλλακτικό παζάρι, όχι μόνο μας έδινε φαγητό, μας έδινε να πιούμε, αλλά και καρδιολόγους και δασκάλους για τα παιδιά μας, για αγγλικά και χορό. Είχαμε συμβολαιογράφους που έγραφαν για σπίτια και οικόπεδα και πληρώνονταν με κουπόνια και σπίτια που πουλιόνταν και αγοράζονταν με κουπόνια που ήταν το νόμισμα της ανταλλαγής. Είχαμε τουρισμό, είχαμε μανικιούρ, κομμωτήριο και πεντικιούρ, υπήρχε καζίνο, όλα αυτά με τα κουπόνια του ανταλλακτικού παζαριού», λέει η Γκρασιέλα Γκραγίσεβιτς, ιδρυτικό μέλος του Τρουέκε. «Ήταν σαν γιορτή, γίνονταν βραδιές, ο κόσμος τραγούδαγε, και κανείς δεν στενοχωριόταν, γιατί μπορούσε να φάει, να ντυθεί, ήταν ένα καταπληκτικό πράγμα! Να μην εξαρτάσαι από τις τράπεζες, από τα σούπερ μάρκετ, απ’ τον υπουργό οικονομίας, από το Δ.Ν.Τ. Η αλήθεια είναι ότι ζήσαμε μια περίοδο πολύ μεγάλης ελευθερίας».

Το Τρουέκε πήρε τεράστια έκταση σε όλη τη χώρα. Τόση, που σύντομα ντόπιοι οικονομικοί κύκλοι,  όσο και το ίδιο το Δ.Ν.Τ., απαξίωναν το Τρουέκε ζητώντας τη διάλυσή του, ενώ ένας γερουσιαστής των Η.Π.Α. το χαρακτήρισε οικονομική τρομοκρατία.
«Αυτή η μελέτη της αγοράς μέσα από μια μικροαγορά κάνει τον κόσμο να πραγματοποιεί ένα σπουδαίο άλμα στην θεώρησή του για την οικονομία», λέει ο Ρουμπέν Ραβέρα, συνιδρυτής του Κλαμπ Τρουέκε. «Κι αυτό γνωρίζουμε ότι είναι πολύ επικίνδυνο. Είναι πολύ επικίνδυνο ο κόσμος να κάνει πρακτική μια μέθοδο που του επιτρέπει να είναι ανεξάρτητος. Να είναι αυτός που καθορίζει τη μοίρα του».

Η αρχή του τέλους ήταν όταν η αστυνομία «επισκέφθηκε» για πρώτη φορά το μεγαλύτερο χώρο τρουέκε για έλεγχο. Ταυτόχρονα μεγάλα Μ.Μ.Ε. άρχισαν να μεταδίδουν ότι στο Τρουέκε τα προιόντα που κυκλοφορούσαν ήταν κλεμμένα, ή ότι τα τρόφιμα ήταν από τα σκουπίδια. Ούτε όμως αυτό μπόρεσε να σταματήσει το Τρουέκε. Αυτό ωστόσο που μπόρεσε να το σταματήσει, ήταν τα δεκάδες πλαστά κουπόνια (που ήταν το νόμισμα της συναλλαγής) τα οποία διοχέτευσαν στο ανταλλακτικό εμπόριο άγνωστοι παραχαράκτες. Τα ιδρυτικά μέλη του Τρουέκε πιστεύουν ακόμα και σήμερα ότι αυτό ήταν κάτι οργανωμένο. Σε ρεπορτάζ της εποχής, η αστυνομία συλλαμβάνει εγκληματίες που μετέφεραν ένα εκατομμύριο πλαστά κουπόνια. Σε ερώτηση δημοσιογράφου αν αυτό είναι κάτι που θα μπορούσε να είναι αυτοσχέδιο, η απάντηση είναι ότι για τέτοια παραγωγή χρειάζονταν μηχανήματα μεγάλης κλίμακας.

Το Τρουέκε συνεχίζεται ακόμα και σήμερα στο Μπουένος Άιρες. Σε χώρους που κρατούν χαμηλό προφίλ και δεν διαφημίζονται για να μη δώσουν στόχο στις αρχές.

ΥΠΟΘΕΣΗ ΔΕΥΤΕΡΟΥ ΜΕΡΟΥΣ.

Το 2003 εκλέγεται πρόεδρος της Αργεντινής ο Νέστορ Κίρτσνερ, με μόλις το 22,2 % των ψήφων. Ήταν κυβερνήτης, μιας μακρινής επαρχίας στη Παταγονία. Σήμερα, θεωρείται ήρωας από μια μεγάλη μερίδα της κοινής γνώμης, καθώς κατάφερε να βγάλει την Αργεντινή από την κρίση.

» Ήταν ένας άνδρας αντιφατικός,» λέει ο συγγραφέας Εδουάρδο Γαλεάνο. «Προήλθε από το χώρο του Μένεμ και είχε συνεργαστεί στις ιδιωτικοποιήσεις των πετρελαίων.  Ήταν ένας από τους κύριους αυτουργούς στις ιδιωτικοποιήσεις των πετρελαίων.  Αλλά όταν φτάνει στην Προεδρία γίνεται ένας από τους κυριότερους πρωταγωνιστές της Λατινικής Αμερικής, σ’ αυτήν τη διαδικασία εθνικής αξιοπρέπειας και αλλαγής την οποία βλέπουμε σε αρκετές χώρες της ηπείρου.»

Η Αργεντινή αποστασιοποιείται από την επιρροή των ΗΠΑ κλείνοντας στρατηγικές συμφωνίες με τον Τσάβες της Βενεζουέλας, τον Μοράλες της Βολιβίας, τον Κορρέα του Εκουαδόρ, την Μπασελέτ της Χιλής κ.α.

Στο πεδίο της οικονομίας ο Κίρσνερ έχει δίπλα του τον Ρομπέρτο Λαβάνια. Έναν έμπειρο οικονομολόγο και υπουργό της προηγούμενης κυβέρνησης. Η πρώτη τους κίνηση είναι να αποσύρουν οποιαδήποτε αίτηση πόρων προς το ΔΝΤ.

Μέχρι τότε οι προηγούμενοι υπουργοί είχαν προσπαθήσει να διαπραγματευτούν ένα δάνειο ύψους 20 και 25 δις δολαρίων», θυμάται ο Ρομπέρτο Λαβάνια. «Στο πρώτο ραντεβού που είχα με τον Κέλερ, που μετέπειτα έγινε πρόεδρος της Γερμανίας, εκείνη την εποχή ήταν διευθυντής του ΔΝΤ, πήγα να του ανακοινώσω ότι η Αργεντινή αποσύρει οποιαδήποτε αίτηση κεφαλαίων. Γιατί  αυτή η αίτηση έδινε χώρο σε διαπραγμάτευση που εκ των πραγμάτων σήμαινε να αποποιηθούμε τον σχεδιασμό οικονομικής πολιτικής. Ήταν μια παντελής επέμβαση στην οικονομία της Αργεντινής. Φυσικά η δικαιολογία ήταν να δοθούν κεφάλαια στην Αργεντινή. Κεφάλαια που θα έμπαιναν από ένα παραθυράκι και θα έβγαιναν από ένα άλλο για να πληρωθούν οι πιστωτές. Ήταν προφανές ότι ο μόνος στόχος ήταν να μειωθεί η χασούρα των  πιστωτών . Με το να αποσύρω την αίτηση δανείου, η εξουσία του ΔΝΤ στην Αργεντινή, ελαττώθηκε πολύ γρήγορα.»

«Στη συνέχεια προστατεύτηκαν οι συντάξεις και οι μισθοί. Η προηγούμενη κυβέρνηση ακολουθώντας το πρόγραμμα του ΔΝΤ που μοιάζει με αυτό της Ελλάδας, απαίτησε και κατάφερε  μια μείωση μισθών και συντάξεων 13%. Εμείς είπαμε ότι αυτό δεν έχει νόημα, γιατί πόσο θα μειώσεις τους μισθούς του δημοσίου για να ικανοποιήσεις τις τράπεζες; Κάναμε ακριβώς τ’ αντίθετο. Με  δικαστική απόφαση  την οποία αποδέχθηκε η κυβέρνηση, επεστράφη το 13 % των μισθών που είχαν κοπεί το 2000. Ποιο ήταν το αποτέλεσμα; Το αποτέλεσμα ήταν να αναγεννηθεί η αγορά. Τους τελευταίους 8 μήνες του 2002 η Αργεντινή ήδη αναπτυσσόταν με 8%. Και τα επόμενα 4 χρόνια κάπου στο 9%.»

Παρόλο όμως που η οικονομική κατάσταση βελτιωνόταν, το απλήρωτο χρέος που είχε διαμαρτυρηθεί, περίπου 93 δις δολάρια, ήταν ένα από τα μεγαλύτερα της ιστορίας. Ήταν σαφές ότι η Αργεντινή δεν μπορούσε να το ξεπληρώσει. Η κυβέρνηση κράτησε αμετακίνητη στάση. Πρότεινε σε όσους είχαν κρατικά ομόλογα που είχαν λήξει, να τους τα αντικαταστήσει με νέα, πολύ χαμηλότερης τιμής. Για κάθε ένα δολάριο που χρωστούσε η Αργεντινή θα πλήρωνε 25 σεντς και σε μεγαλύτερο βάθος χρόνου.

» Ήταν μια αναδιάρθρωση του χρέους που κατέληξε με 75% έκπτωση» λέει ο πρώην υπουργός Οικονομικών της χώρας Ρομπέρτο Λαβάνια. «Οι πιστωτές χρειάστηκε να αποποιηθούν το 75%. Και προσέξτε: Περισσότεροι από 3 στους 4 πιστωτές μπήκαν εθελοντικά στην αναδιάρθρωση του χρέους. Δεν πιέστηκαν. Τους εξηγήσαμε την σοβαρότητα της κατάστασης  της Αργεντινής.

Το Δεκέμβριο του 2005 ο πρόεδρος Κίρσνερ αποφασίζει να ξεπληρώσει με μία μόνο δόση ό,τι χρωστάει στο ΔΝΤ. Ήταν περίπου 10 δις δολάρια. Το ανακοινώνει σε μια αιφνίδια συνέντευξη τύπου. Ακόμα και οι εφημερίδες της αντιπολίτευσης χαρακτήρισαν την απόφασή του «ιστορική». Έτσι στις αρχές του 2006, οριστικά η Αργεντινή πληρώνει όλο το χρέος προς το ΔΝΤ και κάνει ακόμα πιο σαφές ότι το ΔΝΤ δεν έχει πλέον κανένα λόγο στην οικονομική πολιτική  της Αργεντινής.

Τουλάχιστον ήταν μια συμπεριφορά μεγάλης αξιοπρέπειας!» παρατηρεί ο Εδουάρδο Γαλεάνο. «Όταν έρχονται οι του ΔΝΤ και λένε: «Εσείς θα πρέπει να….». Όχι, κύριοι κάνετε λάθος. Κάνατε λάθος στο μέρος και στη στιγμή. Εδώ σ’ αυτήν τη χώρα δεν μπορείτε να μιλάτε έτσι. Αυτή η χώρα έχει μια κυβέρνηση δημοκρατικά εκλεγμένη. Δεν εκλέξανε εσάς! Κανείς δεν σας ψήφισε. Κύριοι τεχνοκράτες, κανείς δεν σας ψήφισε!»

Σήμερα η Αργεντινή είναι μια χώρα σε πλήρη ανάκαμψη. Παρόλο που δεν είναι δημοφιλής στη διεθνή οικονομική κοινότητα και στις αγορές χρήματος, η οικονομία της αναπτύσσεται με ένα μέσο όρο 7% τον χρόνο.

«Η Αργεντινή τώρα δεν εξαρτάται από τις διεθνείς πιστώσεις, απλά εξαρτάται από τη δική της οικονομία και δεν προστρέχει στις διεθνείς πιστώσεις. Το Κράτος έχει πλεόνασμα» λέει ο έμπειρος οικονομολόγος Άλδο Φερέρ. «Και για να’ ναι ξεκάθαρο: Η Αργεντινή δεν θα έβγαινε από την κρίση, αν δεν είχε αναβάλει την πληρωμή του χρέους. Η Ελλάδα θα μπορούσε να προχωρήσει σε στάση πληρωμής του χρέους; Είναι ένα πολύ περίπλοκο θέμα, λόγω των επιπτώσεων στην Ευρώπη. Ωστόσο νομίζω ότι όταν το πρόβλημα φτάσει σε ένα επίπεδο και δεν είναι δυνατόν να το χειριστείς, είναι πολύ δύσκολο να βγεις από την κρίση ακολουθώντας τους κανόνες. Έτσι λοιπόν η περίπτωση της Αργεντινής αποδεικνύει ότι δεν υπήρχε άλλη λύση από το να μετατρέψει το χρέος σε επίπεδα που να μπορεί να το χειριστεί. Κι όταν το επανατοποθέτησε, η χώρα μπόρεσε να πληρώσει και συνεχίζει να πληρώνει.»

Υπάρχει όμως μια μεγάλη σκιά: Ο πληθωρισμός.

«Είμαστε πολύ άσχημα», υποστηρίζει ο πρώην υπουργός οικονομικών Ντομίνγο Καβάλο που κατηγορείται από τους αντιπάλους του ως ένας από τους βασικούς υπεύθυνους για την οικονομική κατάρρευση της Αργεντινής το 2001. «Ο πληθωρισμός είναι το χειρότερο που μπορεί να έχει μια χώρα. (53:03) Ο πληθωρισμός είναι ένας βαρύς φόρος για τους φτωχούς. Αυτό το μήνα που μόλις τελείωσε, η τιμή του κρέατος ξανανέβηκε κατά 15% με 20%. Φανταστείτε λοιπόν τι χτύπημα δέχεται η τσέπη του κόσμου. Δυστυχώς επειδή δεν υπήρξε η βούληση για να γίνει μια διαφανής τακτοποίηση, προτιμήθηκε ο ψεύτικος μηχανισμός  της υποτίμησης και της «πεσοποίησης.» Δηλαδή είναι σαν σήμερα στην Ελλάδα αντί να γίνουν οι αναγκαίες θυσίες για να τακτοποιηθούν οι λογαριασμοί στην οικονομία για να αποφευχθεί η υπερβολική χρέωση, να αποφασίσουν να βγουν από το ευρώ και να πουν ότι όλες οι υποχρεώσεις που έχουμε σε ευρώ θα τις μετατρέψουμε σε υποχρεώσεις σε δραχμές. Και μετά ας αφήσουμε τη δραχμή να υποτιμηθεί απέναντι στο ευρώ. Ναι, αλλά ο κόσμος θα παίρνει το μισθό του σε δραχμές και η δραχμή θα υποτιμηθεί ενώ οι τιμές θα φτάσουν στα σύννεφα!»

Στην πρωτεύουσα χτίζονται όλο και περισσότεροι ουρανοξύστες. Τα μαγαζιά είναι γεμάτα, η ζωή ακολουθεί τους συνηθισμένους ρυθμούς μιας μεγαλούπολης, και τίποτα δεν θυμίζει την περιπέτεια που πέρασε η χώρα 10 χρόνια πριν.

Οι μακροοικονομικοί δείκτες είναι υπέροχοι. Παρά την ανάπτυξη όμως, πολλοί Αργεντίνοι περιμένουν ακόμα να δουν τα οφέλη της. Η φτώχεια και η ανεργία μπορεί να μειώθηκαν σε σύγκριση με το 2001, αλλά βρίσκονται ακόμα σε υψηλά επίπεδα.

Οι παραγκουπόλεις μεγάλωσαν.

«Υπάρχει ένα παγκόσμιο σύστημα εξουσίας,» εξηγεί ο Εδουάρδο Γαλεάνο «που όταν εγώ ήμουν μικρός το έλεγαν Καπιταλισμό ενώ τώρα το αποκαλούν Οικονομία της Αγοράς. Έχει επίσης κι άλλα καλλιτεχνικά ονόματα. Αλλά το κύριο χαρακτηριστικό του είναι ότι κοινωνικοποιεί τις απώλειες και ιδιωτικοποιεί τα κέρδη. Όπου η Αγορά είναι ο αόρατος και σκληρός Θεός, που υπαγορεύει τις διαταγές χωρίς κανείς να βλέπει το πρόσωπό της. Έτσι λοιπόν τίποτα! Υπάρχουν περισσότεροι ναυαγοί παρά ναυτικοί. Είναι σύστημα που αποβάλλει ανθρώπους. Και είναι ανίκανο να ενσωματώσει τα νέα στόματα που γεννιούνται και χρειάζονται να τραφούν. Περισσεύει κόσμος! Κι αυτό είναι μια από τις αντιφάσεις που δεν υπάρχει ανθρώπινη λογική που να μπορεί να την εξηγήσει. Πώς είναι δυνατόν ένας κόσμος που κάθε φορά παράγει όλο και περισσότερα τρόφιμα, έχει κάθε φορά και περισσότερους πεινασμένους; Κι ενάντια σ’ αυτές τις δομές στην Λατινική Αμερική τώρα αρχίζει ένας αγώνας και γίνεται συνειδητό ότι το πεπρωμένο δεν είναι μοιραίο. Αν και οι Έλληνες κάποιες άλλες εποχές πίστεψαν πως ήταν. Στην πραγματικότητα το μέλλον μπορείς να το ανακαλύψεις, να το φανταστείς αντί να υποταχτείς σ’ αυτό.»

Πηγή: Exandas Documentaries / Γιώργος Αυγερόπουλος.